IV SA/Wr 575/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Sędzia NSA Mirosława – Rozbicka Ostrowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi z tytułu poniesionych zastępczo przez gminę wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. zwraca skarżącemu kwotę 262 (słownie: dwieście sześćdziesiąt dwa) złote tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.

Burmistrz J., decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] skierował Z. N. do Domu Pomocy Społecznej w S., a następnie – decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] – ustalił mu odpłatność za pobyt w tej placówce w wysokości 250,85 złotych za okres od dnia 11 maja 2015 r. do dnia 31 maja 2015 r. oraz w wysokości 370,30 złotych za okres od dnia 1 czerwca 2015 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] organ pierwszej instancji ustalił dla P. N. (dalej: strona lub skarżący) odpłatność za pobyt ojca – Z. N. w domu pomocy społecznej. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], uchyliło wskazaną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Kolegium stwierdziło bowiem, że obowiązek polegający na wnoszeniu opłat za pobyt członka rodziny nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Zawiadomieniem z dnia 24 lutego 2016 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji orzekającej o zwrocie należności za pobyt ojca w domu opieki społecznej od dnia 11 maja 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] organ pierwszej instancji orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego kwoty 4970,36 złotych z tytułu zastępczo poniesionych przez M-GOPS kosztów pobytu ojca skarżącego w domu pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 104 ust. 1 i 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. b), ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., dalej u.p.s.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.), orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego w terminie 30 dni kwoty 6542,19 złotych z tytułu zastępczo poniesionych przez M-GOPS kosztów pobytu ojca skarżącego w domu pomocy społecznej w okresie od dnia 11 maja 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Organ wskazał, że ojciec skarżącego został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w S., w którym średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w 2015 r. kształtował się na poziomie 2960 złotych. Opłaty ponoszone przez mieszkańca domu nie pokrywały całkowitych kosztów jego pobytu w tej placówce w związku z czym M-GOPS wniósł z tego tytułu uzupełniająco kwotę 19.777,21 złotych. Dalej organ podkreślił, że zobowiązanym do wnoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej – poza samym mieszkańcem – jest w pierwszej kolejności małżonek, a następnie zstępni przed wstępnymi. Opłaty te wnoszone są na podstawie umowy zawieranej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s., której zawarcia w niniejszej sprawie skarżący odmówił. Stąd też organ przystąpił do ustalenia sytuacji materialnej strony z uwagi na konieczność dokonania przez nią zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez M-GOPS. W efekcie organ stwierdził, że wysokość miesięcznych dochodów w czteroosobowej rodzinie skarżącego przekracza 300 % kryterium na osobę w rodzinie, tj. kwotę 1542 złotych, co pozwala mu partycypować w kosztach pobytu ojca w placówce opiekuńczej. Mając na uwadze, że kwota miesięcznego dochodu po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego rodziny, co w niniejszej sprawie oznacza, że dochód nie może być niższy niż 6168 złotych (4 x 514 złotych x 300 %), organ zobowiązał skarżącego do zwrotu kwoty 6542,19 złotych stanowiącej różnicę pomiędzy dochodem rodziny w danym miesiącu, a kwotą równą 300 % kryterium dochodowego rodziny. Ustalając powyższą należność organ nie uwzględnił pomniejszenia dochodu rodziny o stałe obciążenia z tytułu kredytu gotówkowego zaciągniętego w miesiącu lipcu 2015 r., albowiem pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. strona została poinformowana o konsekwencjach ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej i posiadała pełną świadomość skutków podejmowanych decyzji finansowych. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i we wniesionym odwołaniu podniósł, że organ nie wziął pod uwagę jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b) i art. 61 ust. 3 w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skarżący zasadnie został obciążony koniecznością zwrócenia M-GOPS poniesionych zastępczo kosztów pobytu jego ojca w domu pomocy społecznej. Odmówił on bowiem uprzednio zawarcia umowy dotyczącej ponoszenia tego rodzaju opłaty. Organ podkreślił, że umowa określona w art. 103 u.p.s. nie kreuje nowego stosunku cywilnoprawnego, a jedynie reguluje obowiązki strony wynikające wprost z mocy samego prawa. Dopiero uchylanie się osoby zobowiązanej od zawarcia lub wykonania umowy otwiera organowi drogę do ustalenia i żądania w drodze decyzji administracyjnej zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę wydatków na udzielone świadczenia z pomocy społecznej. W ocenie organu drugiej instancji, sytuacja materialna skarżącego umożliwiała ustalenie powyższej należności w kwocie 6542,19 złotych. Dochód jego rodziny w poszczególnych miesiącach 2015 r. (od maja do grudnia) przekraczał bowiem 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ nie dopatrzył się przy tym nieprawidłowości w ustaleniu wskazanego dochodu, a w odniesieniu do zarzutów odwołania stwierdził, że obciążenie opłatami za pobyt w domu pomocy społecznej osoby należącej do kręgu osób zobowiązanych uzależnione jest od jej dochodów, a nie wydatków. Trudna sytuacja materialna związana z wyjątkowymi wydatkami może być natomiast podstawą do ubiegania się o zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia wymaganych opłat na podstawie art. 64 u.p.s. Zwolniona z opłaty może zostać również osoba zobowiązana do jej ponoszenia, która przedstawi prawomocne orzeczenia sądu o pozbawieniu władzy rodzicielskiej nad ta osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona. W niniejszej sprawie taka sytuacja zaś nie zachodziła. Stąd też organ odwoławczy uznając, że skarżący zasadnie został zobowiązany do zwrócenia M-GOPS zastępczo poniesionych kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przedmiotową decyzję Kolegium strona zarzuciła jej: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 104 ust. 3 w zw. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s., poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do ich niewłaściwego zastosowania poprzez wydanie decyzji o zwrocie należności wniesionych zastępczo przez gminę w sytuacji, gdy wobec skarżącego nie została wydana konstytutywna decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, która indywidualizowałaby obowiązek jej uiszczenia wynikający z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., a co za tym idzie – nie zaktualizował się po stronie skarżącego obowiązek, którego niewykonanie rodziłoby po stronie gminy prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co wyraża się w utrzymaniu w mocy decyzji o ustaleniu wysokości należności podlegającej zwrotowi gminie z tytułu poniesionych przez nią zastępczo kosztów w sytuacji, gdy z ustalonego stanu faktycznego wprost wynikało, że wobec skarżącego nie została wydana konstytutywna decyzji ustalająca wysokość opłaty za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej, która indywidualizowałaby obowiązek jej uiszczenia wynikający z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s.; b) art. 8 § 1 i 2 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika M-GOPS obligującej skarżącego do zwrotu na rzecz gminy należności z tytułu poniesionych przez nią zastępczo kosztów, pomimo że skarżący nie mógł wiedzieć o wysokości miesięcznej opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, gdyż właściwy organ zaniechał konstytutywnego ustalenia jej wysokości, co indywidualizowałoby obowiązek wynikający z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. W uzasadnieniu strona – powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne – rozwinęła treść powyższych zarzutów wskazując, że w niniejszej sprawie nigdy nie została wydana decyzja indywidualizująca obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. W takiej sytuacji nie można było stwierdzić, że skarżący nie wywiązywał się z realizacji wskazanego obowiązku. W ocenie skarżącego zaniechanie wydania decyzji określającej wysokość przedmiotowej opłaty doprowadziło zatem do sytuacji, w której gmina nie nabyła prawa dochodzenia zwrotu zastępczo poniesionych przez nią wydatków. Skarżący podkreślił również, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji Kolegium nie ustaliło czy po jego stronie w ogóle powstał obowiązek uiszczania opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Z zakwestionowanego rozstrzygnięcia nie wynika bowiem kto i w jakiej wysokości określił należną opłatę oraz czy skarżący został skutecznie powiadomiony o obowiązku jej pokrywania. W związku z tym zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niepełny stan faktyczny. Mając powyższe okoliczności na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w tym zakresie, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanej decyzji. Jednocześnie Kolegium dodało, że w obowiązującym stanie prawnym brak było podstawy do ustalenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej w formie decyzji administracyjnej, albowiem obowiązek jej uiszczania wynika wprost z mocy samego prawa. Dla osób zobowiązanych innych niż mieszkaniec domu ustawodawca przewidział bowiem formę umowy, której w niniejszej sprawie skarżący jednak nie zawarł. Organ pierwszej instancji zasadnie zatem pokrył za skarżącego koszty pobytu jego ojca w domu pomocy społecznej, by następnie zażądać od niego ich zwrotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa materialnego. Podstawą prawną wydanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 tej ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.), zaś sam pobyt w domu pomocy społecznej jest co do zasady odpłatny (art. 60 ust. 1 u.p.s.). Jak wynika z art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (art. 61 ust. 3 u.p.s.) Stosownie zaś do treści art. 103 ust. 3 u.p.s., kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy było uzależnione od uprzedniego rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie uchwały abstrakcyjnej mającej na celu wyjaśnienie przepisów ustawy o pomocy społecznej wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Prokurator Generalny zawnioskował bowiem o wyjaśnienie czy obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art.61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy, a także w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej ? Uchwałą z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku, począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem NSA, wynikający z mocy ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga swego skonkretyzowania i zindywidualizowania, zarówno co do wysokości, jak i osoby nim obciążonej. Odpłatność ta musi zostać ustalona albo w drodze umowy zaakceptowanej przez organ albo w drodze decyzji, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy przez właściwy organ administracji. Ustawowy obowiązek ponoszenia opłaty musi zostać przekształcony w konkretne zobowiązanie danej osoby. Realizacja konkretnego obowiązku nie może powstać z mocy samego prawa. To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 nastąpi ustalenie zarówno osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty, jak i ustalenie wysokości opłaty za pobyt w konkretnym dom pomocy społecznej, a także ustalenie jaka kwota opłaty (jaka część opłaty) przypada na poszczególne osoby zobowiązane do jej wnoszenia. Ustawodawca dopuszcza również zawarcie umowy w tym przedmiocie. Zawarcie takiej umowy ma na celu również umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach ustalonych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy. Odmowa zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 ustawy przez osobę należącą do kręgu osób określonego w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy może spowodować konieczność ustalenia osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat w drodze decyzji administracyjnej. Istnieje również możliwość połączenia obu tych form ustalenia opłaty, jeżeli ustalona w drodze umowy opłata nie odpowiada wysokością zakresowi zobowiązań ciążących na tych osobach. Jak wskazał NSA, przyjęcie że obowiązek ponoszenia opłat powstaje z mocy prawa, a więc bez konieczności wydania decyzji lub zawarcia umowy, powodowałoby m.in. niemożliwość skorzystania z rozwiązania zawartego w art. 64 ustawy. Zwolnienie z opłaty musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku strony. NSA zauważył też, że ustalenie wysokości opłaty nie jest tożsame z ustaleniem należności podlegającej zwrotowi. Dla ustalenia należności podlegającej zwrotowi, organ musi uwzględnić szereg okoliczności takich jak: wysokość opłat, które dana osoba była zobowiązana uiszczać, ustalić czy i w jakiej wysokości opłaty zostały uiszczone, zbadać czy osoba wnosząca opłatę nie została częściowo lub całkowicie zwolniona z tej opłaty. Kwota należności podlegającej zwrotowi nie musi być tożsama z kwotą opłat, które osoba zobowiązana miała ponosić. Zdaniem NSA, nie można się zgodzić ze stanowiskiem, że dopuszczalne jest wydanie jednej decyzji, która może ustalać wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, konkretyzować ją w odniesieniu do osoby, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz zobowiązywać do zwrotu tę osobę w części zastępczo przez gminę poniesionej opłaty. Opłaty, które zastępczo ponosiła gmina, byłyby wówczas opłatami ponoszonymi za nieustalone osoby zobowiązane do ponoszenia opłat. NSA wskazał również, że wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. W rozpatrywanej sprawie, organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej nie skonkretyzował i nie zindywidualizował ustawowego obowiązku skarżącego do ponoszenia tych opłat. Nie została bowiem wydana na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy odrębna decyzja ustalająca wysokość opłat, które skarżący winien wnosić za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Co prawda w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] wydana w tym przedmiocie, jednakże w efekcie wniesionego odwołania została ona wyeliminowana z obrotu prawnego a postępowanie w tej sprawie umorzone przez organ drugiej instancji. Wysokość opłat nie została również skonkretyzowana i zindywidualizowana w stosunku do skarżącego w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. z uwagi na jego sprzeciw. Zasadne w takim razie okazały się te zarzuty strony, które wskazywały na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego oraz procesowego z uwagi na brak możliwości wydania decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu opłat zastępczo poniesionych przez gminę (M-GOPS). Zobowiązując skarżącego do zwrotu zastępczo poniesionych opłat, bez uprzedniego wydania decyzji je ustalających, organ tym samym naruszył art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. Przy czym trzeba dostrzec, że podniesione przez stronę kwestie procesowe, dotyczyły w istocie materialnych przesłanek wydania zaskarżonej decyzji. W związku z czyn również i one winny być traktowane jako zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. W ocenie Sądu, na tym etapie niniejszej sprawy nie zachodziły jeszcze przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Skoro gmina poniosła zastępczo koszty pobytu ojca skarżącego w domu pomocy społecznej to nie pozostaje ono bezprzedmiotowe. Natomiast przeszkody istniejące do wydania decyzji organ jest w stanie przezwyciężyć z wykorzystaniem istniejących instytucji procesowych. Ponownie rozpatrując sprawę zwrotu zastępczo poniesionych przez gminę wydatków, organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do wydania decyzji ustalającej skarżącemu opłatę za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Dopiero po ostatecznym przesądzeniu tej kwestii organ będzie miał możliwość domagania się od skarżącego zwrotu zastępczo poniesionych kosztów pobytu w domu pomocy społecznej. O kosztach zastępstwa procesowego, na które składają się wynagrodzenie za czynności radcy prawnego (480 złotych) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 złotych), orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zwrot skarżącemu kwoty 262 złotych na podstawie art. 225 p.p.s.a., który zarządzono w punkcie III wyroku wynikał zaś z tytułu nienależnie uiszczonego wpisu od skargi. Jak stanowi bowiem art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. ----------------------- 9