Sygnatura
IV SAB/Po 172/20
Wyrok WSA w Poznaniu z 10 marca 2021 r., IV SAB/Po 172/20
Wynik
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 10 marca 2021
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor Sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody do wydania aktu; 2. stwierdza, że Wojewoda pozostawał w bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala; 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M. W. kwotę [...]zł [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
W dniu [...] grudnia 2020 r. M. W. skierowała do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Wojewody w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2019/2020. Skarżąca podała, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymała odpowiedzi na wniesione [...] września 2020 r. ponaglenie w niniejszej sprawie, a także odpowiedzi na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) z [...] października 2020 r. nr [...], którym uznano, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w niniejszej sprawie, stwierdzono, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczono organowi termin 30 dni do załatwienia sprawy od dnia otrzymania wszystkich niezbędnych dokumentów, zarządzono podjęcie środków zapobiegawczych przewlekłości w przyszłości oraz zarządzono wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych przewlekłości. W związku z powyższym zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 35 w zw. z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) i wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki w możliwie najkrótszym terminie, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyjaśnienie przyczyn przewlekłości i bezczynności organu oraz ustalenie osób winnych zaistniałej sytuacji. Skarżąca wyjaśniła, że [...] września 2020 r. zwróciła się do Wojewody z ponagleniem w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego (500+), o które ubiega się od sierpnia 2019 r. Następnie [...] października 2020 r. otrzymała od MRPiPS ww. postanowienie, którym stwierdzono przewlekłość Wojewody w prowadzeniu niniejszej sprawy i nakazano załatwić sprawę w terminie 30 dni. Mimo to do dnia wniesienia skargi skarżąca nie otrzymała od Wojewody żadnych informacji lub wyjaśnień w sprawie. Już aktualnie organ przekroczył termin do załatwienia sprawy o 15 dni. Skarżąca dodała, że w przypadku niezałatwienia przez organ sprawy do końca 2020 r. będzie domagać się odszkodowania oraz pociągnięcia do odpowiedzialności osoby winne zaistniałej sytuacji. W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że M. W. [...].08.2019 r. drogą elektroniczną złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2019/2020 na syna K. W. [...].09.2019 r. strona składa formularz dla potrzeb ustalenia ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty świadczenia. Ów wniosek wpływa do Wojewody [...].10.2019 r. Jednocześnie [...].09.2020 r. strona składa ponaglenie w sprawie rozpatrzenia wniosku. Dnia [...].10.2020 r. Wojewoda ustala koordynację w sprawie. MRPiPS postanowieniem z [...].10.2020 r. rozpoznaje ponaglenie strony stwierdzając przewlekłość Wojewody i jednocześnie wyznaczając mu termin 30 dni na załatwienie sprawy od dnia otrzymania wszystkich niezbędnych dokumentów. Wojewoda wyjaśnił, że stan faktyczny w sprawie spowodował, że zastosowanie znalazły zarówno przepisy unijne, jak i przepisy krajowe. Przepisy unijne, harmonizujące systemy zabezpieczenia społecznego to rozporządzenie Parlamentu i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. (rozporządzenie 883/2004) oraz rozporządzenie Parlamentu i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. (dalej: rozporządzenie wykonawcze). W myśl art. 67 rozporządzenia 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Jednak emeryt lub rencista jest uprawniony do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego właściwego ze względu na emeryturę lub rentę. Zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w razie zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne są udzielane zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie ust. 1, a uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo. Wojewoda wyjaśnił, że w związku z powyższym w postępowaniach, w których występuje prawdopodobieństwo stosowania systemu koordynacji, kluczową rolę spełniają dwa ustalenia: 1) czy rzeczona koordynacja w ogóle występuje (czy zachodzi konkurencja ustawodawstw z uwagi na przemieszczanie się członków rodziny) oraz 2) które z ustawodawstw mających zastosowanie w sprawie ma pierwszeństwo. Organ wskazał, że sytuacja rodziny strony, w której jeden z rodziców dziecka jest aktywny zawodowo (ojciec w N. ), a nieaktywna matka mieszka z dzieckiem w Polsce polega na tym, że uprawnienia do świadczeń przysługują w obu państwach, z tym, że pierwszeństwo występuje w N. a Polska jest krajem drugiej kolejności. Jednocześnie wykluczona jest możliwość pobierania w tym samym czasie na to samo dziecko świadczeń rodzinnych w pełnej wysokości w obydwu państwach, a rodzic nie może sam decydować o tym, które świadczenia, z którego z państw będą wypłacane. Zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia 883/2004 instytucja kraju, w którym złożono wniosek, a który nie jest krajem pierwszeństwa, przekazuje tenże wniosek do państwa pierwszeństwa ustawodawstwa i rozważa jedynie, czy wystąpiły przesłanki przyznania dodatku dyferencyjnego z uwagi na różnice w wysokościach świadczeń rodzinnych przysługujących w obydwu państwach. Zgodnie z art. 60 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego jeżeli instytucja, w której złożono wniosek, uzna, że zastosowanie ma jej ustawodawstwo, jednak nie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego, niezwłocznie podejmuje tymczasową decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa, które mają być stosowane, oraz przekazuje wniosek do instytucji innego państwa członkowskiego zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, oraz informuje o tym również wnioskodawcę. Instytucja ta zajmuje stanowisko w sprawie decyzji tymczasowej w terminie dwóch miesięcy. Mając na względzie powołane przepisy Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie pismem datowanym [...] grudnia 2020 r. zawiadomiono stronę o przekazaniu wniosku do kraju pierwszeństwa. Odnośnie rozpatrzenia kwestii dodatku dyferencyjnego stwierdzono, że prawo n. przewiduje dwa rodzaje świadczeń rodzinnych tj. Kinderbijslag (Child Benefit) oraz dodatek Kinderbondenbudget (Child Benefit Budget). Pierwsze z nich jest przyznawane w kwocie niższej od polskiego świadczenia wychowawczego, a drugi uzależniony jest od dochodów rodziny. W celu zaś jego rozpatrzenia właściwa instytucja musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Wyjaśniono, że zgodnie z decyzją F2 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z 23 czerwca 2015 r. w sprawie wymiany danych między instytucjami do celów przyznawania świadczeń rodzinnych (Dz. Urz. UE 2016/C52/07), wojewoda powinien otrzymać informacje o stanowisku instytucji n. odnośnie zasad pierwszeństwa w terminie 2 miesięcy, a dodatek dyferencyjny powinien być obliczony i wypłacony niezwłocznie po tym, jak osoba zainteresowana nabędzie prawo do świadczenia a państwo członkowskie, w którym ten dodatek jest obliczany posiada informacje niezbędne do wykonania tego obliczenia. Wojewoda stwierdził, że z uwagi na funkcjonowanie w N. dwóch rodzajów świadczeń rodzinnych, z których jedno nie jest przyznawane w ściśle określonej wysokości, wystąpił powód uniemożliwiający rozstrzygnięcie sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia przez n. instytucję właściwą i dlatego postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. zawieszono postępowanie w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania - jak przewiduje art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które - stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Co istotne, przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca w toku postępowania złożyła w dniu [...] września 2020 r. ponaglenie, spełniła tym samym wymóg konieczny do wniesienia skargi na bezczynność. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania oraz stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że sąd administracyjny oceniając, czy w sprawie zachodzi bezczynność, bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania orzeczenia. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza bowiem możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania Wojewoda pismem z dnia [...] grudnia 2020r. zawiadomił skarżącą, że przekazał wniosek do kraju pierwszeństwa. Ponadto postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. zawiesił postępowanie w sprawie przyznania świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skoro akt ten został wydany po wniesieniu skargi do sądu (datą tą jest data wniesienia skargi do sądu za pośrednictwem organu), ale przed rozpoznaniem skargi, uznać należy, że organ załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności, a zatem postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie. Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stan bezczynności wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa wtedy, gdy posiada dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego jako typowe naruszenie prawa. Dla dokonania takiej oceny nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem znaczne i nieznajdujące usprawiedliwienia w okolicznościach sprawy. W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, zważywszy, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, zanim nie zostało przekazane państwu pierwszeństwa, było prowadzone przed Wojewodą od [...] października 2019 r. do [...] grudnia 2020 r. Materialnoprawną oraz procesową podstawą kontrolowanego postępowania administracyjnego są przepisy unijne i krajowe. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu (Dz.U.2019.2407 t.j. dalej : p.p.w.d. ) dzieci wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej oraz wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 u.p.p.w.d., w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W tym przypadku wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d.). Wojewoda do którego wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (np. świadczenia wychowawczego) rozpatruje go na podstawie szczegółowych informacji, dostarczonych przez wnioskodawcę i bierze pod uwagę całościową faktyczną i prawną sytuację rodziny wnioskodawcy. Jeżeli wojewoda uzna, że ustawodawstwo polskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z 68 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 166/1 z dn. 30 kwietnia 2004 r.), zapewnia świadczenia rodzinne zgodnie ze stosowanym na terytorium Polski ustawodawstwem. W sytuacji, kiedy wojewoda uzna, że na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego może istnieć prawo do dodatku dyferencyjnego, zgodnie z art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. niezwłocznie przekazuje wniosek do instytucji właściwej tego innego państwa członkowskiego oraz informuje o tym zainteresowanego. Powiadamia on ponadto instytucję tego innego państwa członkowskiego o swojej decyzji w sprawie wniosku oraz o kwocie wypłaconych świadczeń rodzinnych. Ta kategoria spraw, z uwagi na konieczność zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zaliczana jest do kategorii spraw szczególnie skomplikowanych. Powyższe jest o tyle istotne, że ustalenie występowania koordynacji przez Wojewodę miało wpływ na finalne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Powołane powyżej przepisy nie określają szczególnego trybu postępowania, a zatem w sprawach wydawanych na ich podstawie zastosowanie miały ogólne zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczy to w szczególności terminów załatwiania spraw, określonych w art. 35 k.p.a. Stosownie do normy art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1); niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2); załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Jak już wyżej wskazano z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać podjęte. W takim kontekście trzeba również wspomnieć, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej ogólnej reguły procesowej sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie tej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Jak już była o tym mowa wyżej, dla załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, czy sprawy szczególnie skomplikowanej ustawodawca zastrzegł dłuższe terminy-odpowiednio miesiąc lub dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania. Sąd uwzględnił, że k.p.a. przewiduje zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a. Pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy zaś m.in. zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a. Z uwagi na opisaną wyżej bezczynność w prowadzeniu postępowania, obie ww. zasady zostały w istotny sposób przez organ naruszone. Okoliczności wskazywane przez organ w odpowiedzi na skargę oraz powołane przepisy, wskazujące na jej skomplikowanie, nie mogą usprawiedliwiać przekroczenia terminu załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, wystąpiła tak rozumiana bezczynność. Skarżąca złożyła [...] sierpnia 2019 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W celu jego rozpatrzenia niezbędne było ustalenie przez Wojewodę czy znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co powodowało, że sprawa należała do spraw szczególnie skomplikowanych, nie tylko z uwagi na meritum ale również w zakresie kwestii proceduralnych związanych z właściwością organów. Z akt sprawy wynika że ojciec dziecka pracuje i mieszka na terytorium N. natomiast Skarżąca mieszka w Polsce, a od maja 2019 r. jest nieaktywna zawodowo i tutaj wychowuje dziecko. O bezczynności danego organu świadczą występujące po jego stronie zaniechania, od daty kiedy był właściwy do rozpoznania danej sprawy i otrzymał wymagane dokumenty od organu, który miał mu je obowiązek przekazać. Bezsporne w sprawie jest, że wniosek do Wojewody wpłynął [...] października 2019 r. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda podjął czynności w sprawie dopiero od momentu otrzymaniu ponaglenia Skarżącej z dnia [...] września 2020 r. W dniu [...] października 2020 r. Wojewoda ustalił, że w sprawie Skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym samym czasie zwrócił się z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w celu zweryfikowania uprawnienia Pani M. W. do ubezpieczenia społecznego. Sąd ocenił, że bezczynność Wojewody trwała od [...] grudnia 2019 r. ( licząc od [...] października 2019 r.,tj. od kiedy Wojewodzie przekazany został wniosek zgodnie z właściwością, a Wojewoda z uwagi na charakter sprawy miałby 2 miesiące na jej załatwienie) aż do [...] grudnia 2020r. tj do dnia przekazania wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, do n. instytucji łącznikowej celem rozpatrzenia wniosku za okres od dnia [...]. 07. 2019 do dnia [...].05.2021 r. i poinformowanie o tym fakcie Skarżącej. W tym miejscu wskazać należy, że nawet uwzględniając szczególne okoliczności, związane ze stanem epidemii ogłoszonym w związku z rozprzestrzenieniem się wirusa COVID-19 i zmianą przepisów dotyczących biegu terminów procesowych (m.in. uchylenia art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 20920 r., poz. 374 z późn. zm., a także wprowadzenia art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenieniem się wirusa SARS-CoV-2 Dz. U. z 2020 r. poz. 875), co powoduje wyłączenie bezczynność organu na okres 2 miesięcy związanych z obowiązywaniem przepisów tzw. "tarczy antykryzysowej", dotyczących biegu terminów procesowych, to zdaniem Sądu podniesione wyżej okoliczności, w szczególności czas oczekiwania przez skarżącą na rozstrzygnięcie świadczą o tym, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym prawa. Podkreślić należy, że ocenie podlegały okoliczności sprawy zaistniałe przed ww. okresem jak i po tym okresie. Sąd miał na uwadze, że dopiero interwencja Skarżącej w postaci wniesienia ponaglenia doprowadziła do tego, ze Wojewoda podjął określone czynności a następnie przekazał wniosek Skarżącej organowi właściwemu do jego rozpatrzenia, a w sprawie wypłaty dodatku dyferencyjnego postępowanie zawiesił. Sąd nie ma wątpliwości, że Wojewoda naruszył termin załatwienia sprawy, nie informując przy tym Skarżącej. Bez wątpienia organ naruszył terminy określone w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz zasady postępowania sformułowane w art. 8 oraz 12 § 1 k.p.a. Podsumowując, w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 3 wyroku ). W oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu (punkt 1 wyroku). W punkcie 4 Sąd skargę oddalił na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zobowiązanie organu do wyjaśnienia przyczyn przewlekłości i bezczynności organu oraz ustalenia osób winnych, bowiem takiego zobowiązania organu nie przewiduje art. 149 § 1 p.p.s.a. mający zastosowanie w sprawie przy uwzględnieniu przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Tym samym nie należy to kompetencji do kompetencji Sądu.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 29 grudnia 2020
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 658
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Katarzyna Witkowicz-Grochowska Maciej Busz /przewodniczący/ Monika Świerczak /sprawozdawca/
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SAB/Bk 9/21 · 9 marca 2021
Postanowienie WSA w Białymstoku z 9 marca 2021 r., II SAB/Bk 9/21
Sygnatura: II SAB/Bk 11/21 · 9 marca 2021
Postanowienie WSA w Białymstoku z 9 marca 2021 r., II SAB/Bk 11/21
Sygnatura: II SAB/Bk 10/21 · 9 marca 2021
Postanowienie WSA w Białymstoku z 9 marca 2021 r., II SAB/Bk 10/21
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny