IV SAB/Wr 1200/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P.N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Bolesława Chrobrego w Żmigrodzie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 10 listopada 2024 r. I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Bolesława Chrobrego w Żmigrodzie dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Bolesława Chrobrego w Żmigrodzie do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z dnia 10 listopada 2024 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Bolesława Chrobrego w Żmigrodzie na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargą z 12 XII 2024 r. P. N. (dalej "skarżący") zakwestionował bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Bolesława Chrobrego w Żmigrodzie (dalej jako "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 10 XI 2024 r. W skardze zażądano: stwierdzenia bezczynności; zobowiązania dyrektora do udostępnienia żądanej informacji w terminie do 14 dni; rozpatrzenia skargi w trybie uproszczonym oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący wnioskiem z 10 XI 2024 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres email znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych (rspo.gov.pl) tj. spzmigrod@superszkolna.pl, wniósł o przesłanie kopii ostatniej faktury za zakup papieru toaletowego (w formacie PDF na adres mailowy skarżącego). Pomimo upływu ustawowego terminu, żądana informacja nie została udostępniona. W odpowiedzi na skargę organ pismem procesowym z 9 XII 2024 r. wyjaśnił, że brak odpowiedzi stanowił konsekwencję "nieporozumienia na poziomie wewnętrznym" i "jednorazowego przeoczenia pracownika sekretariatu". Odpowiedź została sporządzona i zaakceptowana, jednak nie została przesłana do skarżącego na skutek błędu pracownika. W załączeniu do pisma organ przesłał fakturę, o którą wnosił skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakresem sądowej kontroli objęte jest zatem także postępowanie organu w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji, w tym informacji publicznej. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji dotyczącej wydatków na papier toaletowy. Wydatki podmiotu publicznego (tu: szkoły publicznej) przeznaczane na zakup dóbr i usług stanowią bez wątpienia sprawę publiczną. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 IX 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022r., poz. 902), dalej: "UoDIP", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. wyrok NSA z 11 III 2015 r., I OSK 934/14 - CBOSA). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez skarżącego w dniu 10 XI 2024 r. Skarżący we wniosku jednoznacznie opisał przedmiot informacji i zaznaczył sposób i formę, w jakich odpowiedź ma być udzielona. Organ miał 14 dni na udostępnienie informacji, względnie na zawiadomienie o powodach opóźnienia i określenie – nie dłuższego jak 2 miesiące - terminu udostępnienia informacji. Takie terminy rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej wyznaczają przepisy z art. 13 UoDIP. Tymczasem organ nie udzielił skarżącemu żądanej informacji we wskazanym terminie. Ze stanowiska dyrektora wynika, że taki stan rzeczy stanowił wynik nieporozumienia i przeoczenia. Nie kwestionując argumentacji organu stwierdzić trzeba, że przywołane okoliczności o charakterze wewnętrznym i organizacyjnym nie zwalniają organu z odpowiedzialności za bezczynność w rozpoznaniu wniosku. Organ zobligowany jest bowiem tak zorganizować swoją działalność, by prawo strony do rozpoznania jej sprawy (wniosku) w ustawowym terminie nie doznawało uszczerbku. Jak wynika z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przepis art. 149 § 1 pkt 1 ppsa nie określa, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że sąd dysponuje w tym zakresie pełną swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność organu administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że terminy te powinny być traktowane jako bezwzględnie wiążące sąd. Należy zawsze brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Sąd w niniejszej sprawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni, gdyż taki termin wynika zasadniczo z przepisów UoDIP, tak więc należy go uznać za wystarczający. Sąd miał przy tym na względzie, że jakkolwiek do odpowiedzi na skargę organ załączył żądaną przez skarżącego fakturę, jednak organ nie oświadczył, czy faktura ta została skarżącemu udostępniona w formie zażądanej we wniosku (w formie PDF przesłanej drogą mailową na wskazany we wniosku adres). W takich uwarunkowaniach faktycznych Sąd musiał uznać, że wniosek skarżącego nie został rozpatrzony zgodnie z zawartym w nim żądaniem. Stosownie do art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub bezczynny będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. Akcentowany jest ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (zob. wyrok NSA z 17 XI 2015 r., II OSK 652/15; wyrok NSA z 8 III 2017 r., I OSK 1925/16 – CBOSA). W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Należy zwrócić uwagę, że postępowanie organu nie wykazywało znamion złej woli czy celowego ograniczania prawa jednostki do informacji o sprawach publicznych. Stanowi raczej konsekwencję zaniedbań organizacyjnych w zakresie weryfikacji korespondencji elektronicznej i w rezultacie przeoczenia, że przygotowana odpowiedź nie została jeszcze wysłana. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając kierunek rozstrzygnięcia i poniesione przez skarżącego celowe koszty w łącznej kwocie 597 zł, na które składają się: wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).