IV SAB/Wa 112/17

Dnia 21 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. T. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekana o Niepełnosprawności w [...] w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i legitymacji osoby niepełnosprawnej postanawia: odrzucić skargę.

P. T. (dalej zwany "skarżącym") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekana o Niepełnosprawności w [...] w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i legitymacji osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespołu do Spraw Orzekana o Niepełnosprawności w [...] wniósł o jej oddalenie z uwagi na treść art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.) zgodnie z którym jako organ drugiej instancji jest właściwy do rozpoznania odwołań od orzeczeń o niepełnosprawności. Natomiast skarżący po wydaniu orzeczenia przez organ I instancji nie złożył takiego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy w kognicji sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce wówczas gdy dotyczy ona aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu. Zakres właściwości sądów administracyjnych określa art. 3 § 2, 2a i 3 oraz art. 4 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ww. ustawy rozpoznaniu przez sąd administracyjny podlega skarga na bezczynność w wydaniu decyzji administracyjnej. Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Skarżący wywiódł skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zarzucając brak wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wyjaśnić należy, że zgodnie z judykaturą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.) - dalej zwanej "ustawą o rehabilitacji". Kwestia ta została już rozstrzygnięta w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego (wydanych w poszerzonych składach siedmiu sędziów: z dnia 8 listopada 1999 r., OPS 12/99 ONSA 2000/2/47 oraz z dnia 2 grudnia 2002 r., OPS 11/02, ONSA2003//86). Przy czym droga sądowa zaskarżenia decyzji o takim charakterze wynika wprost z przepisów ustawy o rehabilitacji, która zastrzega w tym względzie kognicję sądów powszechnych. Obecnie stanowi o tym art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tym unormowaniem od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Zatem orzeczenie o niepełnosprawności jest sprawą cywilną w znaczeniu formalnym. Na rozróżnienie spraw w znaczeniu formalnym oraz materialnoprawnym zwrócił również uwagę NSA w postanowieniu z 24 listopada 2008 r., I OSK 1373/08 (publ. LEX nr 575876). NSA wskazał, że sprawy cywilne w znaczeniu materialnoprawnym, to sprawy wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, które pozostają nimi niezależnie od tego, jaki organ jest właściwy do ich rozpoznania. Sprawy cywilne w znaczeniu formalnym, to z kolei, wynikające z innych stosunków prawnych (sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz określone jako "inne sprawy" w rozumieniu art. 1 k.p.c.), które nie będąc sprawami cywilnymi ze swej istoty, uzyskują taki charakter na skutek poddania ich rozpoznaniu przez sądy powszechne (nie zaś administracyjne) na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. NSA podkreślił, że jeżeli będzie istniał przepis szczególny, w myśl którego właściwy będzie sąd powszechny, to charakter sprawy, bez względu na to, czy będzie to sprawa cywilna, czy administracyjna, będzie miał drugorzędne znaczenie. Taki charakter ma art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji, który to przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach wydawania orzeczeń o niepełnosprawności. Wobec literalnego brzmienia ww. przepisu, a także treści art. 66 ustawy o rehabilitacji, który nakazuje stosować w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy, w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany był pogląd, zgodnie z którym bezczynność w wydaniu orzeczenia o niepełnosprawności mogła być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Stanowisko to jednak należy zweryfikować w świetle nowelizacji art. 4779 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.) – dalej zwanej "k.p.c.", określającego środek prawny przysługujący w przypadku zwłoki w wydaniu orzeczenia o niepełnosprawności. Mocą ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 218), z dniem 20 marca 2015 r., przepisowi temu nadane zostało nowe brzmienie, przez dodanie odpowiednio zwrotów "lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności", "lub orzeczenia". Po tej zmianie przepis ten stanowi, że jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Na zasadzie tego przepisu przedmiotem odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych może być także bezczynność w ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 4778 § 2 pkt 4 k.p.c.), po wyczerpaniu środków prawnych przysługujących przed organami właściwymi do orzekania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z 1 marca 2017 r. II SAB/Ol 4/17 i WSA w Gdańsku z dnia 15 września 2016 r., III SAB/Gd 39/16). Wobec powyższego Sąd uznał, że rozpoznawana skarga, jako nie mieszcząca się we właściwości sądów administracyjnych, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tych względów, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.