IV SAB/Wa 90/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

[...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca") wraz ze skargą na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku, złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomoc w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi na poniesienie kosztów postępowania, a roszczenie przeciwko Wojewodzie [...] jest jedynym aktywem, które może pozwolić zaspokoić wierzycieli skarżącej. Skarżąca oświadczyła, że nie ma żadnych środków pieniężnych i – co oczywiste – nie posiada zdolności kredytowej. Jedynym zaś jej majątkiem jest bezskutecznie egzekwowana od ośmiu lat wierzytelność osoby fizycznej w kwocie 96.636,27 zł, oraz wierzytelność do masy upadłości spółki z o.o. w upadłości o bezpodstawne wzbogacenie masy w kwocie 800.000 zł, gdzie powództwo zostało oddalone, a Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną. Wedle oświadczenia, w latach 2012-2016 Spółka nie uzyskała żądnego przychodu z działalności gospodarczej, gdyż brak aktywów (poza wymienioną wierzytelnością) uniemożliwia jej prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Skarżąca wskazała także, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie jego upadłości. W związku z brakiem możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zarząd Spółki chce zlikwidować ją na gruncie przepisów Kodeksu spółek handlowych, przez "ściągnięcie" odszkodowania od Wojewody [...] i spłacenie zobowiązań wnioskodawcy w całości, a następnie rozwiązanie i wykreślenie Spółki z rejestru przedsiębiorców KRS. Skarżąca stwierdziła, że wykazała dołączonymi do wniosku dokumentami (bilans na dzień 31 grudnia 2016 r. rachunek zysków i strat za 2016 rok, wydruk z KRS, protokół zgromadzenia wspólników z 13 kwietnia 2010 r.), że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie jakiejkolwiek opłaty, w tym w szczególności opłaty sądowej, a dokumenty te obrazują aktualną sytuację majątkową Spółki. Zarządzeniem z dnia 6 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez nadesłanie: 1) odpisu zgłoszenia identyfikacyjnego Spółki oraz ewentualnie zgłoszeń aktualizacyjnych złożonych do właściwego naczelnika urzędu skarbowego zgodnie z art. 5 i art. 9 ustawy z dnia 3 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników; 2) zaświadczenia banku potwierdzającego, że umowa rachunku bankowego, za pomocą którego Spółka dokonywała płatności i przyjmowała płatności związane z działalnością gospodarczą, została rozwiązana i że Spółka nie miała na dzień 5 września 2016 r. i nie ma w dniu wystawienia zaświadczenia rachunku bankowego, a także nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za trzy miesiące poprzedzające likwidację rachunku; 3) kopii dokumentu potwierdzającego prawo do korzystania z nieruchomości, w której znajduje się siedziba Spółki; 4) odpisów rocznych sprawozdań finansowych za ostatnie dwa lata podatkowe (składanych we właściwym rejestrze sądowym); 5) odpisów złożonych w urzędzie skarbowym formularzy CIT-8 oraz sprawozdań finansowych za ostanie 2 lata kalendarzowe. Omawiane wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 18 lipca 2017 r. Termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął w dniu 25 lipca 2017 r. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Rozpatrując niniejszy wniosek, należy także podkreślić, że godnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie do treści art.. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do otrzymania pomocy prawnej, nie został przez nią spełniony. Referendarz sądowy uznał, że informacje i dokumenty złożone wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie są wystarczające do oceny sytuacji finansowej strony w kontekście możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w związku z czym wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku. Wezwanie z dnia 6 lipca 2017 r. wystosowane na podstawie omawianego wyżej przepisu art. 255 P.p.s.a., zostało doręczone skarżącej w dniu 18 lipca 2017 r. Termin do wykonania wezwania i uzupełnienia wniosku o dodatkowe informacje i dokumenty upłynął w dni 25 lipca 2017 r. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie w powyższym terminie. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W rozpatrywanej sprawie skarżąca, mimo wezwania do uzupełniania wniosku nie przedstawiła żądanych oświadczeń i dokumentów, tym samym brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.