IV SA/Wr 695/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Ł. M. na czynności funkcjonariusza służby więziennej postanawia: zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z dnia 19 marca 2018 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

Uzasadnienie: Skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku tym podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada niepełne wykształcenie na poziomie II klasy gimnazjum. Nie ma zawodu, doświadczenia i kwalifikacji zawodowych oraz wiedzy prawniczej. Przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę [...] .pozbawienia wolności i w którym nie jest zatrudniony odpłatnie, co potwierdził zaświadczeniem z poprzedniego zakładu karnego. Przed pozbawieniem wolności także nie był zatrudniony i dlatego nie mógł poczynić żadnych oszczędności, a w zakładzie karnym został osadzony już w wieku [...] lat. Wnioskodawca przedłożył także wydruk z karty depozytowej w zakładzie karnym za okres od 1 maja do 7 czerwca 2017 r., z którego wynika, że akumulacja na książeczce PKO wynosi [...] zł, akumulacja na rachunku bankowym BGK wynosi [...]zł, miesięczne wpływy wynoszą [...] zł. Z wydruku tego wynika ponadto, że skarżący uzyskał tzw. "inne wpływy " tj. w dniu 19 maja 2017 r. [...]zł, a w dniu 1 czerwca 2017 r. [...] zł oraz, że skarżący miał do dyspozycji w dniu 25 maja 2017 r. 201,27 zł, a w dniu 1 czerwca 2017 r. kwotę [...]zł, po uwzględnieniu akumulacji na rachunek bankowy BGK w kwocie [...]zł. W treści wniosku o prawo pomocy skarżący podał także, że nie posiada majątku, domu, mieszkania, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych, a w rubryce nr 11 obejmującej zobowiązania podał, że posiada kredyt ratalny w kwocie [...]zł, który wraz z odsetkami wynosi [...]zł na rzecz firmy windykacyjnej. Tą samą kwotę i firmę wpisał w rubryce obejmującej wierzytelności. Przedłożył także pismo A.(specyfikacja wierzytelności) z którego wynika, że m. in., że saldo zadłużenia wynosi [...] zł i dotyczy zobowiązania z tytułu kredytu ratalnego (produkt). Następnie pismem starszego referendarza sądowego z dnia 6 lutego 2018 r. wezwano skarżącego do nadesłania, w terminie 15 dni, - na podstawie art. 255 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), - kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej: tj. aktualnego zaświadczenia z zakładu karnego potwierdzającego w jakiej aktualnie wysokości skarżący posiada środki pieniężne na koncie depozytowym do własnej dyspozycji, wymienione w art. 113 § 2 k.k.w. oraz środki pieniężne do dyspozycji po opuszczenia zakładu karnego, o których mowa w art. 126 k.k.w., wyjaśnienia czy skarżący otrzymuje pomoc od rodziny i w jakiej wysokości (dane te należało udokumentować za okres ostatnich trzech miesięcy), historię kont i lokat bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. Skarżący w zakreślonym terminie nie udzielił odpowiedzi na wskazane wezwanie. Postanowieniem z dnia 19 marca 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W motywach swojego rozstrzygnięcia podał, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 1 p.p.s.a. Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podał, że mimo podjętych starań w administracji aresztu śledczego nie był w stanie przedstawić wskazanych w wezwaniu dokumentów. Wnioskodawca ponowił okoliczności wskazane we wniosku podając ponadto, że jedyną osobą, z którą utrzymuje kontakt telefoniczny jest jego [...] letnia babcia, która sporadycznie wykonuje nieduże wpłaty na konto depozytowe. Wskazał także, że z powyższych wpłat finansuje koszty leczenia nadciśnienia tętniczego. W załączeniu przedłożył aktualne zaświadczenie o braku zatrudnienia, o przebywaniu w areszcie śledczym w związku z odbywaniem kary, wydruk ze strony internetowej https://bazalekow.mp.pl oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach o źródłach utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Stosownie do treści art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd rozpoznając sprzeciw znalazł podstawy do zmiany zaskarżonego orzeczenia referendarskiego . Skarżący bowiem na etapie sprzeciwu uzupełnił złożony w tej spawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wykazując swoją aktualną sytuację i wyjaśniając źródło wpłat na książeczce PKO oraz deklarując dodatkowe wydatki na leki w kwocie ok. 44 zł . W realiach niniejszej sprawy, oświadczenia te wypada uznać za wystarczające do oceny aktualnych możliwości wnioskodawcy. Skarżący nie ma żadnego majątku ani dochodów, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania. Ponadto, ze swej istoty dla osoby osadzonej w zakładzie karnym, w szczególności nieosiągającej żadnego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, konieczność wygospodarowania potrzebnych sum na koszty postępowania stanowi istotny problem. Mając zatem na uwadze przytoczone okoliczności, należało przyznać skarżącemu zgodnie z wnioskiem, prawo pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie takie uwzględnia ogólny status skarżącego zabezpieczając gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu. Nadto wspiera zasadę równości , która wymaga, aby każda ze stron miała daną rozsądną możliwość przedstawienia swojej sprawy na zasadach, które nie stawiają jej w bardziej niekorzystnej sytuacji niż jej przeciwnika procesowego, co także oznacza daną stronom możliwość zapoznania się i ustosunkowania do całości materiału dowodowego lub poczynionych oświadczeń. Na gruncie rozpatrywanej sprawy ma to znaczenie pierwszorzędne, gdyż osadzenie skarżącego (obecnie w [...]) odbywającego karę [...] pozbawienia wolności, co do zasady stawia go w gorszej pozycji procesowej względem strony przeciwnej. Z tych względów Sąd stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.