IV SAB/Po 36/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi [...] na bezczynność Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie utwardzenia działki p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia zażalenia

Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w sprawy ze skargi [...] na bezczynność Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie utwardzenia działki: 1. umorzył postępowanie w zakresie wyznaczenia Wielkopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego terminu do załatwienia sprawy; 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości; 5. stwierdził, że przewlekłość nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 6. zasądził od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: 1. uchylił wyrok tego Sądu (wyrok własny) z dnia 10 sierpnia 2017 r.; 2. odrzucił skargę; 3. zasądził od [...] na rzecz Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 610 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 27 grudnia 2017 r. zatytułowanym "skarga kasacyjna" [...] reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył wyrok z dnia 8 listopada 2017 r. w części, tj. w zakresie punktu 3. Pismo zostało uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lutego 2018 r. odrzucił zażalenie jako wniesione z uchybieniem terminu. Sąd wskazał, że doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło w dniu 24 listopada 2017 r., a następnie wraz z poprawionym uzasadnieniem w dniu 29 listopada 2017 r., to złożenie rozpatrywanego zażalenia w dniu 27 grudnia 2017 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 194 § 2 P.p.s.a. Pismem z dnia 20 marca 2018 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie zawarte w punkcie 3 wyroku WSA w Poznaniu z dnia 8 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jako wniesiony po terminie określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2018 r. uchylił ww. postanowienie WSA w Poznaniu, wskazując, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia z zachowaniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym możliwe jest wówczas, gdy strona nie dokonała tej czynności w terminie bez swojej winy. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 cytowanej ustawy w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie przesądził postanowieniem z 04 lipca 2018r. o sygn. II OZ 681/18, że skarżący zachował termin wskazany w art. 87 § 1. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z powyższym Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia zobowiązany jest ocenić pozostałe przesłanki przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, ponieważ skarżący wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia złożył to zażalenie w dniu 20 marca 2018 r. Kolejną przesłanką, którą należy ocenić jest to, czy skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu, zgodnie z art. 87 § 2 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej z uchybieniem terminu ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie tego terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Innymi słowy, przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Na gruncie niniejszej sprawy należy wskazać, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym do momentu wniesienia skargi kasacyjnej skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący nie został pouczony o sposobie zaskarżenia części orzeczenia dotyczącej kosztów w formie zażalenia. Skarżący został pouczony jedynie o sposobie złożenia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu omawiane pouczenie spełniało swój zasadniczy cel, wywiedziony z literalnego brzmienia § 1 art. 140 p.p.s.a. Mimo tego nie można pominąć faktu, iż wyrok Sądu pierwszej instancji wydany w niniejszej sprawie był zaskarżalny dwoma różnymi środkami tj: skargą kasacyjną (obejmującą rozstrzygnięcie merytoryczne wyroku – 173 § 1 p.p.s.a.) oraz zażaleniem skierowanym przeciwko postanowieniu dotyczącemu zwrotu kosztów między stronami przedmiotowego postępowania (art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.). Niewątpliwie brak pouczenia w tym przedmiocie nie może wywoływać ujemnych skutków dla strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, niemniej jednak nie podważa legalności zaskarżonego postanowienia. Uchybienie takie w myśl doktryny może natomiast stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. (por. J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2006 r. s. 302, i T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2005 r. s. 450). Sąd wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 lipca 2018 r. , sygn. akt II OZ 681/18 przesądził, że pełnomocnik skarżącego dowiedział się o uchybieniu terminu w dniu 13 marca 2018 r., tj. w dniu doręczenia mu postanowienia NSA z 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OZ 100/18 o odrzuceniu zażalenia. Sąd zaznacza, że mimo związania wykładnią ww. orzeczenia, nie zgadza się z jego argumentacją. Na gruncie niniejszej sprawy profesjonalny pełnomocnik skarżącego (radca prawny) złożył skargę kasacyjną zamiast zażalenia. Taka omyłka nie może stanowić o przywróceniu terminu, gdyż wyniknęła z zaniedbania strony skarżącej i nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy uzasadniającego przywrócenie uchybionego terminu. Pomyłka, nieuwaga, czy zaniedbanie nie są natomiast okolicznościami wyjątkowymi, którym nie sposób zapobiec lub którym nie sposób przeciwdziałać, a tylko takie uzasadniają przywrócenie terminu. Sąd podkreśla, że radca prawny jako profesjonalny pełnomocnik jest zobowiązany do szczególnej staranności w dbaniu o interesy procesowe swojego mocodawcy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 sierpnia 2010 r. II GSK 580/10 (CBOSA), "(...) powoływanie się pełnomocnika na brak pouczenia nie może być podstawą korzystnych rozstrzygnięć procesowych. Profesjonalny pełnomocnik powinien wykazywać się znajomością prawa. Podlega on szczególnym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem". Skarżący działający przez profesjonalnego pełnomocnika zamiast zażalenia (zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.) złożył skargę kasacyjną. W ocenie Sądu profesjonalny pełnomocnik już na etapie jej składania powinien poinformować swojego mocodawcę, że zaskarżenie tylko jednego punktu wyroku dotyczącego kosztów postępowania odbywa się w drodze zażalenia, a nie skargi kasacyjnej. Sąd wskazuje, że brak stosownego pouczenia lub błędne pouczenie nie może szkodzić stronie. Jeżeli w wyniku tego strona uchybiła terminowi do wniesienia środka odwoławczego, to jest to podstawa do przywrócenia tego terminu. W niniejszej sprawie Sąd stoi na stanowisku, że skoro skarżący składając skargę kasacyjną był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, to już wtedy powinien on złożyć zażalenie na pkt 3 wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Mimo powyższego stanowiska należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 lipca 2018 r. , sygn. akt II OZ 681/18 przesądził, że pełnomocnik skarżącego dowiedział się o uchybieniu terminu w dniu 13 marca 2018 r., tj. w dniu doręczenia mu postanowienia NSA z 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OZ 100/18 o odrzuceniu zażalenia. Tym samym należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy NSA oprócz kwestii dotyczącej prawidłowości terminu złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia przesądził również o braku winy strony, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika w zakresie wniesienia błędnego środka zażalenia. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, będąc związany postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 681/18 uznał, że skarżący bez swojej winy złożył błędny środek zaskarżenia w związku z czym, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.