IV SAB/Wa 340/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu 6 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Inwestycji i Rozwoju do wydania aktu w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego W. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W. C. działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik Z. C. w dniu 16.08.2016 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu wniosku z dnia 9.08.2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].02.1951 r. W skardze wniósł o zobowiązanie Ministra do wydania odpowiedniego aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, w przypadku uwzględnienia skargi orzeczenie czy bezczynność miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniesiono, że organ nie pozostaje w bezczynności, a brak wydania rozstrzygnięcia wynika z bardzo skomplikowanego charakteru sprawy i konieczności zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w postaci akt archiwalnych, ustalenia wszystkich stron postępowania administracyjnego celem zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu oraz ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Wskazano, że ponad 40 podmiotom przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. Organ wskazał również na zaległość 5 tysięcy spraw, braki kadrowe w merytorycznym wydziale zajmującym się rewindykacją mienia oraz zasadę rozpoznawania spraw zgodnie z kolejnością wpływu. W dniu 23.03.2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania ze skargi E. S. – następcy prawnego zmarłego w dniu [...].11.2016 r. Z. C. - wobec skutecznego cofnięcia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył co następuje: Pismem z dnia 6.08.2011 r. Z. C., działając w imieniu spadkobierców zmarłej M. C. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].02.1951 r. wydanego w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonych w K. przy ul. L. na rzecz Skarbu Państwa – na cele użyteczności publicznej, w tym z nieruchomości zabudowanej, oznaczonej nr hip. [...] o łącznej powierzchni [...] m2, stanowiącej własność M. C. Pismem z dnia 29.09.2011 r. oraz 6.12.2011 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w P. o nadesłanie akt archiwalnych, a pismem z dnia 29.09.2011 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. Kolejno pismem z dnia 6.12.2011 r. do Starostwa Powiatowego oraz do Urzędu Miejskiego w K. Pismem z dnia 6.12.2011 r. organ wskazał w trybie art. 36 § 2 kpa termin rozstrzygnięcia sprawy na 30.04.2012 r. z uwagi na konieczność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Pismem z dnia 15.03.2012 r. organ zwrócił się do Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w P. oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego w P., a pismem z dnia 23.03.2012 r. do Archiwum Państwowego w K. Pismem z dnia 15.03.2012 r. organ zwrócił się również do Zarządu Dróg Miejskich w K. o nadesłanie informacji odnośnie sprawowanego zarządu nad nieruchomościami oznaczonymi jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...]. Pismami z dnia 20.03.2012 r., 11.06.2012 r., 3.10.2012 r., 28.11.2012 r., 4.03.2013 r., 12.06.2013 r. organ zwracał się do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW o nadesłanie informacji o danych osobowych osób będących stronami postępowania. Pismem z dnia 11.06.2012 r. organ wyznaczył termin na zakończenie postępowania na 30.10.2012 r., podając jako przyczynę przedłużenia postępowania konieczność ustalenia adresów zamieszkania wszystkich stron postępowania. W dniu 12.07.2012 r. Z. C. złożył do organu skargę na przewlekłość postępowania. Pismem z dnia 28.11.2012 r. organ zawiadomił strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy na 30.04.2013 r. w związku z koniecznością szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego. W dniu 12.12.2012 r. Z. C. złożył do Prezesa Rady Ministrów skargę na bezczynność organu. W dniu 4.02.2013 r. Z. C. złożył do Prezesa Rady Ministrów zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a w dniu 12 czerwca 2013 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność. Pismem z dnia 27.05.2013 r. organ zawiadomił o wyznaczeniu nowego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy do dnia 24.06.2013 r. z uwagi na obowiązek zapewnienia udziału w postępowaniu wszystkim jego stronom. Pismem z dnia 12.06.2013 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w K. i do J. S. o nadesłanie informacji w sprawie postępowania spadkowego po zmarłej stronie postępowania S. S. W odpowiedzi na pismo organu J S. poinformował, że obecnie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po S. S. Postanowieniem z dnia [...].07.2013 r. organ zawiesił z urzędu postępowanie do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. S., ewentualnie aktu poświadczenia dziedziczenia. Pismem z dnia 6.08.2013 r. organ zawiadomił o nowym terminie na zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym do dnia 26.08.2013 r., a pismem z dnia 30.04.2014 r. o kolejnym wyznaczonym terminie na rozstrzygnięcie sprawy do dnia 31.07.2014 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o akt poświadczenia dziedziczenia po S. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym w dniu 14.11.2013 r. w sprawie o sygnaturze akt I SAB/Wa 332/13 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zawieszenie postępowania eliminuje możliwość powstania bezczynności związanej z upływem termin załatwienia sprawy. Nie jest możliwe wniesienie skargi na bezczynność dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone postanowienie o zawieszeniu postępowania. W dniu 21.05.2014 r. przedstawiono akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...].09.2013 r. Pismem z dnia 22.08.2014 r. Skarżący wniósł do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie Postanowieniem z dnia [...].09.2014 r. organ po rozpatrzeniu wniosku Z. C., uchylił własne postanowienie z dnia [...].07.2014 r. z uwagi na sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia. Pismem z dnia 17.06.2015 r., złożonym do organu w dniu 22.06.2015 r., Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 3.01.2016 r. Skarżący wniósł zażalenie na przewlekłość postępowania do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Pismem z dnia 10.02.2016 r. organ zwrócił się do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW o nadesłanie informacji o danych osobowych osób będących stronami postępowania, w tym samym celu do Urzędu Miejskiego w K. Ponadto pismem z dnia 10.02.2016 r. do Urzędu Miejskiego w K. o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości wraz z podaniem adresów osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Pismem z dnia 10.02.2016 r. organ zawiadomił strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy wyznaczając go na 30.06.2016 r. Jako uzasadnienie niezałatwienia sprawy we wskazanym wcześniej terminie podano konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie dokumentacji geodezyjnej oraz ustaleń w celu zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w postępowaniu. Z uwagi na ilość prowadzonych spraw, braki kadrowe i zasadę rozpoznawania sprawy wg. kolejności wpływu, nowy termin wyznaczono na 30.06.2016 r. Pismem z dnia 4.03.2016 r. organ zwrócił się do Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu Miejskiego w K. o nadesłanie informacji w sprawie zmian stanu prawnego nieruchomości. Pismem z dnia 5.08.2016 r. W. C. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Z. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu. Pismem z dnia 29.08.2016 r. organ zawiadomił strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy, wyznaczając go na 30.09.2016 r. oraz ponownie zwrócił się do Wydziału Geodezji i Kartografii o dane dotyczące nieruchomości. Jako uzasadnienie niezałatwienia sprawy w wyznaczonym terminie podano konieczność uzupełnienia materiału dowodowego z uwagi na zmianę stanu prawnego nieruchomości i trudną sytuację kadrową w Wydziale Rewindykacji Mienia. Postanowieniem z dnia [...].07.2017 r. organ zawiesił postępowanie z urzędu z uwagi na śmierć Z. C. do czasu dostarczenia odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. C. albo aktu poświadczenia dziedziczenia. Postanowieniem z dnia [...].02.2018 r. organ podjął zawieszone postępowanie wobec złożenia pismem z dnia 5.02.2018 r. odpisu prawomocnego postanowienia sądu z dnia [...].10.2017 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. C. W odpowiedzi na wezwanie Sądu organ pismem z dnia 29 maja 2018 r. poinformował, że postępowanie prowadzone w sprawie dotychczas nie zostało zakończone ze względu na śmierć stron postępowania (E. S. i K. P.) i niemożność wezwania w sprawie ich następców prawnych. Podano, że pismem z dnia 23.05.2018 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta w K. o nadesłanie danych osobowych ww. zmarłych oraz danych osobowych ich potencjalnych spadkobierców. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności bądź przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżący dopełnił tego wymogu, składając do organu w trybie art. 37 § 1 k.p.a. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w dniu 22.06.2015 r. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że w sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie I SAB/Wa 332/13 oddalając skargę na bezczynność wniesioną w dniu 12.06.2013 r. Wyrok został wydany w dniu 14.11.2013 r., a więc Sąd badając przedmiotową sprawę nie mógł rozstrzygać co do postępowania prowadzonego w okresie poprzedzającym wydanie wyroku z dnia 14.11.2013 r. Natomiast stwierdzić należy, że niewątpliwie od daty wydania postanowienia z dnia [...].09.2014 r. o uchyleniu postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania, do dnia 10.02.2016 r. organ nie podejmował w sprawie żadnych czynności, pomimo skierowania wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 17.06.2015 r. Pierwszą czynnością była czynność podjęta dopiero w miesiącu lutym 2016 r. polegająca na zwróceniu się o dane osobowe celem ustalenia kręgu uczestników postępowania i o aktualne dane dotyczące nieruchomości i jej właścicieli. Również dopiero w dacie 10.02.2016 r., organ poinformował strony o kolejnym terminie załatwienia sprawy wyznaczając go na 30.06.2016 r. i podając przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie. Mając na uwadze fakt, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony w 2011r., to brak przeprowadzenia jakichkolwiek czynności w sprawie od dnia wydania postanowienia o uchyleniu postanowienia o zawieszeniu postępowania do dnia 10.02.2016 r., stanowi o rażącej bezczynności organu przy załatwieniu sprawy. Okoliczności dotyczące ilości spraw zaległych w Ministerstwie oraz braków kadrowych nie stanowią okoliczności zwalniających organ z terminowego załatwiania spraw, tym bardziej biorąc pod uwagę datę wpływu sprawy do organu. Sąd nie kwestionuje skomplikowanego charakteru sprawy z uwagi na konieczność zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego. Wniosek o wzruszenie dotyczy decyzji wydanej w 1951 r., a więc jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, istnieją obiektywne przeszkody w zgromadzeniu dokumentów postępowania wywłaszczeniowego z uwagi na konieczność poszukiwania tych dokumentów. Na organie spoczywa również obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu uczestników postępowania celem zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w sprawie. Dotyczy to wszystkich następców prawnych poprzedniej właścicielki, jak i osób dysponujących aktualnie prawami rzeczowymi do nieruchomości i wykonującymi zarząd. Z tym, że czynności w zakresie ustalania kręgu uczestników i aktualnych danych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, winny być podejmowane w terminach zapewniających możliwość niezwłocznego rozpoznania wniosku. Nie znajduje żadnego uzasadnienia brak jakichkolwiek czynności w okresie prawie 1,5 roku przed dniem 10.02.2016 r. Podsumowując, w ocenie Sądu doszło do rażącej bezczynności organu w prowadzeniu postępowania. Sąd zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 2 miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy uznając, że będzie to termin wystarczający do zakończenia sprawy, bądź też wydania innych rozstrzygnięć w związku ze śmiercią stron postępowania. Brak było podstaw do uwzględnienia żądania skargi w zakresie zobowiązania Ministra do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, albowiem Sąd nie posiada kompetencji w powyższym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w zw. z art. 120 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a., na które składa się opłata od skargi (100 zł).