IV SA/Wr 225/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 13 listopada 2025 r. nr SKO 4103/233/2025 w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 30 września 2025 r. uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnianie Decyzją z 14 października 2024 r. (ZRODZ/000075/FA/10/2024) Burmistrz Ząbkowic Śląskich (dalej: organ I instancji) przyznał K. K. (dalej: skarżący) świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r. Decyzja ta została zmieniona – decyzją Burmistrza Ząbkowic Śląskich z 18 grudnia 2024 r. (ZRCIDZ/000106/FA/12/2024) – w ten sposób, że skarżącemu przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 900 zł miesięcznie. Następnie organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zmiany ww. decyzji, o czym zawiadomił skarżącego pismem z 25 sierpnia 2025 r. W rezultacie przeprowadzonego postępowania, Burmistrz Ząbkowic Śląskich – decyzją 3 września 2025 r. (ZRODZ/000198/ZMFA/09/2025) – zmieniając decyzję z 18 grudnia 2024 r., obniżył wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na kwotę 229,12 zł w okresie od 1 lipca 2025 r. do 30 września 2025 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że od czerwca 2025 r. do dochodu skarżącego doliczono dochód uzyskany z dodatku dopełniającego w wysokości 2.136,75 zł. Tym samym przeciętny miesięczny dochód rodziny od lipca 2025 r. wyniósł 3.759,75 zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi 1.879,88 zł. W tej sytuacji ustalono do wypłaty kwotę 229,12 zł jako różnicę pomiędzy kwotą świadczenia, a kwotą o którą został przekroczony dochód osoby na rodzinę tj. kwotę 229,12 zł (art. 9 ust. 2a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Od tej decyzji skarżący, reprezentowany przez matkę (E. K.) wniósł odwołanie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego dodatek dopełniający nie stanowi dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest świadczeniem zwolnionym z podatku. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego było jedynym wsparciem alimentacyjnym dla syna, gdyż jego ojciec nie wywiązuje się ze swojego obowiązku. Pozostawienie syna bez jakichkolwiek środków na życie narusza Konstytucję RP, Konwencję o prawach dziecka oraz przepisy o pomocy społecznej. Ostatecznie pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie należnego jej synowi świadczenia w kwocie 900 zł miesięcznie i wypłatę zaległych świadczeń. Decyzją z 13 listopada 2025 r. (SKO 4103/233/2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) oraz art. 24 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1, 2, 2a, 4 i 4a w zw. z art. 2 pkt 4 - 5a, 18 lit. d, art. 18 ust. 5 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2025 r. poz. 438 ze zm.), dalej: ustawa – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji SKO, po szczegółowym przywołaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie wskazało, że w skład rodziny skarżącego wchodzą, poza nim: jego matka; dochód rodziny w 2023 r. stanowił dochód skarżącego z tytułu alimentów w wysokości 27,97 zł, czyli 2,33 zł miesięcznie; we wrześniu 2024 r. skarżący uzyskał prawo do renty socjalnej, z tego tytułu w listopadzie 2024 r. uzyskał dochód w wysokości 1.620,67 zł; w maju 2025 r. skarżący uzyskał dochód z tytułu dodatku dopełniającego do renty socjalnej w wysokości; dochód z tego tytułu wyniósł w czerwcu br. – 2.236,77 zł; dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 1.929,89 zł. SKO podkreśliło, że z ww. ustaleń wynika, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego, przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, wynoszące 1.209 zł. Z tego też powodu konieczna była zmiana decyzji przyznającej skarżącemu prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. od 1 lipca 2025 r. do końca okresu zasiłkowego. Dalej SKO przywołało treść art. 9 ust. 2a i b ustawy, a odnosząc te przepisy do okoliczności faktycznych sprawy zauważyło, że: - skarżący jest uprawniony do alimentów w wysokości 900 zł miesięcznie i w takiej wysokości przysługiwałaby mu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2025/2026, gdyby spełniona została przesłanka kryterium dochodowego, - dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe o kwotę o kwotę 720,89 zł (1.929,89 zł -1.209 zł), a więc niższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego jaka przysługiwałaby skarżącemu; - różnica między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 179,11 zł (900 zł - 720,89 zł). W związku z powyższym SKO stwierdziło, że na postawie art. 9 ust. 2a ustawy, skarżącemu winno zostać przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 179,11 zł miesięcznie (a nie 229,12 zł, jak to ustalił organ I instancji). Zdaniem SKO, organ I instancji nieprawidłowo ustalił wysokość świadczenia przysługującego stronie, w wyniku błędnego wyliczenia dochodu na osobę w jego rodzinie, stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczenia alimentacyjnego. Organ I instancji uwzględnił bowiem w dochodzie skarżącego nieprawidłową kwotę dochodu netto z tytułu dodatku dopełniającego, wynikającą z oświadczenia skarżącego. Tymczasem skoro dodatek dopełniający jest wypłacany łącznie z rentą socjalną, jako jedna kwota i od całości odprowadzany jest podatek i składka na ubezpieczenie zdrowotne, organ miał obowiązek obliczyć, jaki procent z całej wypłaconej kwoty stanowi dodatek, a następnie obliczyć procentowo wysokość potrąceń i o tak ustalone kwoty pomniejszyć dochód. Jednakże SKO, mimo błędnego wyliczenia przez organ I instancji dochodu rodziny, mając na uwadze treść art. 139 k.p.a., postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, W ocenie SKO, naruszenie, jakiego dopuścił się organ I instancji, nie ma charakteru rażącego ani nie narusza w sposób rażący interesu społecznego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, SKO podkreśliło, że przy obliczaniu dochodu rodziny nie mógł pominąć uzyskanego przez skarżącego dochodu z tytułu dodatku dopełniającego. Dochód ten został wymieniony w definicji uzyskania dochodu, zawartej w art. 2 pkt 18 ustawy pod literą d. Odpowiadając zaś na zarzut, że skarżący pobawiony jest środków na życie, jego byt jest zagrożony, SKO zauważyło, że skarżący nie jest pozbawiony pomocy ze strony państwa, otrzymuje bowiem ze środków publicznych rentę socjalną (z tytułu niepełnosprawności) oraz dodatek dopełniający, łącznie w wysokości 3 846,56 zł netto. Przy czym nie jest to jedyne wsparcie z budżetu państwa, z jakiego strona, jako osoba w znacznym stopniu niepełnosprawna może skorzystać (a być może już korzysta). Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mogą korzystać z różnego rodzaju świadczeń (jak np. świadczenie wspierające), ulg, zwolnień, czy dofinansowań, np. ze środków Nie zgadzając się z ww. decyzją pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając w szczególności, że organy błędnie zaliczyły do dochodu rodziny dodatek dopełniający do renty socjalnej. Pełnomocnik przedstawił również stan zdrowia syna oraz sytuację życiową rodziny. Argumentację skargi poszerzona została dodatkowo w piśmie z 30 lipca 2026 r. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasową argumentację wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż te wskazane w skardze. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U z 2025 r. poz. 438 ze. zm) dalej: ustawa; świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty wskazanej w ustawie, zwaloryzowanej zgodnie z ust. 2c-2f (art. 9 ust. 2 ustawy) – czyli w rozpoznawanej sprawie kwoty 1.209 zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2, o kwotę nie wyższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do tego świadczenia, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości różnicy między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie (art. 9 ust. 2a ustawy). Podkreślania wymaga, że na potrzeby przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dochodem jest dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 4 ustawy). Dochód rodziny to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 ustawy). Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b (art. 2 pkt 5a ustawy). W myśl art. 2 pkt 18 lit. d ustawy, uzyskanie dochodu to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem m.in. dodatku dopełniającego. Dlatego też, wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w skardze, rację mają organy twierdząc, że co do zasady dodatek dopełniający do renty socjalnej w rozumieniu ustawy stanowi dochód, który należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego (analogiczny pogląd Sąd wyraził również w sprawie skarżącego o sygn. akt IV SA/Wr 224/25). Pomimo tego Sąd uznał jednak, że w sprawie doszło do innego istotnego naruszenia prawa materialnego tj. art. 24 ust.1 ustawy, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji SKO z 13 listopada 2025 r. . Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 13 listopada 2025 r. (SKO 4103/233/2025) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich z 3 września 2025 r. zmieniającą decyzję z 18 grudnia 2024 r. w sprawie przyznania skarżącemu świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 900 zł i obniżającą wysokość tego świadczenia do kwoty 229,12 zł w okresie od 1 lipca 2025 r. do 30 września 2025 r. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia obu instancji był art. 24 ust. 1 ustawy stanowiący, że organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Nadto wskazać należy, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznawane są na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu, zaś zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy). Okres świadczeniowy – oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy). Decyzja o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego ma charakter konstytutywny i tworzy nowy stan prawny, bowiem dopiero na jej podstawie osoba nabywa prawo do tego świadczenia na określony w niej czas (okres świadczeniowy). Celem decyzji wydawanej na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy jest natomiast zmiana, w sytuacji zaistnienia określonych w nim warunków, stanu prawnego ukształtowanego decyzją przyznającą świadczenie, a w konsekwencji – pozbawienie osoby nabytego uprzednio prawa do świadczenia. Zatem rozstrzygnięcie na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy może dotyczyć jedynie takiego aktu administracyjnego, który w dacie rozstrzygania w oparciu o ten przepis nadal (wciąż) reguluje sytuację osoby pobierającej świadczenie. Decyzja administracyjna wydawana na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy nie ma na celu eliminacji skutków prawnych uprzedniej decyzji przyznającej świadczenie, ale jako konstytutywna ma wywołać zmianę stanu prawnego ukształtowanego tym rozstrzygnięciem, a zatem może działać tylko na przyszłość. Oznacza to, że jeżeli upłynął już okres na jaki zostało przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a więc gdy decyzja je przyznająca nie reguluje już sytuacji prawnej osoby, to rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy nie może "wstecznie" odebrać uprawnień do świadczeń już przyznanych, a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Bezsporne jest bowiem, że okres na jaki przyznano skarżącemu decyzją Burmistrza Ząbkowic Śląskich z 18 grudnia 2024 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 900 zł obejmował przedział czasowy od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r. Natomiast decyzja organu I instancji obniżająca wysokość tegoż świadczenia z kwoty 900 zł do kwoty 229,12 zł zapadła 3 września 2025 r., przy czym pełnomocnik skarżącego wywiódł od niej skutecznie odwołanie, które zostało rozpoznane zaskarżoną decyzją SKO dopiero 13 listopada 2025 r. Tym samym okres świadczeniowy obejmujący przedział czasowy od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r. w dacie wydania ostatecznej decyzji SKO już upłynął. Nie sposób zatem uznać, aby w tym konkretnym stanie faktycznym sprawy, organy działały w granicach okresu świadczeniowego, a tym samym uprawnione były do obniżenia wysokości przyznanego skarżącemu decyzją z 18 grudnia 2024 r. świadczenia (z 900 zł do 229,12 zł) za "wsteczny okres" obejmujący czas od lipca do września 2025 r. (okres trzech miesięcy). W tej sytuacji Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 24 ust.1 ustawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu do rozważania SKO pozostaje wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. decyzji uchylającej zaskarżoną odwołaniem decyzji organu I instancji z 3 września 2025 r. i umarzającej postępowanie przed tym organem. Podkreślenia bowiem wymaga, że wobec upływ okresu świadczeniowego (1 października 2024 r. do 30 września 2025 r.) na jaki przyznano skarżącemu świadczenie z funduszu alimentacyjnego decyzją Burmistrza Ząbkowic Śląskich z 18 grudnia 2024 r. – postępowanie prowadzone na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy w przedmiocie uchylenia lub zmiany tej decyzji uprawniającej do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego – stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji wyroku.