IV SA/Wr 402/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. H. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 402/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi K. H. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Wnioskiem z dnia 4 lipca 2017 r. K. H. (zwana dalej stroną, wnioskodawczynią lub skarżącą) wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie zakończonej nieprawomocnym jeszcze wówczas wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 402/16 oddalającym wniesioną przez nią skargę. Uzasadniając konieczność otrzymania prawa pomocy skarżąca wskazała, że wniosek składa z uwagi na błędną interpretację okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, dokonaną przez tutejszy Sąd. Jednocześnie strona oświadczyła, że w skład jej majątku wchodzą: nieruchomości (mieszkania wraz z działką o powierzchni powyżej i poniżej 60 m2), pojazd mechaniczny, oszczędności w wysokości powyżej [...] złotych oraz polisy inwestycyjne o wartości powyżej [...] złotych. Strona podała również, że uzyskuje dochód miesięczny netto w wysokości kilku tysięcy złotych oraz ponosi typowe wydatki na opłaty za mieszkania, wyżywienie i leczenie. Pismem z dnia 11 lipca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni oświadczeń i dokumentów źródłowych precyzujących jej sytuację majątkową oraz rodzinną. W wyznaczonym terminie strona nie udzieliła stosownych wyjaśnień. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 402/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W motywach swojego rozstrzygnięcia referendarz sądowy podał, że skarżąca – mimo wezwania – nie doprecyzowała swojej sytuacji materialnej i rodzinnej, co było szczególnie istotne, gdyż z podanych przez nią ogólnikowych informacji wynikało, że dysponuje ona miesięcznymi dochodami w kwocie kilku tysięcy złotych oraz oszczędnościami o wartości co najmniej [...] złotych. Pismem z dnia 14 września 2017 r. skarżąca – z zachowaniem ustawowego terminu – złożyła sprzeciw (zatytułowany jako "zażalenie") od opisanego powyżej postanowienia referendarza sądowego wskazując, że nie składała wniosku o przyznanie prawa pomocy z powodu braku możliwości uiszczenia wpisu sądowego, lecz z uwagi na niezasadność ponoszenia kosztów błędnych orzeczeń sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). W ocenie Sądu wniesiony sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a postanowienie referendarza sądowego było prawidłowe. Stosownie do treści art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że przeprowadzona przez referendarza sądowego analiza sytuacji majątkowej skarżącej opierała się wyłącznie na przedstawionych przez nią danych zawartych w złożonym wniosku. Podkreślić przy tym należy, że dane te – pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2017 r. – nie zostały uzupełnione. Trafnie referendarz sądowy zaznaczył, że obowiązek dowiedzenia konieczności otrzymania prawa pomocy obciąża wyłącznie wnioskodawczynię. Winna ona zatem zadbać, aby wszelkie fakty związane z jej sytuacją majątkową i osobistą znalazły odzwierciedlenie w stosownej dokumentacji źródłowej. W świetle oświadczeń skarżącej dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej należało uznać, że nie spełnia ona przesłanek uprawniających ją do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Dysponuje ona bowiem oszczędnościami w wysokości nie mniejszej niż [...] złotych, co pozwala na przyjęcie, że jest ona w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Potwierdzeniem powyższego stwierdzenia jest również sama treść sprzeciwu, w którym strona przyznaje, że powodem ubiegania się o przyznanie prawa pomocy nie był brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych, lecz wyłącznie przeświadczenie o niezasadności ich ponoszenia w obliczu błędnego orzeczenia sądowego. Jednakże w takiej sytuacji, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy nie jest właściwym instrumentem do realizacji tego typu oczekiwań. Wobec uznania, że zakwestionowane w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego okazało się prawidłowe, Sąd – działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. – postanowił utrzymać je w mocy.