Sygnatura
IV SA/Wr 512/22
IV SA/Wr 512/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-03-30
Wynik
*Oddalono skargę w całości
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
- Data orzeczenia
- 30 marca 2023
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Protokolant: Referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi 3. sp. z o.o. z siedzibą we W. przy udziale uczestnika postępowania A. P. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 21 czerwca 2022 r. nr HP.906.32.2022.JB w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195 z późn. zm.), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm., dalej: k.p.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.), jak również art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) i po rozpatrzeniu odwołania 3. sp. z o.o. z siedzibą we W. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr 33/21 o stwierdzeniu choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u A. P. (dalej także: pracownik, pracownica) – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w ten sposób, że stwierdził u pracownika zatrucie ostre formaldehydem. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, w toku postępowania ustalono, że A. P. pracowała kolejno: – od 12 marca 2018 r. do 9 września 2018 r. jako operator S. – zatrudnienie przez R. sp. z o.o. na rzecz 3. Sp. z o.o. we W. – w narażeniu na formaldehyd, – od 10 września 2018 r. do 11 sierpnia 2019 r. jako operator S. w 3. sp. z o.o. we W. – w narażeniu na formaldehyd, – od 12 sierpnia 2019 r. do 29 lutego 2020 r. jako p.o. technika jakości w 3. sp. z o.o. we W. – w narażeniu na formaldehyd, – od 1 marca 2020 r. do chwili obecnej jako technik jakości w 3. sp. z o.o. we W. – w narażeniu na formaldehyd; Na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u tego pracownika: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) z dnia 26 marca 2021 r. wystosowanego przez zakład pracy 3. sp. z o.o. z siedzibą we W. w związku ze zdarzeniem dnia 5 lutego 2021 r. (awaria wentylacji), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że w dniu 5 lutego 2021 r. w zakładzie pracy, w którym zatrudniony był pracownik doszło do awarii na Linii formującej, wentylacja pracowała w 50% swojej wydajności, co spowodowało skumulowanie w hali Linii formującej większej ilości formaldehydu niż normalnie podczas produkcji CP70. Stwierdzono, że produkty CP zawierają żywicę melamino-formaldehydową – Cymel 385, jednym ze składników żywicy jest formaldehyd, który jest jednocześnie produktem rozkładu podczas procesu technologicznego (procesu suszenia) na obszarze Z. W dniu awarii A. P. pracowała w laboratorium, które jest osobnym pomieszczeniem, ale znajduje się przy obszarze produkcji. W dniu 5 lutego 2021 r. pracownice zgłosiły, że tego dnia formaldehyd był bardzo wyczuwalny w pomieszczeniu laboratorium. Pracodawca w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej z dnia 7 kwietnia 2021 r. oświadczył, że nie był w stanie stwierdzić na jakim dokładnie poziomie było stężenie formaldehydu w laboratorium w dniu 5 lutego 2021 r., ale można założyć, że było ono wyższe niż podczas standardowej produkcji CP. Przed opuszczeniem laboratorium w dniu 5 lutego 2021 r. A. P. spędziła w pomieszczeniu około 2 godzin i w tym czasie wystąpiły objawy typu: szczypanie i pieczenie oczu. Tego samego dnia pojawił się również ból głowy, brak apetytu, chrypa oraz chwilami zanik głosu. Po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego w środowisku pracy A. P. w związku z podejrzeniem u pracownika choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu skierował pracownika na badania do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu. Następnie, jednostka orzecznicza, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu po przeprowadzeniu badań lekarskich, wydała w dniu 22 lutego 2022 r. orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej jednostka orzecznicza wskazała, iż na podstawie informacji uzyskanych od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, obecnego pracodawcy oraz zainteresowanej w zakresie narażenia zawodowego ustalono, że pracownik od 10 września 2018 r. jest zatrudniony w 3. sp. z o.o. we W. i pracuje w narażeniu na formaldehyd jako technik jakości w zakładzie S. w obszarze Z. Stwierdzono, że technik jakości w zakładzie S. w laboratorium Z. zajmuje się prowadzeniem testów i badań materiałów wejściowych, półproduktów i wyrobów gotowych na różnych etapach jego produkcji, w celu zwolnienia końcowego produktu do dystrybucji. W zakładzie S. (obszar Z.) wytwarzane są m.in. produkty CP, które zawierają żywicę melamino-formaldehydową (Cymel 385). Jednym ze składników żywicy jest formaldehyd, który jednocześnie jest produktem rozkładu podczas procesu technologicznego – suszenia w linii formującej obszaru Z. Laboratorium jest osobnym pomieszczeniem, które znajduje się przy obszarze produkcji. Pracownik wykonuje czynności biurowe polegające na podsumowaniu wskaźników pracy z dnia poprzedniego. Następnie technik preparuje próbki dostarczone z linii produkcyjnej i w zależności od rodzaju próbek przeprowadza się do kilku badań z wykorzystaniem zaawansowanych urządzeń analitycznych m.in. spektrofotometrów. Zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego, A. P. pracując na stanowisku technika jakości pracuje w narażeniu na formaldehyd, który posiada właściwości rakotwórcze, mutagenne, działa toksycznie w kontakcie ze skórą i po połknięciu, powoduje oparzenia skóry i oczu, może powodować reakcje alergiczne oraz ma działanie toksyczne wynikające z jego wdychania. Według karty charakterystyki substancji, objawy zatrucia ostrego formaldehydem w małych stężeniach, nieco przekraczających stężenia dopuszczalne wywołuje łzawienie oczu, zaczerwienienie spojówek, a w większych około 15 g/l, kaszel, ból głowy, uczucie duszności, kołatanie serca oraz może spowodować skurcz oskrzeli. Badania środowiska pracy z dnia 14.12.2020 r. wykazały wartości całodniowe formaldehydu na poziomie 0,21 mg/m3( Zgodnie z informacją zawartą w zgłoszeniu choroby zawodowej w dniu 5 lutego 2021 r. doszło do awarii wentylacji w obszarze linii formującej, w wyniku której wentylacja osiągała tylko 50% wydolności. Skutkiem niewystarczającej wymiany powietrza doszło do skumulowania w hali Linii formującej większej ilości formaldehydu niż normalnie podczas produkcji CP70. Nie uzyskano danych o poziomie stężenia formaldehydu w laboratorium z tego dnia, jednakże w związku z zauważeniem przez pracowników charakterystycznego, bardzo wyczuwalnego zapachu substancji należy przypuszczać, że było ono wyższe niż przy standardowej produkcji CP. Dodatkowo odnotowano awarię drzwi głównych prowadzących z hali Z. do laboratorium. W tym dniu pracownica przebywała w pomieszczeniu około 2 godziny i w tym czasie wystąpiły u badanej objawy podrażnienia górnych dróg oddechowych i spojówek. Z uwagi na dolegliwości, zgłosiła się ona do lekarza, została skierowana na obserwacje do szpitala i przebywała na zasiłku chorobowym. Na podstawie badania lekarskiego, dostępnej dokumentacji medycznej oraz uzyskanych od pracownika informacji w zakresie stanu klinicznego ustalono, że pracownik w dniu 5 lutego 2021 r., po godzinie pracy tj. około 7.00 rano odczuł drapanie w gardle oraz wystąpił u niego kaszel. Po konsultacji z przełożoną, po około 2 godzinach opuścił miejsce pracy. Następnie wystąpiło u niego podrażnienie spojówek, silny ból głowy, trudności z koncentracją, zmiana barwy głosu, chrypka, suchość w gardle, uczucie przeszkody w gardle z uczuciem zwężenia dróg oddechowych i duszności oraz słodki posmak w ustach. Pracownica zgłosiła się do pielęgniarki zakładowej około godziny 10.00, powróciła do pracy po około godzinie. Podobne objawy wystąpiły u czterech jej współpracowników. Następnie, pracownica, po telefonicznej konsultacji z lekarzem otrzymała skierowanie do Oddziału Toksykologii. Przebywała w SOR, a następnie Oddziale Toksykologii od godziny 18.54 dnia, w którym nastąpiło narażenie na opary formaldehydu do godz. 13.27 dnia następnego z rozpoznaniem: stan po narażeniu wziewnym na formaldehyd i T54.1 – toksyczne skutki działania substancji żrących/ inne żrące związki organiczne. Na podstawie przeprowadzonych badań rozpoznano: stan po narażeniu wziewnym na formaldehyd. Zatrucie ostre z podrażnieniem górnych dróg oddechowych i spojówek. A. P. przebywała na zwolnieniu lekarskim od 7 lutego 2021 r .do 15 lutego 2021 r. Objawy wycofały się samoistnie, najdłużej, do 2 tygodni utrzymywała się chrypka. Podrażnienie spojówek, kaszel, pieczenie w klatce piersiowej ustąpiły po jednej dobie od ekspozycji na formaldehyd. (...) W orzeczeniu lekarskim w sprawie rozpoznania choroby zawodowej jednostka orzeczniczo-diagnostyczna stwierdziła, że pomimo braku oznaczenia stężenia formaldehydu w dniu zdarzenia, należy przyjąć, że zgodnie z przeprowadzoną oceną narażenia zawodowego, w wyniku awarii systemu wentylacyjnego oraz stwierdzonej usterki drzwi głównych prowadzących z hali Z. do laboratorium, doszło do zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę, co przyczyniło się do zwiększenia stężenia formaldehydu i wystąpienia objawów ostrego zatrucia, wymagających obserwacji szpitalnej i korzystania z zasiłku chorobowego. W związku z powyższym, na podstawie całości obrazu klinicznego oraz oceny narażenia zawodowego istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej ujętej w pozycji 1 aktualnego wykazu chorób zawodowych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wydał decyzję nr 33/21 o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 21 czerwca 2022 r. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: DPWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w ten sposób, że stwierdził u pracownicy chorobę zawodową – zatrucie ostre formaldehydem. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, organ drugiej instancji w całości podzielił ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez organ pierwszej instancji oraz ich ocenę prawną. W ocenie DPWIS, organ pierwszej instancji nieprawidłowo natomiast sformułował sentencję kwestionowanej decyzji przytaczając pełne brzmienie jednostki chorobowej zawartej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych, bez jednoznacznego wskazania czy chodzi o zatrucie ostre, czy przewlekłe, czy też ich następstwa. Jednocześnie DPWIS zwrócił uwagę, że z akt sprawy oraz z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wprost wynika, że rozpoznana jednostka chorobowa to ostre zatrucie formaldehydem. Stąd też, w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, organ drugiej instancji skorygował stanowisko organu pierwszej instancji i orzekł o rozpoznaniu u pracownika choroby zawodowej – ostre zatrucie formaldehydem. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z powodu naruszeń prawa procesowego i materialnego. W ramach zarzutów skargi strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego załatwienia sprawy, w tym zaniechanie zebrania wszelkich możliwych danych odnośnie do warunków i środowiska pracy, rodzaju narażenia na czynniki chorobotwórcze i długości narażenia – jednorazowości, co doprowadziło do dowolnych i nieuprawnionych ustaleń w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej; 2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie domniemania faktycznego, że warunki pracy u skarżącej nie były w pełni bezpieczne, gdy pracodawca wskazywał na warunki jakie panują na co dzień w miejscu pracy skarżącej, co doprowadziło do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej; 3) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez brak weryfikacji w drodze opinii biegłego, czy rzeczywisty czas narażenia na kontakt z czynnikami szkodliwymi powoduje powstanie choroby zawodowej, czy może stanowi wypadek przy pracy z uwagi na nagłe i jednorazowe występowanie zakażenia, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej; 4) § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, która nie została poparta odpowiednim materiałem dowodowym; 5) art. 2351 kodeksu pracy poprzez błędne uznanie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej, podczas gdy nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego. W rozwinięciu zarzutów skargi strona zwróciła uwagę, że laboratorium w którym pracowała A. P. w dniu zdarzenia, jest oddzielnym pomieszczeniem, znajdującym się przy obszarze produkcji. Następnie strona opisała zakres obowiązków technika laboratorium wskazując m.in. że średni czas pracy technika z rożnymi substancjami chemicznymi wynosi ok 2 godzin. Jak dalej argumentowała, zgodnie z przeprowadzonymi badaniami środowiska pracy, w obszarze pracy pracownika nie stwierdzono aby warunki pracy były niebezpieczne. Strona za gołosłowne uznała twierdzenia organu o przekroczeniu norm formaldehydu w dniu 5 lutego 2021 r. z uwagi na brak danych odnośnie do stężenia formaldehydu w dniu zdarzenia. Podniosła również, że w sprawie nie zostało ustalone istnienie rzeczywistego narażenia zawodowego (kontakt z formaldehydem był krótkotrwały bo wynosił ok. 2 godzin), a zaskarżona decyzja bazuje na orzeczeniu lekarskim nie zawierającym, dokładnego uzasadnienia i dokładnego obrazu sprawy. W ocenie strony, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie pomija wiele istotnych okoliczności oraz nie wynika z niego w sposób jasny i klarowny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wpływem czynników szkodliwych a powstaniem choroby zawodowej. Końcowo strona zwróciła uwagę na różnicę pomiędzy przesłankami stwierdzenia choroby zawodowej a wypadkiem przy pracy. Rozwijając ten watek wskazała, że choroba zawodowa jest głównie funkcją działania czasu. Odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2000 r. sygn. akt II UKN 425/99 wyraziła pogląd, że nagłe zachorowanie kwalifikuje się jako wypadek przy pracy, a nie chorobę zawodową. W odpowiedzi na skargę DPWIS wniósł o jej oddalenie. W ramach przedstawionej tam argumentacji podniósł, że oba organy administracji publicznej orzekające w sprawie nie miały wątpliwości co do przyczyn stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika tj. ostrego zatrucie formaldehydem podczas awarii wentylacji w obszarze Linii formującej w dniu 5 lutego 2021 r. Zdaniem organu, z akt sprawy niezbicie i niepodważalnie wynika, że pracując w Laboratorium Zeta pracownik był w dniu zdarzenia narażony na formaldehyd (awaria spowodowała jednorazowy, nagły wzrost stężenia formaldehydu we wdychanym przez pracownicę powietrzu), a lekarze orzecznicy posiadający wiedzę specjalną uznali związek przyczynowo-skutkowy schorzenia z warunkami pracy. Zdaniem organu, podnoszone przez skarżącą argumenty (m.in. ocena czasu ekspozycji, stężenia substancji chemicznej) mogłyby mieć opacie merytoryczne w przypadku rozpoznania zatrucia przewlekłego. W nawiązaniu do powyższego DPWIS wyjaśnił, że zatrucia ostre charakteryzują się gwałtownym rozwojem uszkodzenia narządów i ich ogólnoustrojowych następstw wskutek krótkotrwałej ekspozycji na dużą dawkę trucizny. Zdaniem DPWIS, twierdzenia skarżącej spółki, że podczas awarii warunki panujące w zakładzie były w pełni bezpieczne jest gołosłowne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja DPWIS odpowiada prawu. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa sformułowana w art. 2351 k.p. ustawowa definicja choroby zawodowej. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Co również wymaga odnotowania, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być zawsze stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1218/12). W świetle okoliczności spornych sprawy należy dostrzec, że ustawodawca w art. 2351 k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowała działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, ale również wtedy, gdy, taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 201/22). Analizując zebrany materiał dowody Sąd, wbrew w zarzutom skargi, doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, jej wydanie poprzedzone zostało wyczerpująco zebranym materiałem dowodowym, a przy ocenie tego materiału organ administracji publicznej nie uchybił przepisom procedury administracyjnej, w tym w szczególności - art. 7 k.p.a. , art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a Jak wynika z akt sprawy, niekwestionowaną okolicznością jest fakt, że w dniu 5 lutego 2021 r. w spółce, na obszarze Z. doszło do awarii wentylacji, co spowodowało skumulowanie w hali linii formującej większej ilości formaldehydu niż normalnie podczas produkcji CP70. Jak wynika z poczynionych w sprawie przez organy ustaleń, produkty CP70 zawierają żywicę melamino-formaldehydową. Jednym ze składników żywicy jest formaldehyd, który jest jednocześnie produktem rozkładu podczas procesu technologicznego (procesu suszenia) na obszarze Z. Z niespornych również ustaleń faktycznych wynika również, że tego dnia A. P. była obecna w pracy, wykonując swoje zawodowe obowiązki jako technik jakości w Laboratorium , które wprawdzie jest osobnym pomieszczeniem, ale znajduje się przy obszarze produkcji. Dodatkowo, tego dnia odnotowano awarię drzwi głównych prowadzących z hali C. do Laboratorium. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika również, że po około 4 godzinach pracy , z uwagi na złe samopoczucie (podrażnienie spojówek, silny ból głowy, trudności z koncentracją, zmiana barwy głosu, chrypka, suchość w gardle, uczucie przeszkody w gardle z uczuciem zwężenia dróg oddechowych, duszności, słodki posmak w ustach), pracownica trafiła na odział ratunkowy SOR, a następnie przebywała na Oddziale Toksykologii (od godzin wieczornych w dniu zdarzenia do godzin wczesno popołudniowych dna następnego) z rozpoznaniem: stan po narażeniu wziewnym na formaldehyd i T54.1 – toksyczne skutki działania substancji żrących /inne żrące związki chemiczne. Co wynika również akt sprawy, tego samego dnia, u czterech innych pracowników odnotowano objawy podobne do tych, które pojawiły się u A. P. (objawy podrażnienia spojówek takie jak pieczenie, łzawienie, zaczerwienie; objawy podrażnienia górnych dróg oddechowych takie jak: kaszel, pieczenie w gardle i w okolicy mostka, uczucie słodkiego smaku w ustach) . Zgodnie z wymogami przewidzianymi w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w sprawie podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wypowiedziała się lekarska jednostka orzecznicza, której w tego rodzaju postępowaniach orzecznictwo przypisuje walor opinii biegłego jako że organy administracji publicznej nie posiadają wiadomości specjalnych z zakresu wiedzy medycznej. Analizując zebrany w sprawie materiał dowody, dokumentację lekarską pracownicy, a nadto, jej narażenie zawodowe, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu w dniu 22 lutego 2022 r. wydał opinię lekarską o rozpoznaniu u pracownika choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie lekarskie wydane przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu organy orzekające w sprawie uwzględniły jako jeden z zasadniczych dowodów w sprawie. Nie posiadając wykwalifikowanej wiedzy medycznej, organy administracji publicznej nie były uprawnione natomiast do merytorycznego podważania wniosków w tej opinii zawartych co do istnienia podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia wydanego przez ten Ośrodek stwierdzono, że na skutek awarii systemu wentylacyjnego a nadto również stwierdzonej usterki drzwi głównych prowadzących z hali Z. do laboratorium doszło do zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę, co przyczyniło się do zwiększenia stężenia formaldehydu we wdychanym przez pracownicę powietrzu i skutkowało wystąpieniem objawów ostrego zatrucia formaldehydem, wymagających obserwacji szpitalnej a następnie korzystania z zasiłku chorobowego. Mając na uwadze dowody, którymi dysponował DPWIS w sprawie, nie można zgodzić się za zarzutami skargi co do dowolnej oceny materiału dowodowego oraz nieuprawnionych ustaleń w zakresie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wobec niespornej w sprawie okoliczności związanej z wystąpieniem u skarżącej spółki w dniu 5 lutego 2021 r. awarii wentylacji na L. oraz niekwestionowanego faktu, że na skutek tej awarii doszło do zwiększonego stężenia formaldehydu (który jest substancją silnie drażniącą) w powietrzu, u pracownicy stwierdzono wystąpienie objawów typowych dla zatrucia tą substancja chemiczną, o charakterze ostrym. Fakt ten został potwierdzony podczas pobytu w/w pracownika na Oddziale Toksykologii, ale przede wszystkim został stwierdzony w orzeczeniu lekarskim z dnia 22 lutego 2022 r., posiadającym w sprawie walor opinii biegłego. Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego z dnia 22 lutego 2022 r., jednostka diagnostyczno-orzecznicza przed wydaniem tego orzeczenia analizowała dokumentację medyczną oraz dokonała oceny narażenia zawodowego pracownika dochodząc do przekonania, że pomimo braku oznaczenia stężenia formaldehydu w dniu zdarzenia należy przyjąć, że w wyniku awarii systemu wentylacyjnego oraz stwierdzonej usterki drzwi głównych prowadzących z hali Z. o laboratorium (w którym pracowała pracownica), doszło do zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę, co przyczyniło się do zwiększenia formaldehydu i wystąpienia u pracownicy objawów ostrego zatrucia, wymagających obserwacji szpitalnej i korzystania z zasiłku chorobowego. W podsumowaniu w orzeczeniu tym stwierdzono, że na podstawie całości obrazu klinicznego oraz oceny narażenia zawodowego istnieją podstawy do rozpoznania u pracownika choroby zawodowej ujętej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych – zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, organ administracji publicznej w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia (odmowy stwierdzenia) choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim co do rozpoznania choroby zawodowej i nie może formułować ocen odmiennych od tych, który wyraziła uprawniona jednostka orzeczniczo-lekarska w toku postępowania. Akcentując powyższe należy stwierdzić, że DPWIS orzekający w sprawie związany był treścią orzeczenia lekarskiego z dnia 22 lutego 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, co oczywiście nie zwalniało tego organu od oceny, czy orzeczenie to zostało wydane na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym także narażenia zawodowego. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ dokonał w tym zakresie wymaganych ustaleń stwierdzając, że z akt sprawy niezbicie i niepodważalnie wynika, ze A. P. w dniu 5 lutego 2021 r., w laboratorium Z. podczas awarii wentylacji (a także usterki drzwi głównych) była narażona na formaldehyd i była z tego powodu hospitalizowana, a lekarze orzecznicy, posiadający wiedze specjalną, uznali związek przyczynowo-skutkowy schorzenia pracownika z warunkami pracy. Jednym z zasadniczych zarzutów jaki spółka podnosi w skardze przeciwko legalności zaskarżonej decyzji jest okoliczność związana z brakiem oznaczenia stężenia formaldehydu w dniu zdarzenia. Zarzut ten, w ocenie Sądu nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji z kilku powodów. Po pierwsze, okoliczność braku oznaczenia stężenia formaldehydu w dniu zdarzenia została wzięta pod uwagę przez jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą, która pomimo tego faktu nie miała wątpliwości, co do przesłanek rozpoznania choroby zawodowej u pracownika w rozważnym stanie faktycznym. Po drugie, jak zasadnie argumentuje organ w zaskarżonej decyzji w powołaniu na zasady doświadczenia życiowego, że wystąpienie u kilku osób podobnych objawów charakterystycznych dla zatrucia obecną w środowisku pracy substancją (formaldehydem) przemawia za przyjęciem, że warunki panujące w pracy nie były obojętne dla zdrowia pracowników. Konkluzję organu oczywiście trzeba odnieść do skutków awarii w dniu 5 lutego 2021 r. W tym kontekście trafnie podnosi DPWIS w odpowiedzi na skargę, że można domniemywać, że warunki panujące w zakładzie w dniu awarii nie były bezpieczne, skoro nie było żadnych innych okoliczności, które tłumaczyłyby zaobserwowane u pracownika skutki zdrowotne. Zaś okolicznością niesporną jest to, że w dniu 5 lutego 2021 r. na terenie zakładu pracy miała miejsce awaria wentylacji oraz usterka drzwi głównych prowadzących z hali Z. do Laboratorium. Po trzecie, sama spółka w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej u pracownika potwierdziła, że w dniu awarii wentylacji, tj. w dniu 5 lutego 2021 r. w hali produkcyjnej L. odbywała się produkcja produktu zawierającego żywicę melamino-formaldehydową (jednym ze składników tej żywicy jest formaldehyd, który jest jednocześnie produktem rozkładu podczas procesu suszenia) oraz że na skutek awarii wentylacji doszło do przedostania się powietrza z linii formującej do laboratorium. Jak nadto trafnie zwraca uwagę w zaskarżonej decyzji, prawodawca w rozporządzeniu z dnia 20 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie podaje kryterium przekroczeń NDS, od których uzależnione byłoby rozpoznanie choroby zawodowej. W sprawie należało zatem przyjąć, bazując na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu lekarskim z dnia 22 lutego 2022 r., że okoliczności sprawy z których wynika, że na skutek awarii doszło do zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę musiały skutkować (przy dodatkowym uwzględnieniu faktu usterki drzwi głównych prowadzących z hali Z. do Laboratorium) zwiększonym stężeniem formaldehydu w powietrzu w takim stopniu, który dawałby podstawy do stwierdzenia związku pomiędzy objawami chorobowymi pracownika w dniu 5 lutego 2021 r. a środowiskiem pracy w tymże dniu. Odnosząc się do argumentacji spółki odnoszącej się do krótkotrwałego czasu narażenia należy wskazać, że wymieniona w poz. 1 załącznika do rozporządzenia choroba zawodowa określana jest jako "zatrucie ostro albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne". W sprawie organ ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnił, że argumenty strony skarżącej mogłyby znajdować uzasadnienie merytoryczne w przypadku rozpoznania zatrucia przewlekłego. Zatrucie ostre z jakim mamy do czynienia w sprawie charakteryzuje się gwałtownym rozwojem uszkodzenia narządów i ich ogólnoustrojowych następstw wskutek krótkotrwałej ekspozycji na dużą dawkę substancji toksycznej. Czas narażenia na działanie trucizny w zatruciu ostrym nie jest ustalony. Ponowie należy odwołać się do treści orzeczenia lekarskiego z dnia 22 lutego 2022 r., w którym stwierdzono, że awaria systemu wentylacyjnego i drzwi głównych w dniu 5 lutego 2021 r. przyczyniła się do zwiększenia stężenia formaldehydu wobec zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę, czego skutkiem było wystąpienie u pracownika objawów ostrego zatrucia formaldehydem. Sąd nie podzielił zasadności zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez niezweryfikowanie w drodze opinii biegłego, czy rzeczywisty czas narażenia na kontakt z czynnikami szkodliwymi uzasadniał stwierdzenie choroby zawodowej, czy też może w sprawie należało stwierdzić wypadek przy pracy z uwagi na nagle i jednorazowe występowanie zakażenia. Ustosunkowując się do tego zarzutu należy wskazać, że wydana w sprawie opinia jednostki diagnostyczno-orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a lekarze orzecznicy nie mieli wątpliwości co do wystąpienia przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej w podanych w sprawie okolicznościach faktycznych. Jak już wspomniano na wstępie, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym i aby została ona rozpoznana, musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego z dnia 22 lutego 2022 r., jednostka diagnostyczno-orzecznicza objęła swoją analizą nie tylko dokumentację medyczną, ale i badała narażenie zawodowe. W zakresie narażenia zawodowego ustalono, że A. P. będąc zatrudniona w spółce 3. sp. z o.o. jako technik jakości w zakładzie S. w obszarze pracowała w narażeniu na formaldehyd. Z niespornych natomiast okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w dniu awarii, że stężenie formaldehydu we wdychanym powietrzu było wyższe aniżeli podczas normalnego, niezakłóconego procesu produkcyjnego. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, opinia lekarska została należycie uzasadniona, także w zakresie narażenia zawodowego pracownicy. Poprzedzona została materiałem dowodowym, który w ocenie Sądu nie dawał podstawy do zastosowania przez organ administracji publicznej § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia § 8 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. W sprawie podnieść również trzeba, że okoliczność, że strona w dniu awarii pracowała w osobnym pomieszczeniu nie ma znaczenia dla sprawy, jako że z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że pomieszczenie to (Laboratorium) znajduje się przy obszarze produkcji. Dodatkowo, tego dnia nastąpiła również awaria drzwi głównych prowadzących z hali Z. do Laboratorium. W nawiązaniu do argumentacji skarżącej spółki należy dodatkowo podnieść, że przesłanką odróżniającą chorobę zawodową od wypadku przy pracy jest właśnie kwestia narażenia zawodowego. Jak już wspomniano, choroba zawodowa jest to choroba wywołana sposobem wykonywania pracy lub warunkami panującymi w miejscu w pracy. Jak ustalono, warunki pracy panujące w spółce w dniu awarii (podwyższona wartość stężenia formaldehydu w powietrzu) pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym z rodzajami objawów chorobowych, jakie wystąpiły u pracownicy zaledwie po kilku godzinach pracy w laboratorium, w dniu zdarzenia. Jak w sprawie zostało ustalone, skutkiem awarii systemu wentylacji w obszarze linii formującej w dniu 5 lutego 2021 r. była sięgająca 50% redukcja wydajności wentylacji. Nie uzyskano wprawdzie wyników potwierdzających stężenie formaldehydu w wydychanym powietrzu, niemniej jednak wystąpiły pewne okoliczności wskazujące na taki stan rzeczy. Pracownicy zgłosili wyczuwalny charakterystyczny zapach, zaś u A. P. oraz kilku innych pracowników pojawiły się objawy charakterystyczne dla zatrucia formaldehydem (podrażnienie dróg oddechowych, podrażnienie spojówek). Definicję wypadku przy pracy ustawodawca zawarł w treści art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W myśl art. 3 ust. tej ustawy, za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku prac. Wobec bezspornych ustaleń, że A. P. jako technik laboratorium pracowała w narażeniu zawodowym na formaldehyd, którego stężenie w dniu awarii było wyższe aniżeli podczas standardowej produkcji i doprowadziło do objawów chorobowych adekwatnych do ostrego zatrucia tą substancją, pojęta przez spółkę próba przekonywania, że w sprawie mamy do czynienia z wypadkiem przy pracy a nie chorobą zawodową nie znajduje uzasadnienia, albowiem wykładnia pojęcia narażenia zawodowego w rozumieniu art. art. 2351 k.p. odniesiona do okoliczności faktycznych sprawy prowadzi do wniosku przeciwnego, aniżeli wyprowadzony w skardze. Podnoszona przez spółkę kwestia funkcji czasu przy orzekaniu w sprawach zawodowych oraz względna krótkotrwałość kontaktu z toksyczną substancją, co miało miejsce w okolicznościach faktycznych sprawy, nie mogą doprowadzić do podważenia zasadności konkluzji organu, że w sprawie mamy do czynienia z wysokim prawdopodobieństwem, że powstanie choroby zawodowej miało bezpośredni związek z narażeniem na formaldeheyd, w który w dniu awarii był wyższy niż podczas standardowej, niezakłóconej produkcji. Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Sądu Najwyższego należy uzupełniająco dodać, że stan faktyczny sprawy którą zajmował się Sąd Najwyższy odbiegał od tego, jaki stanowi przedmiot rozważań Sądu w sprawie. Stąd też, argumentacja Sądu Najwyższego pomieszczona w wyroku na który powołuje się strona nie może być wykorzystywana jako świadcząca o wadliwości stanowiska, jakie w sprawie zajęły organy administracji publicznej obu instancji. Konkludując, Sąd nie znalazł argumentów dla których należałoby się zgodzić z zasadnością podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 2351 k.p. W sprawie Sąd nie stwierdził również naruszenia pozostałych wymienionych w skardze naruszeń prawa. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wywiedzioną w sprawie skargę w całości oddalił jako bezzasadną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 31 sierpnia 2022
- Symbol z opisem
- 6200 Choroby zawodowe
- Hasła tematyczne
- Inspekcja sanitarna
- Skarżony organ
- Inspektor Sanitarny
- Sędziowie
- Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
art. 235 indeks 1 · Dz.U. 2020 poz. 1320
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny