IV SAB/Wr 201/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 26 września 2022 r. postanawia: odrzucić skargę

W dniu 27 stycznia 2023 r. K. M. (dalej: skarżący) wniósł bezpośrednio do tutejszego Sądu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu (dalej: Prezes Sądu Okręgowego) w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 26 września 2022 r. (nazwanej błędnie zażaleniem) na działanie Dyrektora Zakładu Karnego w W. (dalej: Dyrektor Zakładu Karnego) polegające na wymierzeniu skarżącemu w dniu 20 września 2022 r. kary dyscyplinarnej w postaci pozbawienia go możliwości korzystania z widzeń i samoinkasującego aparatu telefonicznego na okres 28 dni. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023, poz. 259 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 u.p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 u.p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a u.p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 u.p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Warunkiem dopuszczalności takiej skargi jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Wskazać bowiem należy, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma zasadniczo dyscyplinować organ administracji publicznej do wydania indywidualnego aktu administracyjnego kończącego sprawę, otwierając drogę sądowoadministracyjną przez możliwość wniesienia skargi na ten indywidualny akt. Odnosząc przywołane przepisy do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu należy przyjąć, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności i przewlekłości podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Okręgowego w sprawie rozpoznania skargi (nazwanej zażaleniem) na działanie Dyrektora Zakładu Karnego polegające na wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej w postaci pozbawienia go możliwości korzystania z widzeń i samoinkasującego aparatu telefonicznego na okres 28 dni. Z treści załączonej do akt sprawy skargi z dnia 26 września 2022 r. wynika, że skarżący skierował ją do organu właściwego w sprawie, tj. do Sądu Okręgowego we Wrocławiu V Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad wykonywaniem Orzeczeń Karnych. Zgodnie bowiem z art. 32 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 53 ze zm.), nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny. Z nadesłanych przez organ za odpowiedzią na skargę dokumentów wynika również, że postanowieniem z dnia 24 lutego 2023 r. sygn. akt V Pen 1790/22 Sąd Okręgowy we Wrocławiu V Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad wykonywaniem Orzeczeń Karnych - jako organ właściwy w sprawie - na podstawie art. 7 § 1 i § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 127) rozpoznał skargę z dnia 26 września 2022 r. na działanie Dyrektora Zakładu Karnego polegające na wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej - uznając ją za bezzasadną. Mając powyższe na uwadze, wniesioną do tutejszego Sądu skargę strony na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 26 września 2022 r. należało odrzucić, ponieważ jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.