IV SAB/Wa 57/17

Dnia 29 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Burmistrza Miasta [...] do rozpatrzenia wniosku P.G. z dnia [...] maja 1999 r. o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie części działki ew. nr [...] z obrębu [...] w [...], w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Burmistrz Miasta [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu powyższego wniosku i że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Burmistrza Miasta [...] na rzecz skarżącego P. G. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu [...] stycznia 2017 roku (data prezentaty) do tut. Sądu została wniesiona przez P. G. skarga na bezczynność Burmistrza Miasta J. w prowadzonym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 1999 r. o wypłatę odszkodowania. Skarżący wskazał, że powyższym wnioskiem wystąpił do organu o dokonanie wypłaty należnego mu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod budowę przyszłej drogi. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o przyśpieszenie rozpoznania sprawy i o wydanie decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] maja 2016r. organ poinformował, że przedmiotowy wniosek, w świetle przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jako złożony przedwcześnie nie podlegał rozpoznaniu, a roszczenie skarżącego wygasło. P. G. złożył bowiem swój wniosek o odszkodowanie poza ustawowym terminem. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2016 roku skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. wydanym w sprawie [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 37 §2 k.p.a., uznało zażalenie za nieuzasadnione. SKO powołało przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wskazując, iż organem właściwym do wydania decyzji o odszkodowaniu jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, zaś organem wyższego stopnia w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę jest wojewoda (art. 129 ust. 1 w zw. z art. 9a u.g.n.). Nadto organ wskazał, iż stosownie do treści ww art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 grudnia 1998 r., odszkodowanie za nieruchomości, które stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego będzie ustalane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie, jak również o przyznanie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta J. wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący oparł swoje roszczenie na fakcie uzyskania decyzji administracyjnej nr [...], określającej warunki budowy ogrodzenia nieruchomości stanowiącej jego oraz jego żony E. G. własność (dz. ew. nr [...] w obr. [...]), położonej w J. u zbiegu ulic [...] i [...]. Decyzja ta określała przebieg ogrodzenia w liniach rozgraniczających ulic, które były ustanowione na części ww nieruchomości. Na tej podstawie skarżący uznał, że został wywłaszczony z części nieruchomości, znajdującej się poza ogrodzeniem oraz że nastąpiło przekazanie gruntu pod ulicą [...] Gminie Miastu J. Jednakże, jak podniósł organ, z dalszej analizy akt sprawy wynika, że skarżący uznał ostatecznie, iż odszkodowanie, o które wnosił w piśmie z dnia [...] maja 1999 r. powinno mu być wypłacone w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Aktualnie organ nie posiada akt sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 1999 r. przy czym, jak wskazał, regułą było, że Gmina Miasto J. informowała wnioskodawców o obowiązujących przepisach prawa oraz o zawitych terminach na składanie wniosków o odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne (gminne) i o organie, który będzie je rozpatrywał (Staroście O.). Burmistrz Miasta J. do dnia wniesienia skargi do tut. Sądu nie podjął żadnych czynności zmierzających do jego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1 - 4a. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi do Sądu (data wpływu do Sądu – [...] stycznia 2017 r.), jak i na dzień rozpoznania sprawy przed tut. Sądem, wniosek skarżącego wniesiony do organu w dniu [...] maja 1999 roku o przyznanie i wypłatę odszkodowania nie został załatwiony co oznacza, że organ pozostawał w bezczynności. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dodatkowo miał na uwadze treść art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2 cyt. przepisu). Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11.12.2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. I SAB/Wa 415/13, dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ administracyjny nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawę. Podkreślić należy, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Biorąc pod uwagę powyższe oraz z uwagi na zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 8 i art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 k.p.a. Nie znajduje, w okolicznościach niniejszej sprawy, usprawiedliwienia fakt nie rozpoznania przez Burmistrza Miasta J. przedmiotowego wniosku z roku 1999 r. i nie podjęcia przez organ żadnej w tym zakresie czynności. Nawet jeśli, jak twierdzi organ wyższego stopnia, Burmistrz Miasta J. był niewłaściwy do rozpoznania złożonego przez skarżącego w dniu [...] maja 1999 r. wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, to tym samym zobowiązany był do podjęcia innych czynności przewidzianych w przepisach postępowania administracyjnego, w tym stosownie do treści art. 65 §1 k.p.a., do niezwłocznego przekazania ww wniosku do organu właściwego. Tymczasem organ administracji przez ponad 15 lat od dnia złożenia wniosku nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia i rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Wymiana korespondencji pomiędzy stroną a organem, zawierająca niewiążące stanowisko organu odnośnie zasadności przedmiotowego wniosku, nie wywołuje w sferze prawnej żadnych skutków. Organ winien był rozpoznać wniosek poprzez wydanie stosownej decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności, bez względu na to czy wniosek skarżącego uważa za zasadny i za skutecznie wniesiony. Reasumując zdaniem Sądu, wobec zaistniałego stanu bezczynności, należy stwierdzić ewidentne naruszenie zasad związanych z szybkością i prawidłowością postępowania organu administracji. Stosownie do treści art. 52 §1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zasada ta ma zastosowanie również w sprawach, których przedmiotem są skargi na bezczynność organów. W orzecznictwie wskazuje się, iż niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu (gdyż spełniła warunek formalny określony w art. 37 § 1 k.p.a.). Ten warunek wynikający z ww art. 37 § 1 k.p.a. został przez skarżącego spełniony. Sprawa ta została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła bezczynności w postępowaniu organu. Zgodnie zaś z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze przepis art. 200 p.p.s.a.