IV SA/Wr 641/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi H. D.-W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 29 września 2025 r. nr SKO.PS/41/259/25 w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku celowego za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązanie do jego zwrotu postanawia: odrzucić skargę w stosunku do J. W.

Pismem z dnia 6 listopada 2025 r., podpisanym przez H. D. oraz J. W., została wniesiona skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: organ) z dnia 29 września 2025 r., nr SKO.PS/41/259/25. Decyzją tą, wydaną wobec H. D., organ utrzymał w mocy, wydaną również wobec H. D., decyzję Prezydenta Jeleniej Góry z dnia 20 lipca 2025 r. nr MOPS/DS./JJ/4056/17892-000285/1/KM/2025, która stwierdzała, że: 1) kwota 140 040,00 zł stanowiąca wypłacony zasiłek celowy z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego położonego w J. pod adresem "ul. [...]", który został zniszczony/uszkodzony w wyniku powodzi, jaka miała miejsce we wrześniu 2024 r., jest świadczeniem nienależnym, które podlega zwrotowi; 2) zobowiązywała H. D. do zwrotu kwoty 140 040,00 zł jako nienależnie pobranego świadczenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że stroną postępowania przed organem pierwszej instancji oraz drugiej instancji była wyłącznie H. D. Pismem z dnia 9 grudnia 2025 r. Sąd wezwał H. D. do złożenia oświadczenia, czy J. W., który również podpisał wniesioną skargę, występuje w sprawie jako skarżący, mimo, że zaskarżona decyzja organu dotyczy jedynie H. D. Na wykonanie wezwania zakreślono H. D. termin 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem potraktowania skargi zgodnie z jej literalnym brzmieniem. Dodatkowo w wezwaniu wskazano, że w stosunku do osoby, która nie była stroną (uczestnikiem) postępowania administracyjnego skarga zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) W odpowiedzi na wezwanie Sądu, H. D., w piśmie z dnia 18 grudnia 2025 r., oświadczyła, że J. W., który podpisał skargę, występuje w sprawie jako skarżący z uwagi na fakt, że jest on współwłaścicielem nieruchomości, w związku z zalaniem której wypłacony został zasiłek celowy oraz pozostaje z H. D. w stosunku małżeńskiej wspólności majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jednym z wymogów skutecznego wniesienia skargi w sprawie jest ustalenie, że skarga pochodzi od strony, tj. osoby, która w świetle prawa legitymuje się interesem prawnym w kwestionowaniu określonych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. O charakterze strony nie może decydować jedynie wola osoby działającej w takim charakterze. Stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 50 p.p.s.a. wynika, że legitymacja do wniesienia skargi oparta jest na kryterium "interesu prawnego". Pod tym pojęciem należy rozumieć istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie interes prawny decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Od wykazania związku między chronionym przez prawo interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. Brak legitymacji skargowej skarżącego skutkuje niedopuszczalnością jego skargi, a sytuacja taka - zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - zobowiązuje sąd do odrzucenia skargi. Należy więc podkreślić, że jednostka ma interes prawny w postępowaniu sądowym, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące ją "zainteresowaną" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnioną do udziału w nim w charakterze strony (tak: J.P. Tarno, Komentarz do art. 50 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis 2011). Innymi słowy, osoba niemająca interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine (dosł. "od progu", od samego początku) nie może mieć legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04, opubl. ONSAiWSA z 2005 r. Nr 4, poz. 62). Interes prawny do wniesienia skargi należy odróżnić od interesu faktycznego. Oparcie legitymacji skargowej na kryterium interesu prawnego oznacza, że ze skargą może wystąpić co do zasady podmiot, który ma oparty na normach prawa administracyjnego materialnego lub procesowego interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu. Skarga może zatem dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej" określonego podmiotu. W niniejszej sprawie J. W. nie była stroną postępowania administracyjnego, w związku z którym została wniesiona skarga na decyzję organu z dnia 29 września 2025 r., nr SKO.PS/41/259/25, wobec czego nie można przypisać mu interesu prawnego w złożeniu skargi. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że stroną postępowania prowadzonego przez organ oraz Prezydenta Jeleniej Góry była H. D. To H. D. była adresatem decyzji wydawanych przez organy I i II instancji w toku sprawy. Odwołując się do orzecznictwa sądowego, pojęcie strony postępowania administracyjnego ma aspekt procesowy i materialny (wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt IV SA 815/97). Procesowy, bo tylko osoba uczestnicząca w postępowaniu administracyjnym może być stroną postępowania sądowego. Materialny, bo musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. Z powyższego wynika, że H. D., jako strona prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego, posiadająca interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., jest wyłącznie uprawniona do wniesienia skargi na decyzję organu w niniejszej sprawie. Z kolei J. W., nieposiadający interesu prawnego w złożeniu skargi na decyzję organu, jako że nie był stroną postępowania administracyjnego, nie mógł skutecznie wnieść w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego. Działając w trybie art. 6 p.p.s.a. Sąd wyjaśnia, że odrzucenie skargi w stosunku do J. W. nie pozbawia H. D. prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Odrzucenie skargi w stosunku do J. W. nie ma skutku względem H. D., która była stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, a poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego stała się stroną postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że wniesienie skargi przez J. W. jest niedopuszczalne i dlatego skarga w stosunku do niego podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.