IV SAB/Po 44/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Szkoły do rozpoznania wniosku skarżącego P. N. z dnia 5 stycznia 2025 r. i to w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz skarżącego P. N. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 5 stycznia 2025 r. na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej P. N. (dalej jako: skarżący) skierował za pośrednictwem platformy EPUAP (adres skrzynki EPUAP Szkoły: [...] ) wniosek do Dyrektora Szkoły o udostępnienie informacji publicznej. We wniosku podano, że na stronie internetowej szkoły pojawiła się informacja zawierająca zaproszenie do składania ofert na prowadzenie stołówki szkolnej. W związku z powyższym skarżący wniósł o przesłanie informacji w formacie PDF poprzez system epuap: - kopii wszystkich ofert jakie wpłynęły w odpowiedzi na powyższe ogłoszenie - kopii całej dokumentacji jaka została w tej sprawie wytworzona - kopii korespondencji (np email, epuap, fax, tradycyjna poczta, sms) jaka została w tej sprawie wytworzona. Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. złożonym elektronicznie P. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Organowi zarzucono: 1) naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 5.01.2025 roku oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarządzeniami Sądu z dnia 11 lutego 2025 r. oraz 3 kwietnia 2025 r. wezwano organ do udzielenia odpowiedzi na skargę oraz wskazania czy udzielił pełnej informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 5.01.2025 r. Organ na powyższe wezwania nie udzielił odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwianiu sprawy. W doktrynie i orzecznictwie (np. wyrok NSA z 14 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 3383/23) powszechnie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. W tym zakresie nie jest zatem istotne, czy opieszałości organu była przez organ zawiniona czy też wynikała ona jedynie z błędnego jego przekonania co do sposobu załatwienia danej sprawy. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (§ 1 pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (§ 1 pkt 3). Jednocześnie stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Dyrektora Szkoły w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 5 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako: "u.d.i.p.", która stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich zgodnie z art. 10 u.d.i.p. jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Wniosek wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego), przesądza o tym, że w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. W doktrynie i orzecznictwie sądowym, mając na uwadze treść art. 1 ust.1 i art.6 ust. 1 u.d.i.p. oraz konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust.1 i ust. 2 Konstytucji RP, przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna" (np. wyrok NSA z 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2679/23). Jest nią zatem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie posiadanych kompetencji. Mając na uwadze powyższe - w ocenie Sądu - niewątpliwie informacje, których skarżący się domagał w swym wniosku z dnia 5 stycznia 2025 r. stanowią informację publiczną. Skarżący wnosił bowiem o informacje dotyczące całej dokumentacji jaka została wytworzona w związku ze składaniem ofert przez podmioty zewnętrzne na prowadzenie stołówki szkolnej. Z punktu widzenia podmiotowego Dyrektor Szkoły jako organ władzy publicznej, w rozumieniu art. 163 i nast. Konstytucji, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W rozpoznawanej sprawie żądanie udzielenia informacji publicznej zostało skierowane do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej 5 stycznia 2025 r. Termin 14 dni do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. upłynął z dniem 19 stycznia 2025 r. (ostatni dzień do załatwienia wniosku). Organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek, pozostawał zatem w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Skoro Dyrektor nie zareagował prawidłowo na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 5 stycznia 2025 r. i nie załatwił sprawy na dzień rozstrzygania sprawy, to organ dopuścił się bezczynności (zawinionej zwłoki w załatwieniu sprawy). Finalnie bowiem wniosek nie został rozpoznany w terminie 14 dni (13 ust. 1 u.d.i.p.) ani też nie powiadomiono wnioskodawcy o powodach opóźnienia i nowym terminie udostępnienia informacji publicznej (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W okresie wyznaczonym ustawowo do załatwienia sprawy nie została także wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Poza tym, na dzień rozstrzygania sprawy przez Sąd brak też było informacji, że organ załatwił sprawę w przedmiotowym zakresie. W konsekwencji zaszły podstawy do stwierdzenia na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. po stronie organu stanu bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia 5 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wobec tego Sąd w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia (rozpatrzenia) tego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Termin ten koresponduje z rozwiązaniami ustawy o dostępie do informacji publicznej i pozwala na prawidłową reakcję na żądanie strony. Oceniając natomiast stan faktyczny sprawy w odniesieniu do przesłanek z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa (pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., jest bowiem taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała, zatem brak było podstaw do zastosowania środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w wysokości 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku).