IV SA/Wr 290/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska ( spr.), sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. R. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium między innymi przytoczyło, że wnioskiem z dnia 21 czerwca 2016 r. skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W składzie rodziny skarżący wymienił siebie, córkę oraz konkubinę (matkę dziecka). Pierwotna decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2016 r. odmawiająca przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko została w postępowaniu odwoławczym przez Kolegium decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. (opisaną wyżej) organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2016, poz. 195 ze zm.; zwana poniżej w skrócie "ustawą"). Wskazano, iż na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, oświadczeń o dochodach nieopodatkowanych rodziny oraz informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, a także po ponownym zweryfikowaniu dochodów - uzyskany przez rodzinę w roku 2014 dochód wyniósł 15.652,19 zł. Dochód uzyskany z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 18 grudnia 2014 r. został podzielony przez liczbę miesięcy, w których dochód został osiągnięty tj. jeden miesiąc i wyniósł 10.000 zł. Dochód uzyskany z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości 5.652,19 zł podzielony został przez 12 miesięcy i wyniósł 471,02 zł. Rodzina wnioskodawcy składająca się z 3 osób w roku 2014 uzyskała dochód w wysokości miesięcznej 10.471,02 zł, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 3.490,34 zł i przekracza kwotę 800 zł, która stanowi kryterium uprawniające do świadczenia wychowawczego. W odwołaniu skarżący podkreślił, iż uzyskany przez niego dochód z działalności gospodarczej jest dochodem rocznym, a nie miesięcznym. Zarzucił, że Urząd Skarbowy wystawił zaświadczenie o dochodzie uzyskanym przez stronę w 2014 r. w wysokości 10.000 zł rocznie, a nie miesięcznie. Działalność została rozpoczęta w grudniu tego roku, zaś rokiem bazowym do uzyskania świadczenia był rok 2014. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podając, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia. Według art. 48 ust. 1 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. Ponadto w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Z kolei według art. 7 ust. 2, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Pod pojęciem natomiast uzyskania dochodu należy rozumieć m. in. rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 2 pkt 20 litera e). Jak ustalił organ odwoławczy, rodzina skarżącego składa się z trzech osób. Wnioskodawca w dniu 18 grudnia 2014 r. rozpoczął działalność gospodarczą (prowadzi ją nadal) i w tym miesiącu uzyskał dochód z tego tytułu w wysokości 10.000 zł. Oprócz tego strona posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha ([...] ha przeliczeniowych) i z tego tytułu uzyskała w 2014 r. dochód w kwocie 5.652,19 zł. Słusznie zatem w ocenie organu odwoławczego organ I instancji przyjął, iż miesięczny dochód strony z tytułu prowadzonej w 2014 r. działalności gospodarczej wyniósł 10.000 zł. Podstawa prawna do takiego działania wynika z cytowanego wyżej art. 7 ust. 2 ustawy, który w przypadku tzw. roku bazowego nakazuje obliczenie średniej miesięcznej dochodu jaki osoba uzyskała w ciągu roku, poprzez podzielenie kwoty uzyskanego dochodu przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. Skoro więc skarżący uzyskał dochód w wysokości 10.000 zł w jednym miesiącu tj. grudniu 2014 r. (i działalność gospodarczą prowadził od 18 grudnia 2014 r.) to dochód ten będzie stanowił średnią miesięczną, o której mowa w powołanym przepisie prawa, stanowiącą podstawę ustalenia dochodu rodziny. Do tej kwoty należało dodać dochód z tytułu gospodarstwa rolnego wynoszący miesięcznie 471,02 zł (5.652,19 zł : 12). Łącznie więc miesięczny dochód rodziny wynosi 3.490,34 zł na osobę w rodzinie (10.471,02 zł : 3) i przekracza kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W skardze skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię art. 7 ust. 2 ustawy. Podniósł, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie (3490,34 zł) uzyskany został tylko w jednym miesiącu, to jest w grudniu 2014 r., co poświadczył Urząd Skarbowy, a nie w całym roku kalendarzowym 2014 jako roku bazowym, który miał być podstawą do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia. Tym samym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Kwestią sporną jest ustalenie kwoty dochodu rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę, co skutkowało odmową przyznania świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2016/2017 z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016, poz. 195 ze zm.; zwana w skrócie "ustawą") - pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). W świetle art. 7 normującego ustalenie dochodu rodziny, w ustępie 2 tego przepisu wskazano, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Organ powołując się na brzmienie art. 7 ust. 2 ustawy przyjął, że uzyskany w grudniu roku bazowego (to jest w 2014 r.) dochód z tytułu rozpoczęcia w tym miesiącu pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącego należy podzielić celem wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie przez jeden, a nie przez dwanaście miesięcy w tym roku. W przedmiotowej materii Sąd w składzie orzekającym podziela wszakże podgląd prezentowany w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych - we Wrocławiu o sygn. IV SA/Wr 573/17 z dnia 29 grudnia 2017 r. oraz w Krakowie z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1415/16, a mianowicie, że dochód osiągnięty w roku bazowym zawsze podlega obliczeniu w sposób, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym to przepisem dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Może to więc być dochód osiągnięty przez określoną liczbę miesięcy tego roku, w których osiągano dochód, jednak zawsze podlega on podziałowi na 12 miesięcy i następnie na liczbę osób w rodzinie. Niezależnie od liczby miesięcy, w których osiągano dochód w roku bazowym zawsze jest on dzielony przez 12 miesięcy. Tylko w przypadku dochodu uzyskanego (w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego), dochód ten obliczany jest w drodze podziału przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany, pod warunkiem, że jest uzyskiwany w okresie, na jaki jest ustalane lub weryfikowane prawo doświadczenia (art. 7 ust. 2 ustawy). Unormowany w art. 7 ust. 2 ustawy sposób wyliczenia dochodu odnosi się wyłącznie do "dochodu uzyskanego", to jest - jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, wobec daty złożenia wniosku przez skarżącego i brzmienia art. 48 ust. 2 i art. 7 ust. 2 ustawy - do dochodu osiągniętego w okresie od 1 stycznia 2015 r. do pierwszego dnia okresu, na jaki ustalane jest prawo doświadczenia wychowawczego. Jedynie zatem w przypadku ustalenia wysokości dochodu uzyskanego tj. osiągniętego po roku 2014 i do pierwszego dnia okresu na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, przepis prawa nakazuje przy ustalaniu takiego dochodu członka rodziny podzielenie dochodu uzyskanego przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. Obliczenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącego dokonały zatem organy z naruszeniem norm prawa materialnego z art. 2 pkt 2 i art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skoro wszystkie dochody członków rodziny osiągnięte zostały w 2014 roku i równocześnie nie nastąpiło uzyskanie dochodu ani jego utrata w rozumieniu ustawy, to organy administracji powinny były cały dochód uzyskany w 2014 r. podzielić przez 12 miesięcy, a następnie przez liczbę członków rodziny, co w rezultacie oznacza zachowanie kryterium dochodowego 800 zł na osobę w rodzinie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) Sąd uchylił decyzje wydane w obu instancjach.