IV SA/Wr 812/17

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu osobie M. H. prowadzącego kancelarię adwokacką w K. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący podał, że miesza i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z synem, który ma [...] lat i jest uczniem [...] klasy [...]. Żona zmarła w [...] r. Podał, że otrzymuje rentę w wysokości [...] zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł i zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie [...] zł, co potwierdza aktualny przelew z MOPS z tytułu zasiłku rodzinnego. Skarżący podał, że jest przewlekle chory, ma problemy z pamięcią, wzrokiem i słuchem i ręka, co potwierdził dokumentacją lekarską. Ponadto jest całkowicie niezdolny do pracy na okres do [...] oraz niezdolny do samodzielnej egzystencji do dnia [...], co potwierdził aktualnym orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. Mieszka u córki do której przeniósł się wraz z synem z uwagi na zły stan zdrowia i potrzebę pomocy ze strony córki. Wyjaśnił, że nigdy nie korzystał z pomocy społecznej i nie otrzymywał świadczenia na dziecko tzw. 500+. Ponadto utrata na mocy zaskarżonej do Sądu decyzji statusu osoby bezrobotnej spowoduje, że będzie musiał zwrócić zasiłek i zapłacić za świadczenia z NFZ. Przed chorobą zaciągnął pożyczkę na opłacenie należności związanych z działalnością gospodarczą i obecnie miesięczna rata z tytułu tej pożyczki wynosi 453 zł. Z zaskarżonej decyzji wynika, że działalność ta zastała przez skarżącego zlikwidowana ze względu na zły stan zdrowia. Ponadto w rubryce zobowiązania i stałe wydatki podał, że wynoszą one: bilety za dojazd syna do szkoły 140 zł, leki około 70 zł, podatek od nieruchomości 200 zł rocznie, przy czym z nakazu zapłaty za 2017 r. wynika, że podatek rolny wynosi 72 zł, a podatek od nieruchomości 233, czyli łącznie 305 zł rocznie. Z nadesłanej informacji ZUS wynika, że w 2016 r. skarżący otrzymał dochód w wysokości [...] zł, a w 2015 r. [...] zł. Podał, że posiada udział 5/8 we własności domu typu bliźniak o wartości około [...] zł i nie ma uregulowanej sprawy spadkowej oraz że nie posiada nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych, wierzytelności i oszczędności. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, całkowicie niezdolną do pracy, utrzymującą się z renty i ma na utrzymaniu syna w wieku szkolnym, który otrzymuje świadczenia rodzinne, które przysługują osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, jak również wysokość wykazanych wydatków związanych z utrzymaniem i brak majątku, przyjąć trzeba, że wykazał on, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z tych względów, w pkt I sentencji, przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Nadmienić należy, iż skarżący we wniosku o ustanowienie adwokata wskazał, iż wnosi o ustanowienie wyżej wymienionego konkretnego adwokata z urzędu prowadzącego kancelarię w miejscowości K., który jest wpisany na listę adwokatów w P. prowadzoną, zgodnie z art. 49 ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. 2015, poz. 1064), przez Okręgową Radę Adwokacką w P., przy czym okręgowe rady adwokackie, stosownie do art. 39 pkt 2 tej ustawy, są organami izb adwokackich. Zgodnie zaś z art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała konkretnego adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. Z treści tego przepisu wynika zatem, że wyłącznie właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznacza adwokata wskazanego przez stronę we wniosku o prawo pomocy. W myśl zaś art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym z treści § 2 tego przepisu wynika, że strona, która nie ma miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby na obszarze właściwości sądu, o którym mowa w § 1, może złożyć wniosek w innym wojewódzkim sądzie administracyjnym. Wniosek ten przesyła się niezwłocznie do sądu właściwego. Właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego, o której mowa w art 254 § 1 p.p.s.a., określa natomiast art. 13 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym do rozpoznania sprawy właściwy jest sąd, na obszarze, którego ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Kompetencja wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje zatem wyłącznie rozpoznanie wniosku w przedmiocie prawa pomocy i wydanie orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania stronie tego prawa. Potwierdza to treść art. 253 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. Przy czym przez właściwy organ samorządu zawodowego należy rozumieć tę radę, której terytorium działania obejmuje swoim zasięgiem obszar właściwości sądu administracyjnego, przed którym ma się toczyć lub już się toczy sprawa, w której przyznano stronie prawo pomocy obejmujące ustanowienie fachowego pełnomocnika (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2013, str. 930, por. post. WSA w Warszawie z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt IV SO/Wa 501/5, post. WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1974/15). Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt IV SO/Wa 501/5 oraz postanowieniu referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1974/15). Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt I OZ 413/16 oddalającym zażalenie od postanowienia Tutejszego Sądu (WSA we Wrocławiu) z dnia 14 marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 794/14 w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy stwierdził m. in., że "ubocznie podkreślić należy, że sąd administracyjny nie jest podmiotem władnym podejmować decyzje co do osoby wyznaczonego z urzędu pełnomocnika. W tym zakresie skarżąca powinna się zwracać do właściwej okręgowej rady adwokackiej, którą w niniejszej sprawie jest Okręgowa Rada Adwokacka we [...]". Podobne stanowisko zostało też wyrażone w Komentarzu pod red. T. Erecińskiego do Kodeksu Postepowania Cywilnego. Tom I. Wyd. V, w którym w komentarzu do art. 117 (3) KPC wskazano, że właściwa jest rada, na której obszarze ma siedzibę sąd ustanawiający adwokata lub radcę prawnego, a więc sąd, w którym sprawa się toczy lub ma być wytoczona, przy czym z treści art. 117 (3) § 1 również wynika, że o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, co odpowiada treści powołanego wyżej art. 253 § 1 p.p.s.a. znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie, a z treści art. 117 (3) § 4 KPC wynika, że jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata to właściwa okręgowa rada adwokacka możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę, a więc przepis ten jest tożsamy z treścią powołanego wyżej art. 244 § 3 p.p.s.a., który także ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Dodatkowo zauważyć należy, że reprezentowanie strony skarżącej przez wskazywanego przez nią adwokata nie byłoby możliwe z uwagi na treść art. 21 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym adwokat świadczy pomoc prawną z urzędu w okręgu sądu rejonowego, w którym wyznaczył swoją siedzibę zawodową. Ponadto zgodnie z art. 38 tej ustawy Izbę adwokacką stanowią adwokaci i aplikanci adwokaccy, mający siedzibę zawodową na terenie izby, której zasięg terytorialny określa Naczelna Rada Adwokacka, biorąc pod uwagę w szczególności podział terytorialny administracji sądowej, a stosownie do art. 58 pkt 4 tej ustawy, do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy m. in. ustalanie zasięgu terytorialnego izb adwokackich oraz ich siedzib. Z treści powołanego wyżej art. 38 ustawy wynika zatem, że zasięg terytorialny izb adwokackich jest ustalany z uwzględnieniem podziału terytorialnego administracji sądowej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy, zwróci się w niniejszej sprawie o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do Okręgowej Rady Adwokackiej we [...], właściwej ze względu na siedzibę sądu orzekającego, w której okręgu nie znajduje się siedziba zawodowa adwokata wskazanego przez stronę. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "b" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W tej sytuacji rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne, a postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 pkt 1 lit "b" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.