Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

IV SA/Wr 664/25

Wyrok WSA we Wrocławiu z 14 maja 2026 r., IV SA/Wr 664/25 – sprawy kandydatów na studia i studentów

Wynik

*Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia
14 maja 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , Protokolant: referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na rozprawie w Wydziale IV sprawy ze skargi A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu z dnia 29 września 2025 r., nr RD-DST.5501.1.931.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 28 lipca 2025 r. (RD-DST.5501.1.931.2023) oraz umarza postępowanie administracyjne; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z 29 IX 2025 r. (znak sprawy RD-DST.5501.1.931.2023) Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu (dalej "rektor") po rozpoznaniu wniosku A. D. (dalej "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 28 VII 2025 r. (RD-DST.5501.1.931.2023) stwierdzającą nieważność decyzji rektora z 7 XII 2023 r. (RD-DST.5501.1.931.2023) przyznającej skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024. W uzasadnieniu obu rozstrzygnięć w przedmiocie stwierdzenia nieważności rektor wyjaśnił, że w dniu 7 XII 2023 r. wydana została przez niego decyzja nr RD-DST.5501.1.931.2023, mocą której pozytywnie rozpatrzono wniosek skarżącej i przyznano jej stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024. Decyzja ta została jej doręczona w tym samym dniu. W dalszej części rektor wyjaśnił, że już po wydaniu tej decyzji w wyniku weryfikacji danych wniosku skarżącej z zapisami w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on okazało się, że skarżąca wcześniej studiowała nie tylko w okresie od 1 X 2008 r. do 20 IX 2012 r. (studia [...] stopnia [...] na Uniwersytecie Opolskim), jak to podała we wniosku, ale także w okresie od 1 X 2012 r. do 1 X 2014 r. (studia [...] stopnia [...] na Uniwersytecie Wrocławskim zakończone skreśleniem z listy studentów). W chwili zaś złożenia wniosku skarżąca odbywała od 1 X 2022 r. studia [...] stopnia na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu na kierunku [...]. Okres studiowania przez skarżącą przekraczał zatem 12 semestrów. W ocenie rektora taki stan rzeczy uprawniał do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 7 XII 2023 r. przyznającej stypendium, a następnie do stwierdzenia jej nieważności. Powołano się przy tym na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa, w postaci rażącego naruszenia. Zdaniem rektora decyzja przyznająca stypendium narusza w stopniu rażącym art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 VII 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.) - dalej "PoSzW". W przypadku skarżącej upłynął bowiem okres, w jakim studentowi przysługuje prawo do stypendium rektora. Stosownie do art. 93 ust. 4 PoSzW, łączny okres, przez który przysługuje studentowi świadczenie w postaci stypendium rektora, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. Gdyby skarżąca wskazała w podaniu o stypendium wszystkie kierunki studiów podejmowane poza Uniwersytetem Ekonomicznym Wrocławiu, wówczas od razu zostałaby wydana decyzja o odmowie przyznania stypendium rektora ze względu na to, iż w dniu jej wydania skarżąca studiowała już łącznie ponad 12 semestrów. Na skutek niezamierzonego błędu ludzkiego w ramach przydanego prorektorowi do pomocy zespołu pracowników Działu Świadczeń Stypendialnych została wydana poprzez system USOSweb zalgorytmizowana decyzja o przyznaniu stypendium, pomimo informacji widniejących w systemie POL-on, iż skarżąca studiuje już 16 semestrów. Decyzja z 7 XII 2023 r. dotknięta jest więc kwalifikowaną wadą prawną, polegającą na przyznaniu (konkretyzacji) prawa majątkowego w postaci stypendium rektora osobie, której ze względu na przekroczenie łącznej liczby semestrów studiów, ustawodawca zakazuje przyznawać i wypłacać świadczenia stypendialne lub zapomogi. Jednocześnie rektor wyjaśnił, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, jakoby okres 12 semestrów obejmował wyłącznie sytuację pobierania świadczenia. Przepis z art. 93 ust. 4 PoSzW w obecnym brzmieniu wyraźnie wskazuje, że maksymalny okres 12 semestrów, w jakim studentowi przysługują świadczenia związane z odbywaniem studiów, nie jest powiązany z faktem ich pobierania. Ustawodawca nie powiązał więc okresu uprawniającego do świadczeń z okresem bycia faktycznym ich beneficjentem. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów. Nie ma też w ocenie rektora podstaw do uznania, że decyzja stwierdzająca nieważność narusza zakaz retroaktywności, poprzez zastosowanie przepisów PoSzW (wejście w życie w dniu 1 X 2018 r.) do okresu studiowania (tu: lata 2008-2014), który miał miejsce przed wejściem w życie tych regulacji. Rektor podkreślił, że stosowanie art. 93 ust. 4 PoSzW do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie nie narusza zakazu retroakcji prawa. Wskazanej regulacji prawnej należy przypisać bowiem wymiar retrospektywny, tj. w uprawniony sposób regulujący skutki zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy. Wbrew stanowisku skarżącej stwierdzenie nieważności nie narusza zakazu retroaktywności, gdyż nie zastosowano nowego prawa do zdarzenia "zamkniętego w przeszłości", a do zdarzenia aktualnego, które zainicjowane zostało zawnioskowaniem przez skarżącą o przyznanie stypendium. Sam fakt studiowania przez skarżącą w okresie przed wejściem w życie i nowelizacjami PoSzW jest z punktu widzenia logiki oczywiście zdarzeniem "zamkniętym w przeszłości", jednak zdarzenie to miało bezpośredni wpływ na kształt aktualnej sytuacji prawnej skarżącej, do której już należało zastosować obowiązujące przepisy. Rektor jedynie zastosował aktualnie obowiązujące przepisy w oparciu o aktualny stan faktyczny, który przedstawia się tak, że na dzień wydania decyzji z dnia 7 XII 2023 r. w przedmiocie przyznania stypendium, skarżąca studiowała przez okres dłuższy, aniżeli wyznaczony przez ustawodawcę maksymalny okres studiów, w ciągu którego student może się ubiegać o przyznanie stypendium. Rektor zaznaczył także, że strona postępowania administracyjnego musi liczyć się z ewentualnymi negatywnymi dla niej konsekwencjami w przypadku zatajenia przez nią istotnych dla sprawy okoliczności. Jeśli bowiem okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie były znane organom rozstrzygającym nie z powodu ich zaniedbań, lecz z powodu zatajenia ich przez stronę, to takie postępowanie strony wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia przez nią zarzutów niezgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie jak również o uchylenie decyzji utrzymanej nią w mocy oraz zasądzenie kosztów postępowania. Nadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, a to korespondencji mailowej (wydruk w załączeniu do skargi) prowadzonej pomiędzy skarżącą a wskazanym pracownikiem Uniwersytetu Wrocławskiego, na okoliczność daty wprowadzenia danych o studiach do systemu POL-on. Zarzucono przy tym naruszenie: art. 8 § 1 w zw. z art. 9 kpa, poprzez ich niezastosowanie skutkujące niepoinformowaniem skarżącej o istotnych okolicznościach sprawy co spowodowało utratę jej zaufania do organu; art. 16 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji pomimo braku istnienia przesłanek ku temu; art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja przyznająca mi stypendium została wydana zgodnie z prawem; art. 6 kpa, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem przyznania skarżącej stypendium rektora w sytuacji, w której spełniała ona ustawowe przesłanki uprawniające do pobierania wzmiankowanego stypendium wskazane w art. 94 PoSzW; art. 7a kpa, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem uwzględnienia słusznego interesu skarżącej w sytuacji, gdy interpretacja przepisu art. 94 ust. 4 PoSzW nie jest jednolita w orzecznictwie sądów administracyjnych; art. 7, art. 77 oraz oraz 107 kpa, poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na czym polegało rzekome rażące naruszenie prawa stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej stypendium; art. 93 PoSzW poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której skarżąca spełnia wszystkie kryteria uprawniające do otrzymania stypendium; art. 8 § 1 kpa, poprzez nieudostępnienie skarżącej żadnych informacji potwierdzającej o zaciągniętych danych z systemu POL-on, które to stanowiły podstawę nierealizowania decyzji z dnia 7 XII 2023 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca zwróciła uwagę, że zaskarżona decyzja jest już kolejną czynnością mającą na celu podważenie decyzji z 7 XII 2023 r. przyznającej skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024. Pierwotnie bowiem wydana została przez rektora decyzja z 2 IV 2024 r. stwierdzająca nieważności decyzji z 7 XII 2023 r. z uwagi na jej niewykonalność (podstawa nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 kpa). Orzeczenie to zostało jednak uchylone prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 15 X 2024 r. (IV SA/Wr 301/24), w którym stwierdzono, że w sprawie nie zachodzi podstawa nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Następnie rektor wznowił postępowanie w przedmiocie stypendium opierając się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 kpa (nowa okoliczność faktyczna), jednak ostatecznie postępowanie to zostało umorzone decyzją rektora z 27 VI 2025 r. Ustalono bowiem, że dane dotyczące pełnego okresu studiów skarżącej były rektorowi znane z urzędu już w dniu 14 IX 2022 r. (data wpisu do systemu POL-on), a więc jeszcze przed wydaniem decyzji z 7 XII 2023 r. przyznającej stypendium. Nie jest to więc nowa okoliczność w sprawie. Aktualnie kwestionowana decyzja jest z kolei decyzją z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdzającą nieważność decyzji przyznającej stypendium, z powodu rażącego naruszenia art. 93 ust. 4 PoSzW. W ocenie skarżącej nie można zgodzić się z argumentem, że przyznająca jej stypendium decyzja z 7 XII 2023 r. narusza rażąco art. 93 ust. 4 PoSzW, skoro przepis ten był różnie interpretowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W skardze powołano przy tym orzeczenia, w których stwierdzano, że wskazany w art. 93 ust. 4 PoSzW okres 12. semestrów dotyczy okresu "otrzymywania" stypendium, a nie samego stażu studenckiego, jak również brak jest podstaw wliczenia do tego okresu semestrów studiów odbywanych przed wejściem w życie przepisów PoSzW (np. wyrok WSA w Poznaniu z 6 VII 2023 r., II SA/Po 136/23 i wyrok WSA w Łodzi z 5 X 2022 r., III SA/Łd 414/22 – publ. CBOSA). Skarżąca zaznaczyła przy tym, że wcześniej nie pobierała stypendium rektora, zaś pominięcie w swoim wniosku o stypendium okresu od 1 X 2012 r. do 1 X 2014 r. (studia [...] stopnia [...] na Uniwersytecie Wrocławskim zakończone skreśleniem z listy studentów) wynikało z tego, że były to studia nieukończone. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że jeśli rektor przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium nie zweryfikował tych danych w systemie POL-on to był to błąd pracownika organu, za który skarżąca nie powinna ponosić konsekwencji. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że nie została poinformowana o treści dokumentów zaciągniętych przez rektora z systemu POL-on, ani o dacie ich zaciągnięcia. W odpowiedzi na skargę rektor podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zwrócił uwagę, że łączny okres studiowania przez skarżąca nie był w sprawie sporny. Nadto nadmienił, że intencja ustawodawcy zmierzająca do ograniczenia do 12 semestrów okresu, w którym może przysługiwać stypendium, "bez względu na ich pobieranie przez studenta" została wyraźnie wyartykułowana w nowelizacji PoSzW dokonanej mocą art. 1 pkt 3 ustawy z 17 XI 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2232, ze zm.) oraz w uzasadnieniu do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr IX.1569). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z powodu przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa, nastąpić może wyłącznie w sytuacji izomorfii, a więc kiedy naruszony przepis prawny jest na tyle jasny i jednoznaczny, że jego bezpośrednie rozumienie pozwala na ustalenie normy bez potrzeby stosowania dodatkowych zabiegów interpretacyjnych (clara non sunt interpretanda). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że o naruszeniu prawa mającym kwalifikowany charakter można mówić tylko wówczas, gdy weryfikowane orzeczenie administracyjne jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej żadnych wątpliwości i mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych do przyjęcia wariantów wykładni przepisu o niejednoznacznej treści (zob. np.: wyrok z 22 I 2026 r., II GSK 1296/25; wyrok z 12 XII 2025 r., III OSK 1857/24 – publ. CBOSA). Wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji, a więc brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 kpa przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę ich wzruszenia. Ocena stopnia naruszenia prawa (czy jest ono rażące, czy też nie) oraz związku tego naruszenia z wydaną decyzją wymaga w każdej sprawie dokonania indywidualnych ustaleń, które łącznie określają tok rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia (wyrok z 16 I 2026 r., I OSK 981/25 – publ. CBOSA). W okolicznościach sprawy rektor przyjął rażące naruszenie art. 93 ust. 4 PoSzW. Zgodnie z tym przepisem łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (a więc m.in. stypendium rektora unormowane w art. 86 ust. 1 pkt 4), wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Rektor stanął na stanowisku, że powołany przepis wyklucza możliwość przyznania stypendium rektora studentowi, którego łączny okres studiów przekroczył 12 semestrów. Nie ma przy tym – w ocenie rektora – znaczenia, czy w tych okresach studentowi przysługiwało stypendium rektora oraz czy okresy te przypadały przed wejściem w życie przepisów PoSzW. Oczywiście stanowisko przedstawione przez rektora ma oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, a nawet można stwierdzić, że jest to stanowisko dominujące (zob. np.: wyroki NSA z 11 III 2026 r., III OSK 2809/24; z 23 IV 2025 r., III OSK 2080/24; wyrok WSA z 4 IX 2024 r., IV SA/Wr 150/24 – publ. CBOSA). Z perspektywy art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa istotne jest jednak, że stanowisko to wypracowywane było w procesie wykładni, przy czym także obecnie nie jest ono jednolicie stosowane. Przykładowo warto zwrócić uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 VII 2023 r. (sygn. akt II SA/Po 136/23) dotyczący stypendium rektora na rok 2022/2023, a więc gdzie zastosowanie znajdował art. 93 ust. 4 PoSzW w aktualnym brzmieniu. W powołanym wyroku stwierdzono, że o tym, iż wyrażenia "przysługuje świadczenie" nie należy utożsamiać z wyrażeniem "posiada status studenta" świadczy konstrukcja regulacji zawartej PoSzW. Zgodnie z art. 86 ust. 1 PoSzW, osoba posiadająca status studenta może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 PoSzW wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 PoSzW warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 PoSzW warunki przyznania zapomogi, art. 91 PoSzW warunki stypendium rektora, a art. 359 PoSzW warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Równocześnie w PoSzW nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (druk nr IX.1569) nie wynika natomiast, aby intencją ustawodawcy była zmiana dotychczasowego rozumienia pojęcia "przysługiwania świadczenia". W regulacjach PoSzW nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez zbyt długi okres. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w art. 93 ust. 3 i art. 94 ust. 2 PoSzW. W powołanym wyroku sąd więc przyjął, że okres 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 PoSzW, a także okres 9 semestrów dla studiów pierwszego stopnia oraz okres 7 semestrów dla studiów drugiego stopnia, o których mowa w powyższym przepisie, należy odnosić do okresu, w którym student spełnia wyżej wskazane przesłanki otrzymywania pomocy finansowej danego typu. Wskazane w art. 93 ust. 4 PoSzW okresy ograniczające czas przysługiwania stypendium należy liczyć od momentu uzyskania uprawnienia do pobierania świadczenia w postaci stypendium. Podobna wykładnię przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w motywach prawomocnego wyroku z dnia 5 X 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 414/22. W powołanym wyroku odniesiono się do treści art. 93 ust. 4 PoSzW w aktualnym brzmieniu wyjaśniając, że nie można wiązać początku okresu sześcioletniego (12 semestrów) z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającrgo się o przyznanie pomocy. Skoro z samym statusem studenta przepisy PoSzW nie wiążą przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 PoSzW w brzmieniu obowiązującym do 17 XII 2021 r. i okres 12 semestrów ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 4 PoSzW w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą od 18 XII 2021 r. "Przysługiwanie świadczenia" to pobieranie świadczenia, które rzeczywiście studentowi przysługiwało. Okres 6 lat z art. 93 ust. 2 pkt 1 PoSzW w brzmieniu obowiązującym do 17 XII 2021 r. i okres 12 semestrów ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 4 PoSzW w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą od 18 XII 2021 r. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat (12 semestrów) upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium. Nadto nie ma też podstaw do wliczania do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 PoSzW, świadczeń, które im przysługiwały na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 VII 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.) do okresu przysługiwania świadczeń. Z art. 93 ust. 2 pkt 1 PoSzW w brzmieniu obowiązującym do 17 XII 2021 r. i z art. 93 ust. 4 PoSzW w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą od 18 XII 2021 r. wynika, że przepisy te odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem rozpoczęcie biegu tego terminu (niezależnie od tego jak go rozumieć) nie mogło mieć miejsca wcześniej niż z dniem wejścia w życie tych regulacji, to jest z dniem 1 X 2019 r. Zaliczanie okresów pobierania wszelkich stypendiów przyznawanych studentom na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z 27 VII 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym do okresu, od wpływu którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z 2005 r., która tego rodzaju ograniczeń czasowych nie wprowadzała, przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Skoro więc na poziomie orzecznictwa sądów administracyjnych formułowane były tezy wskazujące na możliwość przyjęcia zasadniczo odmiennej interpretacji art. 93 ust. 4 PoSzW od przyjętej w niniejszej sprawie przez rektora, to nie można przyjąć, że art. 93 ust. 4 PoSzW jest przepisem jasnym i niedwuznacznym, którego rozumienie nie wymaga zabiegów interpretacyjnych. Nie sposób więc też przyjąć, że mógł on zostać w opisanym zakresie naruszony w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa (podobnie WSA w Gliwicach w motywach wyroku z 5 XII 2023 r., III SA/Gl 501/23 – publ. CBOSA). Rozważając zaprezentowaną w powołanych orzeczeniach wykładnię art. 93 ust. 4 PoSzW z pozycji okoliczności niniejszej sprawy, stwierdzić można, że przy takiej wykładni skarżąca kwalifikuje się do otrzymania stypendium rektora (okresy studiów skarżącej z lat 2008 - 2012 oraz z lat 2012 – 2014 nie byłyby brane pod uwagę). Pozytywna decyzja rektora z 7 XII 2023 r. (nr RD-DST.5501.1.931.2023) przy zastosowaniu powołanej wyżej wykładni nie kolidowałaby z art. 93 ust. 4 PoSzW. Eksponowane w zaskarżonej decyzji rektora "przyczynienie się" skarżącej do wydania decyzji przyznającej stypendium nie może stanowić okoliczności, która mogłaby przesądzić w sprawie z art. 156 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji oparte jest bowiem na przesłankach obiektywnych. W przypadku przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa, chodzi o oczywistą sprzeczność decyzji z wyraźną i jednoznacznie sformułowaną norma prawną. Faktu rażącego naruszenia prawa jako podstawy stwierdzenia nieważności decyzji nie można wyprowadzać z zachowania strony w toku postępowania. To więc, że skarżąca pominęła we wniosku okres studiów z lat 2012 – 2014, nie może mieć wpływu na ocenę sprawy pod kątem wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa nastąpić może wyjątkowo. Obowiązuje bowiem zasada ochrony trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 kpa), która przeciwstawia się możliwości ekstensywnego stosowania wszelkich instytucji zmierzających do wzruszenia lub stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Z sankcją nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa wiąże się nadto powstanie odpowiedzialności majątkowej po stronie osoby biorącej udział w prowadzeniu sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, na warunkach określonych w ustawie z 20 I 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2025 r., poz. 1443, ze zm.). Stosowanie tej sankcji musi mieć zatem charakter wyważony i ograniczać się wyłącznie do przypadków, gdy naruszenie prawa podczas wydawania decyzji ma charakter jednoznaczny i ewidentny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do uznania, że decyzja rektora z 7 XII 2023 r. (nr RD-DST.5501.1.931.2023) przyznająca skarżącej stypendium została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa. W konsekwencji należało uchylić obie decyzje rektora w przedmiocie stwierdzenia nieważności i umorzyć postępowanie administracyjne na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i § 3 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 200 zł (wpis od skargi).

Informacje o sprawie

Data wpływu
16 grudnia 2025
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Sędziowie
Aneta Brzezińska Gabriel Węgrzyn /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Radom

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny