IV SAB/Wa 470/18

Dnia 25 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. Z. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. zobowiązuje Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do rozpatrzenia odwołania D. Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 roku nr [...] w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdza, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego D. Z. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

D. B. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie udzielenia jemu zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce. Akta sprawy wraz z odwołaniem przekazano w dniu 27 marca 2018 r. do organu odwoławczego – Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, informując, że zwrotne poświadczenie odbioru decyzji organu I instancji przez Stronę zostanie niezwłocznie nadesłane po jego otrzymaniu. Pismem z 24 kwietnia 2018 r. organ odwoławczy faxem wezwał Wojewodę do nadesłania zpo. Jednocześnie zawiadomiono Stronę o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy do dnia 22 czerwca 2018 r. Pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. ponownie wezwano organ I instancji do nadesłania zpo. W dniu 21 czerwca do organu odwoławczego wpłynęły dokumenty nadesłane przez Stronę. Pismem z dnia 25 lipca 2018 r. ponownie wezwano organ I instancji do nadesłania zpo. Pismem z 24 sierpnia 2018 r. Strona złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z dnia 4 września 2018 r. ponownie wezwano organ I instancji do nadesłania zpo. Jednocześnie zawiadomiono Stronę o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy do dnia 31 października 2018 r. wskazując, że załatwienie sprawy nastąpi niezwłocznie po otrzymaniu zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji organu I instancji. Podano również, że na długość prowadzonego postępowania bezpośredni wpływ ma oczekiwanie na zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Wojewody, a także znaczna ilość spraw do rozpatrzenia. Pismem z 19 września 2018 r. (data wpływu do organu 20.09.2018 r.), D. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na bezczynność Szefa Urzędu w rozpatrzeniu odwołania. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenie kosztów procesu. W dniu 22 października 2018 r. wpłynęła informacja od Wojewody, że 19 października została wszczęta procedura reklamacyjna dotycząca zpo. W dniu 3 grudnia 2018 r. organowi odwoławczemu przekazano zwrotne poświadczenie odbioru. W dniu 18.12.2018 r. organ odwoławczy wezwał Stronę do złożenia aktualnych dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska wskazano, że wydanie decyzji nie było możliwe z uwagi na nieprzekazanie przez organ I instancji zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji, pomimo wysyłanych wezwań do Wojewody [...] w tym przedmiocie. Organ poinformował także o braku dostatecznej obsady etatowej i znacznej ilości spraw do rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżący dopełnił tego wymogu, składając do organu ponaglenie z [...] sierpnia 2018 r. w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność organu w prowadzeniu postępowania. Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do organu odwoławczego 27 marca 2018 r. Pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. zawiadomiono Stronę o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy do dnia 22 czerwca 2018 r., podając jako przyczynę niezałatwienia sprawy w terminie toczące się postępowanie wyjaśniające. Do dnia 22 czerwca 2018 r., czyli do ostatniego dnia wyznaczonego w sprawie terminu przez organ na załatwienie sprawy, nie rozpoznano odwołania. Jednocześnie organ odwoławczy nie zawiadomił Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyny zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Dopiero pismem z dnia 4 września 2018 r. wyznaczono nowy termin na załatwienie sprawy do 31 października 2018 r. i podano przyczynę zwłoki. Powyższe niewątpliwie świadczy, że organ nie załatwił sprawy ani w terminie określonym w art. 35 k.p.a., ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Do dnia wniesienia skargi organ - poza czynnościami zmierzającymi do otrzymania zwrotnego poświadczenie odbioru - nie wykonywał żadnych istotnych czynności w sprawie. Powołać w tym miejscu należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Jednak biorąc pod uwagę krótki okres bezczynności organu, Sąd uznał, że w sprawie nie miała miejsca bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała. Ponadto organ odwoławczy podejmował czynności celem dołączenia do akt sprawy brakującego zwrotnego poświadczenie odbioru decyzji z tym, że działania te nie były skuteczne, a organ odwoławczy nie intensyfikował tych działań i dopiero w miesiącu październiku organ I instancji wszczął postępowanie reklamacyjne. Z uwagi na fakt, że odwołanie nie zostało rozpoznane do dnia wydania wyroku, w pkt. I zobowiązano organ odwoławczy do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., w zw. z art. 120 P.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lic c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U.2018.256tj.).