IV SAB/Po 64/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sąd. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu do załatwienia wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r.; 2. stwierdza, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; 4. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga stowarzyszenie A z siedzibą w W. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. w sprawie rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2019 r. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym: stowarzyszenie A z siedzibą w W. (dalej również jako: "Skarżący") wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019r. wniosło o udostępnienie informacji w postaci wszystkich oświadczeń majątkowych SSR P. R.. Pismem z dnia [...] grudnia 2019r., przesłanym na wskazany we wniosku adres mailowy Skarżący uzyskał odpowiedź, iż oświadczenia te nie mogą zostać udostępnione ze względu na objecie ich ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone". Pismem z dnia [...] lutego 2020r. stowarzyszenie A wniosło do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. . Zarzucana bezczynność dotyczy nierozpoznanego, zdaniem Skarżącego, wniosku z dnia [...] grudnia 2019r., przedmiotem którego było udostępnienie Skarżącemu skanów oświadczeń majątkowych SSR P. R.. Prezes Sądu Apelacyjnego w P. , po wpłynięciu złożonej skargi, w dniu [...] lutego 2020 r. wydał decyzję odmawiającą udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W złożonej do sądu administracyjnego skardze Stowarzyszenie wskazało na naruszenie art. 61 ust 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 oraz art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019, poz. 1429). Żądaniem skargi objęto stwierdzenie, że doszło do bezczynności organu, zobowiązanie organu do "wykonania wniosku" oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że pismem z dnia [...] grudnia 2019r., przesłanym na wskazany we wniosku adres mailowy Skarżący uzyskał odpowiedź, iż oświadczenia te nie mogą zostać udostępnione ze względu na objecie ich ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone" i w tej sytuacji organ spodziewał się cofnięcia wniosku. Wyjaśniono też, że "wyłącznie natłok zajęć spowodował, że wobec braku działania Skarżącego-Wnioskodawcy nie została wydana we właściwym terminie decyzja odmowna". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.")., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W kwestii wyczerpania środka zaskarżenia, jako warunku formalnego skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2019, poz. 1429 – u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. W przedmiotowej nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Apelacyjnego jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej będącej w jego posiadaniu a żądane przez stowarzyszenie A z siedzibą w W. informacje w postaci oświadczeń majątkowych sędziego stanowią informację publiczną w myśl wskazań art. 87 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 365) sędziowie są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym, oświadczenia sędziowie składają właściwemu terytorialnie prezesowi sądu apelacyjnego W niniejszej sprawie spełniony został zarówno zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na podstawie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. w przypadku gdy informacja nie może być udzielona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udzielenia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W niniejszej sprawie pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej do Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. wpłynął wniosek stowarzyszenie A o udostępnienie informacji w postaci wszystkich oświadczeń majątkowych SSR P. R.. Zawnioskowano o udzielenie informacji na skrzynkę [...]. Wniesiona skarga na bezczynność jest datowana na [...] lutego 2020 r., a wpłynęła do organu [...] lutego 2020 r. Decyzję odmawiającą udzielenia wnioskowanej informacji publicznej wydano [...] lutego 2020 (k.20 akt sąd.) i doręczono na wskazany we wniosku adres wnioskodawcy za pośrednictwem poczty w dniu [...] marca 2020 r. W tym miejscu odnosząc się do argumentacji pisma strony skarżącej z dnia [...] lipca 2020 r. (k.84) należy wskazać, że kserokopię potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. złożono do akt sprawy i wynika z niej, że odbiór decyzji w dniu [...] marca 2020 r. potwierdził upoważniony pracownik – P. K.. Ubocznie należy dodać, że w świetle treści uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. II OPS 5/19 dla ustania stanu bezczynności kluczowe znaczenie ma fakt wydania, a nie doręczenia decyzji. Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd stwierdził, że była ona zasadna w dniu jej wniesienia, niemniej jednak w chwili orzekania przez Sąd stan bezczynności ustał, skoro wydano decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Dlatego też, ponieważ bezczynność ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe - w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności - należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art.161 § 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. Należało zatem rozstrzygnąć, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o kwestiach wymienionych w art. 149 § 2 p.p.s.a.. Zestawiając ze sobą datę wniesienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej – [...] grudnia 2019 r., z datą wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej ([...] lutego 2020 r.) Sąd stwierdził, że decyzja ta została wydana z przekroczeniem ustawowego terminu (14 dni), dlatego organ dopuścił się bezczynności. Mając na uwadze okoliczności wskazane w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że Prezes Sądu Apelacyjnego w P. niezwłocznie po złożeniu wniosku wystosował do wnioskodawcy pismo, informujące go o tym, że oświadczenia majątkowe SSR R. nie mogą zostać udostępnione ze względu na objecie ich ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone". Jak wprost przyznano w odpowiedzi na skargę "wyłącznie natłok zajęć spowodował, że wobec braku działania Skarżącego-Wnioskodawcy nie została wydana we właściwym terminie decyzja odmowna". Jakkolwiek, zatem sam organ przyznaje, że doszło do bezczynności w sprawie, to niezwłocznie po złożeniu skargi, wydana została decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej. Brak załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia [...] grudnia 2019 r. w ustawowym terminie jest bezsporny, ale zważywszy na fakt wystosowania do wnioskodawcy pisma z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz niezwłoczne po złożeniu skargi na bezczynność wydanie decyzji – nie miał on charakteru intencjonalnego. Treść odpowiedzi na skargę, jak też wydanie decyzji niezwłocznie po otrzymaniu skargi prowadzi do wniosku, że bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Rażącym naruszeniem prawa będzie bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, sygn. akt I OSK 675/12, CBOIS). Mając to na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt 2 i 3 sentencji wyroku. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, ani do wymierzenia z urzędu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – o co z resztą nie wnioskowano w skardze. O kosztach postępowania orzeczono w pkt. 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. na koszty te składa się kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.