IV SA/Wr 15/14

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. Z. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.

Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pomocy prawnej, której wymóg wynika z ustawy. Dodał, że jego wniosek dotyczy napisania skargi kasacyjnej oraz skargi konstytucyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i dwoma dorosłymi synami. Otrzymuje dochód w wysokości [...] zł. Obecnie otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne, co wynika z orzeczenia lekarza orzeczenia ZUS. Jest przewlekle chory, był operowany i wielokrotnie hospitalizowany. Żona otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł brutto. Synowie nie otrzymują dochodów. Podał, że nieruchomość o powierzchni [...]m2, konto bankowe i samochód są zajęte przez komornika. Wydatki związane z utrzymaniem obejmują: czynsz 350 zł, prąd 200 zł. Ponosi koszty leczenia w zależności od możliwości finansowych. Podał, że jest współwłaścicielem mieszkania, a inna nieruchomość jest zajęta przez komornika i nie posiada oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych. Syn jest współwłaścicielem mieszkania i posiada nieruchomość rolną. Pismem referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2014 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie czy dotyczy on wyłącznie zwolnienia od kosztów sadowych czy także ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W piśmie tym pouczono skarżącego, że w myśl art. 239 pkt 1 lit "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W odpowiedzi na powyższe pismo referendarza sądowego, skarżący pismem z dnia 7 września 2014 r. wskazał, że jeżeli sprawa kosztów jest bezprzedmiotowa to chodziłoby mu o pomoc prawną w napisaniu kasacji i skargi konstytucyjnej. Dodał, że nie może nadesłać dokumentów ze względu na chorobę z tytułu której pobiera świadczenie rehabilitacyjne, które wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w okresie pierwszych trzech miesięcy, a za pozostałą część 75 % tej podstawy. PIT znajduje się w posiadaniu Sądu. Jego sytuacja jest znana Sądowi na podstawie akt innej sprawy. W obliczu toczących się spraw komorniczych nie posiada zdolności i kredytowej. Pomoc od osób trzecich to jedynie pomoc od matki. Dorośli synowie czynią bezskuteczne starania o podjęcie pracy. Pracowali dorywczo przy zbiorze owoców. Wyjaśnił, że nie wie z jakich przyczyn nie zakończyło się trwające od trzech lat postępowanie komornicze. Wskazał, że członkowie rodziny nie pracują "na czarno". Syn otrzymał dopłatę do gruntu około [...] zł. Nikt z rodziny nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej Został pozbawiony zasiłku pielęgnacyjnego z mocy prawa. W maju otrzymał jednorazowo z pomocy społecznej kwotę [...] zł. Ponieważ skarżący jest w niniejszej sprawie - na podstawie art. 239 pkt 1 lit "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej - zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków) merytorycznemu rozpoznaniu podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnik z urzędu. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze wysokość dochodu skarżącego i jego żony oraz fakt, że synowie nie osiągają dochodów i zajęcie komornicze nieruchomości i wykazane wydatki oraz wyjaśnienia podane w piśmie z dnia 7 września 2014 r. i zły stan zdrowia skarżącego przyjąć trzeba, iż wykazał on, że spełnia przesłanki warunkujące ustanowienie adwokata z urzędu. W tym miejscu podnieść również należy, że możliwość ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego z urzędu) do sporządzenia skargi konstytucyjnej przewidują przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. nr 102, poz. 643 ze zm.). Stosownie do art. 48 ust. 2 zdanie 1 powołanej ustawy, w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego jego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego. Z tych względów sąd administracyjny nie jest władny do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego z urzędu) do sporządzenia skargi konstytucyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.