IV SA/Wr 569/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr SKO.PS/41/220/25 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przedmiotem skargi R. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 22 sierpnia 2025 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z dnia 30 czerwca 2025 r. odmawiające przyznania zasiłku celowego z tytułu zdarzenia losowego w związku ze szkodami powstałymi w wyniku powodzi na terenie J. we wrześniu 2024 r. Jak wynikało z akt sprawy Skarżący w dniu 2 października 2024 r. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego do 200.000 zł na odbudowę budynku mieszkalnego w związku ze szkodami spowodowanymi powodzią. We wniosku podał, że zalany został budynek mieszkalny przy "ul. [...]" w J. o pow. [...] m². W opinii Skarżącego przewidywana kwota wartości remontu wynosi 88.477,92 zł. Decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. organ I instancji odmówił żądaniu Strony. W uzasadnieniu powołał się na zapisy księgi wieczystej wskazujące, że sporny budynek jest opisany jako "inny budynek niemieszkalny", co wyklucza przyznanie świadczenia. Jednocześnie nie negowano, że uległ on zalaniu wodami powodziowymi określając procent zniszczeń na 37,75%. Nie podważano również, że Skarżący własnym staraniem dokonał przystosowania budynku do celów mieszkalnych. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO) decyzją z dnia 21 marca 2025 r. uchyliło orzeczenie wydane w I instancji kierując sprawę do ponownego rozpoznania. SKO podzieliło pogląd wyrażany w uchylonej decyzji, że Skarżący został poszkodowany w wyniku powodzi. Zniszczeniu uległ budynek, w którym zamieszkiwał, jednakże obiekt ten nie stanowił budynku mieszkalnego. Mając na uwadze poniesione przez Skarżącego straty organ odwoławczy powołując się na art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.) wskazał, że wniosku Strony nie rozpoznano na zasadach ogólnych przewidzianych w tym przepisie. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustalił, że Skarżący prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe. Wraz z partnerką i dzieckiem zamieszkują we wskazanym we wniosku budynku, który uległ zalaniu w wyniku wrześniowej powodzi. Z tego tytułu Skarżący poniósł straty. W toku postępowania ustalono, że dochód rodziny jest niski, we wrześniu 2024 r. wynosił 3.965,65 zł, natomiast w marcu 2025 r. 3.822,80 zł. Organ uznał jednak, że rodzina posiada możliwości poprawy sytuacji finansowej poprzez dostosowanie kwoty wynajmu należących do Skarżącego boksów warsztatowych do aktualnych realiów rynku. Podkreślano, że najemca zobowiązał się do pokrycia kosztów remontu tego obiektu spowodowanych powodzią. W opinii organu Skarżący "nabył zysk" polegający na podniesieniu wartości nieruchomości i jest zwolniony z kosztów jakie musiałby ponosić na remont. Tym samym przyznanie świadczenia z pomocy społecznej byłoby zyskiem Skarżącego. Brak środków na remont budynku, w którym Skarżący zamieszkuje może być skutkiem ustalenia zbyt niskiego czynszu oraz zaniedbaniem zabezpieczenia swoich interesów poprzez niewłaściwe wynegocjowanie stawki czynszu za pomieszczenia warsztatowe. Jakkolwiek Strona poniosła straty w czasie powodzi, to miała i ma możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych możliwości, zasobów i uprawnień. Powołując się na ograniczone środki pozostające w dyspozycji organu i opisaną sytuację Skarżącego organ odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku. W odwołaniu Skarżący zarzucił naruszenie konstytucyjnej zasady równości, podając przykład innych mieszkańców J., którzy otrzymali pomoc nawet przy spełnieniu mniejszych warunków progowych, tylko dlatego, że zostali objęci Zasadami udzielania pomocy osobom poszkodowanym w wyniku powodzi. Podkreślał, że Zasady te nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego, różnicują one obywateli, nadto przyznanie świadczeń na ich podstawie jest niezależne od sytuacji dochodowej wnioskującego. Zwracał także uwagę na art. 40 ust. 3 u.p.s., który nie uzależnia prawa do zasiłku od kryterium dochodowego. Dalsze przepisy tego artykułu nie odwołują się do rodzaju uszkodzonego mienia, ale do strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego. Kwestionował także kompetencje pracowników organu do oceny sposobu zarządzania własnym majątkiem. Podkreślał, że na terenie J. jest jedną z osób najbardziej dotkniętych przez powódź. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Organ opisując przebieg postępowania wskazał, że niespornie budynek zamieszkiwany przez rodzinę Skarżącego został uszkodzony w wyniku powodzi, zakres tych szkód oszacowano na 37,75%. Powołując się na art. 69b ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 1717, dalej: ustawa zmieniająca) oraz Zasady udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 – Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałania i usuwanie skutków klęsk żywiołowych w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. – zawarte w piśmie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2024 r. (dalej: Zasady) organ wyjaśniał, że pomoc w postaci zasiłku do 200.000 zł na odbudowę budynku mieszkalnego związana jest ze szkodami powstałymi wyłącznie w takim budynku. Zamieszkiwany przez Skarżącego budynek nie spełnia tego kryterium, co uchyla możliwość przyznania mu zasiłku doraźnego. Jakkolwiek Zasady nie stanowią aktu normatywnego i nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego to zawierają ujednolicone standardy postępowania organu pomocy społecznej, co zapewnia równe korzystanie z pomocy w ramach rezerwy celowej przyznanej na usuwanie skutków klęsk żywiołowych. Odzwierciedlają także założenia celów pomocy, co wiąże się z możliwościami finansowymi organu realizującego zadania zlecone z finansowane z budżetu państwa. W podstawie prawnej organ przywołał art. 18 ust. 1 pkt 4 i art. 110 ust. 2 u.p.s. uzasadniając związanie Zasadami przy rozpoznawaniu wniosków o przyznania zasiłków celowych w związku z klęską żywiołową. Pomimo braku spełnienia przesłanki zamieszkiwania w budynku mieszkalnym SKO uznało za zasadne uchylenie uprzedniej decyzji organu I instancji, podjętej wyłącznie na podstawie ww. Zasad z pominięciem art. 40 ust. 1 u.p.s. i rozpoznanie sprawy na tej podstawie. Oceniając decyzję organu I instancji SKO podkreślało uznaniowy charakter decyzji podejmowanej na tej podstawie prawnej, cel zasiłku, tj. pomoc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, podkreślając, że świadczenie nie może być postrzegane jako odszkodowanie czy rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Powołany przepis musi być odczytywany wraz z zasadami ogólnymi pomocy społecznej – zabezpieczenia podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych, tj. art. 3 ust. 1 u.p.s. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może, ale nie musi, przyznać zasiłek celowy, przy czym spełnienie kryteriów przyznania zasiłku nie oznacza roszczenia o jego przyznanie. Odnosząc te uwagi do sytuacji Skarżącego SKO, że Skarżący wraz z rodziną zamieszkiwał w budynku niestanowiącym budynku mieszkalnego czy gospodarczego. Rodzina składa się z trzech osób, w tym dziecka urodzonego w marcu 2025 r. Skarżący nie pracuje i od 3 lutego 2023 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Partnerka jest zatrudniona w zakładzie kosmetycznym, obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. We wrześniu 2024 r. uzyskała dochód w wysokości 2.365,65 zł, a w marcu 2025 r. 2.822,20 zł. Skarżący, zgodnie z oświadczeniem, uzyskuje dochód z wynajmu boksów warsztatowych stanowiących jego własność, we wrześniu wyniósł on 1.600 zł, zaś w marcu 2025 r. – 1.000 zł. Suma tych kwot stanowiła podstawę ustalenia dochodu rodziny za marzec 2025 r. i we wrześniu 2024 r. Wg oświadczenia Skarżącego ustalony po powodzi czynsz najmu budynków usługowych uwzględnia zobowiązanie najemcy do pokrycia kosztów remontu tego budynku spowodowanych powodzią, tj. bram garażowych, kanalizacji, osuszenia, remontu ścian i wnętrza budynku. Przed powodzią czynsz wynosił 1.600 zł, gdyż najemca zobowiązał się do wymiany na własny koszt uszkodzonych krokwi i pokrycia dachowego, rynien i stolarki okiennej. Strona wskazała, że obecnie nie stać go na pokrycie kosztów napraw i remontów, stąd obniżenie czynszu. Zostanie on podwyższony po wygaśnięciu umowy. Oceniając opisane fakty SKO zgodziło się z organem I instancji, że choć dochód rodziny jest niski to jest ona w stanie przezwyciężyć samodzielnie zaistniałe trudności związane z remontem nieruchomości. Jak wynika z oświadczenia Skarżącego oraz umowy najmu z dnia 6 stycznia 2025 r. oddał on najemcy do użytkowania cały lokal użytkowy o pow. 100 m² wraz ze znajdującymi się urządzeniami i wyposażeniem. Skarżący sam wyjaśnia, że tak niski czynsz wynika z ustaleń z najemcą co do kosztów remontu pomieszczenia wynikających z powodzi. Zatem Strona jest zwolniona z kosztów tego remontu "nabywając zysk polegający na podniesieniu wartości nieruchomości". Powołując się na art. 2 ust. 1 u.p.s. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż świadczenia są adresowane do osób, które wymagają wsparcia w zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych, których nie są w stanie zaspokoić we własnym zakresie. Sytuacja ta nie dotyczy Skarżącego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 40 ust. 3 u.p.s. organ uznał je za bezzasadne, gdyż przedmiotem decyzji była kwestia przyznania zasiłku celowego, ten może być przyznany niezależnie od dochodu. W zakresie dalszych zarzutów organ stwierdził, że wniosek Strony rozpoznano na podstawie przepisów art. 40 u.p.s., a nie Zasad. Zatem dotyczy to zadań własnych Gminy. Sytuacja Strony została rozpoznana na tle innych potrzebujących, a z poczynionych ustaleń wynika, że jest on w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową przy wykorzystaniu własnych możliwości. Obowiązkiem organu pomocowego jest ocena sytuacji wnioskodawców na tle innych potrzebujących i właściwe gospodarowanie zasobami finansowymi. W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie z materiału dowodowego błędnych wniosków, że budynek położony przy "ul. [...]" w J., nie jest budynkiem mieszkalnym, czy lokalem mieszkalnym w rozumieniu art. 69b ustawy zmieniającej, co wyłączało zdaniem organu obowiązek przyznania Stronie celowego zasiłku na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s., pomimo że z dowodów zebranych przez organy wynikało, że ww. budynek jest wykorzystywany do celów mieszkalnych. Skarżący mieszka w nim z rodziną, prowadzi w nim gospodarstwo domowe, tam ma centrum życiowe, co wpisuje się w definicję budynku mieszkalnego, czy lokalu mieszkalnego, których to definicji organy nawet nie starały się ustalić, poprzestając na odczytaniu oznaczenia budynku w księdze wieczystej jako niemieszkalnego. Skarżący podnosił też zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 136 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez nierzetelne rozpatrzenie odwołania i pominięcie w całości zarzutu naruszenia zasady równego traktowania, czyli wypłacania do czasu wejścia w życie w dniu 26 listopada 2024 r. ustawy zmieniającej zasiłków celowych na remont na podstawie tzw. Zasad, czyli nieobowiązującej na zewnątrz i powszechnie wobec obywateli instrukcji wewnętrznej, co wyraziło się tym, że mieszkańcy J. otrzymywali zasiłki celowe na remont na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z pominięciem tzw. uznania administracyjnego oraz z pominięciem kryterium dochodowego w czasie zanim jeszcze zaczął obowiązywać art. 69b ustawy zmieniającej. Organ naruszył także art. 69b ustawy zmieniającej poprzez błędną wykładnię tego przepisu w zakresie pojęcia "budynku mieszkalnego" i "lokalu mieszkalnego" i powiązania tych pojęć z wpisami w księdze wieczystej zamiast z rzeczywistym przeznaczeniem ustalonym samodzielnie przez organy obu instancji, czyli przeznaczeniem dla celów mieszkaniowych. Strona wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zobowiązanie organu do przyznania zasiłku w kwocie 75.500 zł wyliczonej w toku postępowania. W uzasadnieniu Skarżący m.in. wskazał, że o przeznaczeniu nieruchomości zadecydował wpis do księgi wieczystej, podczas gdy Strona wraz z rodziną wykorzystuje ją na cele mieszkaniowe. Nie jest winą Skarżącego, że od przeszło pięciu lat próbuje zmienić prawne przeznaczenie budynku – bezskutecznie. Stanowisko organu, wsparte na ustaleniach wynikających z księgi wieczystej, Strona uznała za niesprawiedliwe. Pozostali poszkodowani w znacznie mniejszym stopniu otrzymali zasiłki. Organy nie zdefiniowały pojęcia budynku/lokalu mieszkalnego odwołując się wyłącznie do stanu prawnego a nie faktycznego przeznaczenia. Strona wskazała, że nieruchomość spełnia wymogi lokalu mieszkalnego wynikające z ustawy o własności lokali. Wyjaśniała także, że dom został dobudowany na tyłach budynku niemieszkalnego, a czego poprzedni właściciel nie uregulował, a Stronie się nie udało pomimo podjętych starań. W związku z zaistniałą sytuacją sprawa stanu prawnego nabrała tempa, choć nie wiadomo, kiedy zostanie uregulowany. Ponadto postępowanie organów jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż z jednej strony komisja szacująca szkody, w skład, której wchodzą specjaliści z zakresu prawa budowalnego wskazała na uszkodzenia w części mieszkalnej, a z drugiej strony organy twierdzą, że nie jest to budynek mieszkalny. Przy czym w Zasadach, ustawie pomocowej nie ma definicji budynku mieszkalnego. Strona wskazywała na zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, zwłaszcza wobec braku legalnych definicji, co uzasadniała odwołaniem się do celu ustawy i orzecznictwa. Skarżący zarzucał także nierówne traktowanie i rozpoznanie jego wniosku w drodze uznania administracyjnego w sytuacji, gdy wnioski innych osób nie były tak traktowane. Zasiłki przyznawano z pominięciem kryterium dochodowego na podstawie Zasad, bez uznaniowości. Strona domaga się takiego samego potraktowania, co uzasadnia art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż postępowanie organów obu instancji narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji. Na wstępie trzeba wyjaśnić, że zgodnie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje ocenę procesu stosowania prawa - czy organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych, w tym w zakresie obowiązywania i wykładni właściwych w sprawie norm prawnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej Sąd dostrzega naruszenie przez organy przepisów postępowania w stopniu, który może wpłynąć na wynik sprawy. Spór dotyczy zasadności odmowy przyznania Skarżącemu zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. w związku ze stratami jakie poniósł w wyniku powodzi. Jak wynikało z akt sprawy, treści zaskarżonej decyzji i orzeczenia ją poprzedzającego wobec faktu, że straty powstały w budynku niemieszkalnym i niespełniającym cech budynku gospodarczego organ uznał, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku winno nastąpić na podstawie art. 40 u.p.s. Oceniając sytuację rodziny Skarżącego organy obu instancji stwierdziły, że jest ona w stanie przezwyciężyć trudności wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, co wyklucza przyznanie świadczenia. Uzasadniając ten pogląd organ wskazał na zarządzenie nieruchomościami i zawarcie przez Skarżącego umowy najmu pomieszczeń warsztatowych za cenę odbiegającą od warunków rynkowych i osiągniecie zysku w postaci podniesienia wartości nieruchomości poprzez jej remont na koszt najemcy. W tych realiach organy uznały, że przyznanie świadczenia będzie dla Skarżącego zyskiem, zaś organ pomocowy na ograniczone możliwości finansowe w zakresie przyznawania zasiłków celowych. Skarżący pogląd organów zwalczał wskazując na faktyczne przeznaczenie budynku, nie kwestionowane przez organy. Podał, że podejmował i podejmuje próby zmiany kwalifikacji nieruchomości. Zarzucał dowolność w zakresie oceny umowy najmu i jej skutków. Poza tym zwracał uwagę na naruszenie zasady równego traktowania, gdyż innym poszkodowanym w wyniku powodzi przyznano świadczenia nie odwołując się do zasad uznania administracyjnego i warunków dochodowych. Oceniając tak nakreślony spór należy podkreślić, że obecnie oceniane decyzje zostały wydane na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. z wykluczeniem art. 40 ust. 2 u.p.s. i 69b ustawy zmieniającej. Nie wnikając na tym etapie w prawidłowość postępowania organów w zakresie zmiany podstawy prawnej wniosku Skarżącego, kwesta ta zostanie poddana analizie w dalszej części rozważań, wskazać należy, że działania organów wsparte na art. 40 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. w zakresie zebrania dowodów nie spełniają wymogów stawianych przez art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W szczególności zastrzeżenia Sądu budzą ustalenia i wnioski wyprowadzane z treści zawartej przez Skarżącego umowy najmu i przyjętego wynagrodzenia. Jak wskazano organ uznał, że Skarżący nie zadbał w sposób należyty o swoje interesy pozbawiając się dochodu umożliwiającego sfinansowanie remontu zamieszkiwanej nieruchomości. Z drugiej zaś strony organy obu instancji dowodzą, że Skarżący na podstawie tak zawartej umowy zyskuje w postaci wzrostu wartości nieruchomości warsztatowej, remontowanej na koszt i przez najemcę. W opinii Sądu poza opisaną sprzecznością ustalenia te nie mają umocowania w okolicznościach faktycznych. Po pierwsze odnosi się to zarzutu braku zachowania przez Skarżącego realiów rynkowych, co do wysokości ustalonego czynszu najmu. Organy nie ustalają bowiem jakie są owe realia i czy tak ustalony czynsz od nich odbiega. Po drugie kwestie rozliczenia kosztów między najemcą a właścicielem nie są właściwie wyjaśnione. Jeśli bowiem czynsz ustalony jest w wysokości niższej niż z uwagi na zobowiązanie się najemcy do remontu wykorzystywanych pomieszczeń to zysk Skarżącego z tej umowy zasadniczo nie musi odbiegać od tego, co było przed zawarciem umowy na obecnych warunkach. Przy czym wobec braku kosztorysów czy ustaleń w sferze kosztów remontu i zakresu rozliczenia kwestie te nie mogą być obecnie jednoznacznie i pewnie ocenione. Jeśli zaś organ wspiera rozstrzygnięcie na takiej argumentacji to okoliczności te winien wyjaśnić przy udziale Strony. Niezależnie od tego zastrzeżenia dostrzec trzeba, że pozbawienie się części zysku z umowy najmu na rzecz rozliczenia kosztów remontu nie stanowi dodatkowego przysporzenia. Niewątpliwie wzrasta wartość nieruchomości poprzez jej odtworzenie to jednak jest to rekompensowane niższymi przychodami z tytułu czynszu. Trudno w tych okolicznościach zarzucać Stronie brak dbałości o własne interesy i pozbawienie się należnego dochodu. W sytuacji Skarżącego takie rozwiązanie jawi się jako uzasadnione. Inne opcje to albo brak wynajmu albo niższa cena bez możliwości rozliczenia kosztów remontu o ile w ogóle wynajem wchodziłby w grę wobec zniszczenia warsztatu przez powódź, co nie było przez organ negowane. Skarżący w toku postępowania wyraźnie wskazywał, że nie stać go ani na remont budynku, w którym zamieszkuje – stąd wniosek o zasiłek na ten cel, ani na remont budynku warsztatowego. Sąd nie neguje, że w przyjętych przez organ realiach osiągany przez Skarżącego zysk z tytułu najmu winien uwzględniać także korzyść związaną z kosztami remontu pomieszczeń warsztatowych, problem w tym, że organ wartości tych nie ustala, nie bada też jaki to ma wpływ na przesłanki wynikające z art. 40 u.p.s. w kontekście sytuacji w jakiej w danym czasie znalazł się Skarżący. Swoją argumentację organy wspierają na założeniu, że Skarżący mógłby otrzymywać wyższe wynagrodzenie z tytułu najmu nie uwzględniając opisanych okoliczności. Takie postępowanie organów, w opinii Sądu, nie spełnia warunku zupełności umożliwiającej właściwe wnioskowanie. Przede wszystkim razi brakiem ustalenia konkretnych kryteriów, do których się odwołuje – warunków rynkowych najmu nieruchomości o tym charakterze, wysokości poniesionych przez Skarżącego strat w budynku warsztatowym oraz sposobu rozliczeń między nim a najemcą. Istotnie przedstawiona przez Skarżącego umowa najmu niewiele wyjaśnia, ten jednak fakt winien skutkować wezwaniem Skarżącego do przedstawienia istotnych dla sprawy okoliczności, w zakresie zaś cen rynkowych organ mógłby poczynić samodzielne ustalenia. Brak opisanych punktów granicznych umożliwiających przeprowadzenie rzetelnej oceny powoduje, że działania organów obu instancji nie spełniają wymogów wpisanych w zakres art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a tylko poprawnie ustalony stan faktyczny daje podstawy do właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego i wyprowadzania skutków z nich wynikających. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika bowiem w jakiej właściwie sytuacji znalazła się rodzina Skarżącego i czy istotnie fakt wskazywanego przez organ źródła dochodów uzasadnia przyjęcie, że byłaby w stanie przezwyciężyć trudności związane zaspokojeniem sytuacji bytowej, w tym przypadku mieszkaniowej. Już tylko na marginesie tych ustaleń należy wskazać, że rodzina utraciła możliwość zamieszkania w domu zalanym wodami powodziowymi, niespornie wymagał on remontu i jak wskazywał Skarżący nie nadawał się do zamieszkania. Organ fakt ten pomija, przyjmując bez konkretnych podstaw faktycznych, że możliwości rodziny pozwalają na przezwyciężenie zaistniałej sytuacji. Problem w tym, że nie wskazuje na konkretne fakty, nie wyjaśnia jakie działania Strony mogą poprawić w danym momencie sytuację rodziny. Dane wynikające z akt sprawy wskazują, że Skarżący czynsz przed powodzią ustalił na kwotę 1.600 zł, po powodzi na 1.000 zł. Jak dowiedziono organ nie podaje innych wartości wskazując jedynie, że podane przez Stronę są kwoty zaniżone. Zatem brak możliwości aby ocenić sytuację majątkową i życiową rodziny Skarżącego w kontekście przesłanek udzielania pomocy na podstawie powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Już zatem tylko z tego powodu zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt nie spełniają wymogów wynikających z powołanych przepisów prawa procesowego, co nakazywało ich uchylenie. Kolejne zastrzeżenie odnosi się do przyjętej przez organy podstawy materialnej procedowania wniosku Skarżącego. Jakkolwiek dla Sądu zrozumiałe są intencje organu, to samo działanie narusza przepisy prawa procesowego. Nie ulega wątpliwości, że Skarżący wnioskując o pomoc odwoływał się do okoliczności związanych z faktem wystąpienia powodzi i spowodowanych nią zniszczeń. Domagał się także przyznania pomocy w wysokości 87,477,92 zł składając wniosek na druku świadczenia o przyznanie pomocy w wysokości 200.000 zł na odbudowę budynku/lokali mieszkalnego w związku ze szkodami powstałymi w jednym budynku/lokalu mieszkalnym dla osób, które poniosły straty w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Dokonując przekwalifikowania wniosku Skarżącego organ uczynił to samodzielnie, bez udziału Strony, kwalifikując wniosek jako złożony na podstawie art. 40 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy dla osób, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. W skardze i odwołaniu Strona neguje działanie organu, co wymusza reakcję Sądu i konieczność wywiedzenia naruszenia wskazanych już przepisów art. 7 k.p.a. w powiązaniu z art. 9 i 10 k.p.a. Wyjaśnienie zakresu żądania Strony, w postępowaniu wszczynanym na wniosek, wymaga jej udziału, tego zaś w sprawie zabrakło. Tym bardziej, że kwestia źródeł finasowania obu rodzajów zasiłku – wynikającego z art. 40 ust. 1 i art. 40 ust. 2 u.p.s., a w dalszym zakresie art. 69b ustawy zmieniającej ma istotne znaczenie. W tym zakresie choć przyjęty sposób procedowania – przejście na zasady wynikające z art. 40 ust. 1 u.p.s. jest dla Sądu zrozumiały i widoczny, to należało czynności te przeprowadzić w sposób zgodny z przepisami prawa z zachowaniem wymogów wynikających z art. 9 i art. 8 k.p.a., co uchroniłoby organy przed opisanymi zarzutami, Zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu organy winny dokonać poprawnych ustaleń w zakresie żądań Skarżącego. Przy czym mając na uwadze zgłaszane w skardze zarzuty i ich uzasadnienie, kierując się zasadą ekonomiki postępowania i zasadą zaufania do instytucji publicznych, w tym mając na uwadze zachowanie przez Stronę terminów wnioskowania o pomoc należy wskazać, że dokonując zalecanych ustaleń organy winny mieć na uwadze okoliczności odnoszące się do spornej nieruchomości, którą uznały za inny budynek niemieszkalny na podstawie zapisów aktu notarialnego. Wyjaśniając tą myśl na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Przepis ten na mocy art. 42 ust. 1 ustawy zmieniającej ma zastosowanie do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 19, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem wskazana regulacja miałaby zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przepis ten (art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej) w swojej hipotezie odwołuje się do budynku (lokalu) mieszkalnego i gospodarczego. Nie ma zatem racji Skarżący, że odstąpienie od tej kwalifikacji zamieszkiwanego przez niego budynku byłoby możliwe w realiach tej sprawy. Co więcej wyjaśniając tę kwestię, w kontekście argumentacji uzasadnienia skargi, zabieg ten nie byłby możliwy także przed datą wejścia w życie ustawy zmieniającej. Podstawę stanowi cel regulacji art. 40 ust. 2 i art. 69b ustawy zmieniającej wyjaśniony w Zasadach. Dokument ten, jak słusznie wywodzi organ, stanowi zalecenie organów rządowych, z których środków finansowane są omawiane zasiłki, zakres i cel ich wykorzystania. Podstawę uwzględnienia tych zaleceń, nie będących istotnie aktem prawnym, stanowi art. 110 ust. 2 i art. 18 ust. 1 pkt 4 u.p.s. Z zapisów Zaleceń wynika, że pomoc udzielana jest w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego". I jakkolwiek Zasady nie definiują pojęcia budynku mieszkalnego, czynią to wyłącznie w odniesieniu do budynku gospodarczego, to nie może być wątpliwości, że chodzi o budynek spełniający nie tylko faktyczne, ale i prawne wymogi takiego obiektu. Uznanie, że chodzi o obiekt faktycznie wykorzystywany na takie cele bez jego formalnej, prawnej kwalifikacji prowadzi do naruszenia przepisów prawa budowlanego i sankcjonowanie sytuacji naruszającej prawo – korzystania z obiektu niezgodnie z jego przeznaczeniem. Rację ma zatem organ, że brak kwalifikacji nieruchomości jako budynku mieszkalnego uniemożliwia przyznanie świadczenia przeznaczonego na odbudowę budynku mieszkalnego. Państwo nie może z jednej strony penalizować braku zgłoszenia zmiany przeznaczenia użytkowania obiektu, czy też braku innych wymaganych prawem zezwoleń, a z drugiej strony wypłacać świadczenia w związku ze szkodą powstałą w takich obiektach. Tym samym argumentacja skargi odwołująca się do faktycznego wykorzystywania obiektu budowlanego nie może znaleźć aprobaty. Istotne jest jednak to, że przepisy prawa przewidują tryb zmiany przeznaczenia obiektu. Skarżący zaś w skardze zaznaczał, że podejmował takie działania, a obecnie sprawa zmiany przyspieszyła. Fakt ten, w opinii Sądu, ma istotne znaczenie. Jeżeli bowiem Zasady zezwalają na przyznanie świadczenia na odbudowę czy remont budynku mieszkalnego będącego w procesie budowy (pkt I.1.9) to nie powinno budzić wątpliwości przyznanie takiego świadczenia w odniesieniu do budynku, który spełnia cechy budynku mieszkalnego, w odniesieniu, do którego wszczęta jest procedura zmiany przeznaczenia (właściwe postępowanie np. legalizacyjne). Pozytywny wynik tego postępowania uzasadnia przyznanie świadczenia nawet wówczas, gdy w dacie zdarzenia samo postępowanie w tym względzie nie było jeszcze zakończone lub wszczęte. W takim przypadku obowiązkiem organu jest wezwanie wnioskującego do przedstawienia dokumentów związanych z wszczęciem takiej procedury i zobowiązanie do przedstawienia jego wyniku. W rozpoznawanej sprawie organy takiego działania nie podjęły, wsparły się wyłącznie na treści wynikającej z księgi wieczystej nieruchomości. Uwaga ta, w kontekście samodzielnej zmiany podstawy żądania zwartej we wniosku uruchamiającym postępowanie w tej sprawie ma istotne znaczenie dla dalszego działania organów, kwalifikacji wniosku Skarżącego i jego właściwego rozpoznania. Sąd dostrzega przy tym, że aktywność Skarżącego w zakresie wskazania na okoliczności związane z legalizacją statusu nieruchomości została podjęta dopiero na etapie skargi, jednakże okoliczność ta nie uchyla obowiązków organu wynikających z ciężaru prowadzenia postępowania. Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają przepisy prawa procesowego, wskazane w treści rozważań Sądu, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy konieczne stało się uchylenie orzeczeń organów obu instancji. Podstawę działania Sądu stanowiły przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. W ponownie rozpoznawanym postępowaniu obowiązkiem organów będzie ustalenie czy nieruchomość, co której odnosi się wniosek Skarżącego uzyskała status mieszkalnej. W zależności od wyniku tych ustaleń organ podejmie właściwe działania wskazane w rozważaniach Sądu, zgodnie z przekazanymi wytycznymi, respektując zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i zasadę informowania.