IV SAB/Wr 100/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 28 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Rady Miejskiej Jeleniej Góry w przedmiocie zarządzenia wyborów do Rady Dzielnicy Uzdrowiskowej Cieplice postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100,00 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Pismem z 13 stycznia 2026 r. M. R. (dalej: skarżący) wniósł do Sądu skargę na bezczynność Rady Miejskiej Jeleniej Góry (dalej: organ) w zarządzeniu wyborów do R. powołując się na art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662, dalej: u.s.g.) W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że statut jednostki pomocniczej D., przyjęty uchwałą Nr 34.V.2019 Rady Miejskiej Jeleniej Góry z dnia 13 lutego 2019 r. w sprawie Statutu jednostki pomocniczej Miasta Jelenia Góra (Dz. Urz. Woj. Dolno. z 2019 r. poz. 1109, dalej: statut) określa zasady funkcjonowania organów dzielnicy, w tym kadencyjność oraz tryb przeprowadzania wyborów. Stanowi w szczególności, że kadencja rady dzielnicy trwa 4 lata, licząc od dnia wyborów, a wybory do rady dzielnicy zarządza organ, wyznaczając datę wyborów na dzień ustawowo wolny od pracy, przypadający najwcześniej 70 dni od dnia podjęcia uchwały. Tymczasem pomimo upływu kadencji wynikającej ze statutu (4 lata od wyborów zarządzonych na dzień 9 czerwca 2019 r.), do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie podjął uchwały zarządzającej kolejne wybory do R., a tym samym nie doprowadził do ukonstytuowania się organu przedstawicielskiego dzielnicy na kolejną kadencję. Skutkiem tego jest długotrwała przerwa w funkcjonowaniu organu uchwałodawczego jednostki pomocniczej, pozostająca w sprzeczności z aktem prawa miejscowego regulującym kadencyjność i tryb wyboru rady dzielnicy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie ewentualnie oddalenie skargi jako niedopuszczalnej. Stwierdził m.in. że wnoszący skargę nie wykazuje własnego interesu prawnego w tym, aby zostały przeprowadzone wybory do R. na podstawie dotychczasowych rozwiązań zawartych w poprzednio uchwalonym statucie. Pismem z 16 lutego 2026 r. skarżący polemizował ze stanowiskiem organu. Stwierdził m.in., że zarzut braku interesu prawnego jest niezasadny i nie może prowadzić do odrzucenia skargi. Wyjaśnił, że jego interes prawny wynika z norm ustrojowych regulujących funkcjonowanie wspólnoty samorządowej oraz z tego, że przedmiotem skargi jest niewykonywanie przez organ czynności nakazanych prawem. Tym samym jego interes prawny nie opiera się na samym "zainteresowaniu sprawami publicznymi" lecz na prawie do działania organów gminy w granicach i na podstawie prawa, w tym prawa miejscowego, oraz na prawie do tego, aby ustrój i mechanizmy działania jednostek organizacyjnych utworzonych przez organ były realizowane zgodnie z ustanowionymi normami. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania (postanowienie WSA w Krakowie z 21 listopada 2017 r., II SAB/Kr 178/17). Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd musi jednak zweryfikować jej dopuszczalność, a w szczególności zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego a także czy skarga została wniesiona przez legitymowany do tego podmiot. Ilekroć idzie o bezczynność, konieczne jest sprawdzenie, czy ma ona znamiona bezczynności opisanej w art. 3 § 2 pkt 8 lub pkt. 9 p.p.s.a. względnie znamiona innego rodzaju bezczynności, zaskarżalnej z mocy przepisu ustawy szczególnej (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie warunek ten nie jest spełniony, wobec czego skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Z kolei art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. rozszerza tę kontrolę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Dopuszczalność skargi na bezczynność jest zatem – co do zasady – pochodną dopuszczalności skargi na akt lub czynność. Innymi słowy, można wnieść skargę na bezczynność tylko wówczas, jeżeli organ nie podejmuje aktu lub czynności, na które będzie przysługiwała skarga na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. W ocenie Sądu zarządzenie wyborów do rady osiedla jako organu jednostki pomocniczej gminy nie jest aktem ani czynnością o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Oczywiście nie jest ono też aktem ani czynnością do których nawiązuje w swojej treści art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Cechą wszystkich wymienionych w p.p.s.a. aktów i czynności, których niewykonanie może być przedmiotem skargi na bezczynność, jest indywidualny charakter – muszą one dotyczyć spraw indywidualnych. Tymczasem zarządzenie wyborów do jednostki pomocniczej gminy nie następuje w ramach jakiegokolwiek indywidualnego stosunku administracyjnoprawnego i nie konkretyzuje generalnej normy prawa materialnego, z której wynikają prawa i obowiązki. W konsekwencji nie ma znamion bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu możliwość zakwalifikowania zarzucanej organowi bezczynności jako przedmiotu zaskarżenia opisanego w przepisach ustaw szczególnych, a konkretnie w art. 101a ust. 1 ab initio w zw. z art. 101 u.s.g., który statuuje możliwość zaskarżenia bezczynności organu gminy polegającej na niewykonywaniu czynności nakazanych przez prawo. Zgodnie z powołaną regulacją prawną, przepisy art. 101 u.s.g. stosuje się odpowiednio, m.in. gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem. Przy tym odpowiednie stosowanie art. 101 u.s.g. oznacza, że dopuszczalność skargi wnoszonej na podstawie art. 101a ust. 1 u.s.g. na swego rodzaju bezczynność organu gminy, polegającą na niewykonywaniu czynności nakazanej prawem – jest uwarunkowana m.in. następującymi przesłankami: 1) musi chodzić o taką czynność, która potencjalnie będzie mieć związek z czyjąś indywidulaną sytuacją prawną i której niewykonywanie potencjalnie może naruszać interes prawny lub uprawnienie określonego podmiotu (przesłanka przedmiotowa); 2) skargę wnosi ten podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (przesłanka podmiotowa). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione. Wypada więc dostrzec, że obowiązek zarządzenia przez organ wyborów do rady osiedla niewątpliwie wynika z treści przepisów prawa powszechnie obowiązującego jakie zawiera statut będący na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 1 u.s.g. aktem prawa miejscowego. Z drugiej jednak strony zarządzenie wyborów do jednostek pomocniczych nie jest czynnością zrelatywizowaną do czyjejś indywidulanej sytuacji prawnej, a jej niewykonywanie nie narusza niczyjego interesu prawnego lub uprawnienia. Tymczasem interes prawny, wymagany zarówno przepisami art. 101 i jak i art. 101a u.s.g., musi być bezpośredni i realny, a co najważniejsze musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną osoby wnoszącej skargę (zob. postanowienie WSA w Krakowie z 24 lipca 2024 r., III SAB/Kr 18/24). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wypada stwierdzić, że przepisy statutu nie aktualizują interesu prawnego lub uprawnienia jednostki (mieszkańca) w kontekście przepisów prawa materialnego. Poza tym - zdaniem Sądu - przepisy organizacyjno-ustrojowe (nawet jeżeli mają charakter przepisów powszechnie obowiązujących) nie stanowią źródła zindywidualizowanych oraz konkretnych praw bądź też obowiązków, których ochrona mogłaby zostać dochodzona poprzez skargę na bezczynność w trybie art. 101a u.s.g. W szczególności nie maja takiego zindywidualizowanego atrybutu powołane przez skarżącego "prawo do działania organów gminy w granicach i na podstawie prawa". Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Zgodnie zaś z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd postanowił zwrócić skarżącej cały uiszczony wpis od skargi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.