IV SAB/Po 97/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

Skarżąca J. T. reprezentowana przez r.pr. Z. M. wniosła [...] kwietnia 2021r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. W skardze domagała się stwierdzenia bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania organu do dokonania w określonym terminie niezbędnej czynności, orzeczenia organowi grzywny z tytułu bezczynności oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Wojewoda w sprawie o sygn. akt [...] wniósł o umorzenie postępowania w zakresie stwierdzenia bezczynności oraz o oddalenie skargi w pozostałej części. Wojewoda argumentował, że dniu [...] maja 2021r. wydał informację o przyznaniu wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego, zatem w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy postępowanie winno być umorzone. Żądanie wymierzenia grzywny nie spełnia, zatem swojego celu zatem skargę w tej części należy oddalić. W dniu [...] czerwca 2021r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym z uwagi na załatwienie sprawy przez organ wycofał skargę na bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.") strona skarżąca – w ramach przysługującego jej prawa do rozporządzania wniesioną skargą – może skargę cofnąć. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W niniejszej sprawie skarżąca w piśmie doręczonym Sądowi [...] czerwca 2021r. złożyła wyraźne oświadczenie, że wycofuje swoją skargę. W ten sposób skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do rozporządzania skargą. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, nie wystąpiła żadna ze wskazanych wyżej przesłanek wykluczających dopuszczalność cofnięcia przedmiotowej skargi. W myśl art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofną skargę. Postanowienie takie może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 P.p.s.a.). W związku ze złożonym wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych Sąd wyjaśnia, że sprawa w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia wychowawczego zwolniona jest z urzędu od obowiązku poniesienia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), zatem Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania w tym zakresie. Odnośnie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. W niniejszej sprawie wniesiona została skarga na bezczynność Wojewody. Po wniesieniu skargi do Sądu, za pośrednictwem organu, Wojewoda załatwił sprawę i [...] maja 2021r. wydał informację o przyznaniu żądanego przez Skarżącą świadczenia wychowawczego. W ocenie Sądu załatwienie sprawy, po wniesieniu skargi na bezczynności, przez Wojewodę nie oznacza z automatu, że sprawa została załatwiona w trybie autokontroli, o jakim mowa w art. 54 § 3 P.p.s.a., i że w konsekwencji zaistniała podstawa z art. 201 § 1 P.p.s.a. do zasądzenia od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. W niniejszej sprawie podstawą do umorzenia postępowania sądowego było cofnięcie skargi, a nie załatwienie sprawy administracyjnej przez organ w trybie autokontroli. Przepis art. 201 § 1 P.p.s.a. wyraźnie stanowi, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Skoro w niniejszej sprawie umorzono postępowanie z powodu cofnięcia skargi na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 P.p.s.a., zatem z innej przyczyny niż art. 54 § 3 P.p.s.a., to nie zaistniała tym samym przesłanka do zastosowania art. 201 § 1 P.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że z treści informacji o przyznaniu świadczenia Skarżącej z [...] maja 2021r. wynika, że wniosek został załatwiony w trybie zwykłym, a nie na skutek wniesienia skargi na bezczynność organu w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. W takiej sytuacji, nie jest zatem dopuszczalne łączenie przy orzekaniu dwóch różnych podstaw prawnych celem zasądzenia kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika. Nadto, załatwienie przez organ wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego już po wniesieniu skargi na bezczynność do sądu administracyjnego nie stanowi przeszkody do rozpoznania skargi na bezczynność tego organu przez sąd administracyjny. W tym bowiem zakresie sąd administracyjny, z uwagi na załatwienie sprawy przez organ, nie może orzec jedynie w zakresie, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., czyli zobowiązać do załatwienia wniosku Skarżącej. Dlatego, w ramach rozważań czy w sprawie doszło do wydania decyzji w trybie autokontroli wymagane jest ustalenie, czy organ uwzględnił w całości skargę na bezczynność. W takiej sytuacji organ powinien potwierdzić stan bezczynności oraz dokonać dodatkowo oceny czy bezczynność miała miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa (co wprost wynika z treści art. 54 § 3 P.p.s.a.). Jest to istotny element badania bezczynności organu, związany także z wymaganiami zawartym w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 12 K.p.a. - zasada szybkości postępowania; art. 35 K.p.a. terminu załatwienia spraw administracyjnych; art. 37 K.p.a. - wymóg stwierdzenia czy bezczynności miała charakter rażący). W przedmiotowej zaś sprawie z treści rozstrzygnięcia i przywołanej podstawy prawnej, nie wynika w ogóle, że została wydana w trybie autokontroli. Przyjąć zatem należy, że sprawa została załatwiona w trybie zwykłym. Brak zatem przesłanek do zasądzenia od organu na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 201 § 1 w zw. art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Umorzenie nastąpiło wyłącznie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 p.p.s.a. Stanowisko takie prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach o sygn. akt II OZ 683/19, II OZ 718/19, II OZ 740/19, II OZ 437/19 i II OZ 996/19 (dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocenę prawną wyrażoną w tych orzeczeniach, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w postanowieniu.