IV SAB/Wa 319/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Zyglewska Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2016 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia odwołania E. S. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. znak: [...] o odmowie przyznania odsetek z tytułu wypłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w postępowaniu w sprawie odwołania wskazanego w punkcie 1; 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej E. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

E.S., reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego– radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zarzucając Ministrowi infrastruktury i Budownictwa bezczynność w przedmiocie nierozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016r., znak: [...], odmawiającej przyznania odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania za nieruchomość gruntową. Uzasadniając skargę, podniesiono m.in. iż skarżąca dnia 3 marca 2016 r. wniosła do Ministra Infrastruktury i Budownictwa odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przyznania odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania za nieruchomość gruntową. Zdaniem strony, odwołanie zostało doręczone Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa nie później niż dnia 16 marca 2016r. Wobec braku wydania rozstrzygnięcia, skarżąca pismem z dnia 31 maja 2016r. wezwała Ministra Infrastruktury i Budownictwa do usunięcia naruszenia prawa dokonanego poprzez niezałatwienie sprawy w terminie. Organ do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, jak i nie rozpoznał odwołania, stąd niezbędnym stało się sporządzenie i wniesienie niniejszej skargi do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując iż skarga jest nieuzasadniona, w szczególności wobec faktu, że organ decyzją z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] rozpoznał odwołanie. Dodatkowo Minister wskazał że w Departamencie Orzecznictwa prowadzi ponad 5000 spraw, przy czym w Wydziałach Odszkodowawczych jest ponad 2000 spraw. Sprawy są skomplikowane i wymagają podjęcia wielu niezbędnych czynności, co powoduje opóźnienia bądź niezałatwienie spraw w terminie przewidzianym przepisami k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4a. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie stosownie do postanowień zawartych w § 1a art. 149 p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać również trzeba, że § 2, stanowi, iż sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przeprowadzone badanie formalnej dopuszczalności, a następnie merytorycznej zasadności wniesionej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa doprowadziło Sąd do ustalenia, że przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. W odniesieniu do formalnej dopuszczalności wniesionej skargi wskazać należy, iż skarżąca wyczerpała przewidziany prawem tok postępowania. Skargę poprzedziła bowiem wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Sąd stoi na stanowisku, że dla uznania, że w sprawie zostały wyczerpane środków zaskarżenia, nie wymaga się aby złożone zażalenie zostało rozpatrzone. Wystarczy, że strona dokonała czynności, tj. – jak w niniejszej sprawie – złożyła zażalenie. Przechodząc do oceny czy w rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się bezczynności, Sąd uznał, że tak. Przypomnieć należy, że aby wydać orzeczenie na podstawie art. 149 p.p.s.a., sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267). Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu stosownego orzeczenia. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Strona wnosząca do organu administracji publicznej żądanie określonej treści ma prawo domagać się rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa. To rozstrzygnięcie natomiast powinno nastąpić niezwłocznie. W myśl ogólnych zasad regulujących problematykę terminów załatwiania spraw administracyjnych, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 1 k.p.a.). Niezależnie od powyższego sprawa administracyjna powinna być załatwiona najpóźniej w granicach terminów zakreślonych w art. 35 § 3 k.p.a. (o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej np. w przypadku informacji publicznej), zgodnie z którym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi – jak wynika z jej treści – jest bezczynność Ministra infrastruktury i Budownictwa, która polega na niewydaniu w terminie przewidzianym w k.p.a. rozstrzygnięcia w zakresie złożonego przez stronę odwołania. Zatem ocena czy bezczynność wystąpiła musi zostać dokonana z uwzględnieniem tej okoliczności, że odwołanie złożone przez stronę wpłynęło do organu wyższego rzędu w dniu 17 marca 2016 r. (prezentata na piśmie przewodnim przekazującym odwołanie) i do dnia wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tj. do dnia 1 sierpnia 2016 r. organ ten nie wydał decyzji. Zważyć należy, że od dnia 17 marca 2016 r. do dnia 1 sierpnia 2016 r. upłynęło ponad 4 miesiące. Tym samym uznać należy, że w tym czasie organ pozostawał w bezczynności, albowiem do czasu wniesienia skargi – pomimo upływu omówionych powyżej terminów kodeksowych do rozstrzygnięcia sprawy – sprawa nie została zakończona. Przy tym z akt sprawy nie wynika, aby w okresie jaki upłynął pomiędzy wpływem odwołania a wniesieniem skargi do Sądu, organ dokonywał jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Organ nie wypełnił również obowiązku informacyjnego wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a. Zdaniem Sądu, powołane wyżej okoliczności uzasadniają przyjęcie, że we wskazanym okresie organ pozostawał bezczynny. Sąd rozważając całokształt sprawy, nie uznał że ustalona bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające stwierdzenie istnienia bezczynności, ale jest konieczne aby bezczynność ta nosiła cechę kwalifikowanej. Zatem stwierdzenie przez sąd administracyjny rażącego naruszenia prawa, na skutek pozostawania organu w bezczynności, uzasadnione jest gdy wystąpią szczególne okoliczności dla przyjęcia takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek pozostawania organu w bezczynności będzie naruszeniem rażącym. W ocenie Sądu, przekroczenie kodeksowych terminów o nieco ponad 2 miesiące nie stanowi przekroczenia ponad miarę, choć niewątpliwie jest wyraźne i oczywiste. Na ocenę tę wpłynęły przede wszystkim wskazywane przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące bardzo dużej ilość prowadzonych postępowań. Uwzględniając przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę, że bezczynność nie miała charakteru rażącego oraz fakt że organ w dniu [...] sierpnia 2016 r. wydał decyzję kończącą postępowanie w danej instancji Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej. Sąd miał również na uwadze i tę okoliczność, że zasądzona skarżącym suma pieniężna, wypłacana jest ze środków budżetowych, którymi dysponuje organ, zatem z uwagi na ich ograniczony zakres oraz konieczność wydatkowania ich na realizację zadań powierzonych organowi, suma ta nie może stanowić odszkodowania za pozostawanie organu w bezczynności, ale ma raczej służyć dyscyplinowaniu organu w dążeniu do rozpatrywania sprawy w przewidzianym prawem terminie. W niniejszej sprawie jakkolwiek bezspornie termin nie został dochowany, to jednak naruszenie prawa nie było nadmierne a decyzja przed rozpatrzeniem skargi została wydana. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a, orzeczono jak w pkt 1 – 4 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.