IV SA/Wr 129/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Protokolant: referent stażysta Bartosz Szostak, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na rozprawie w Wydziale IV sprawy ze skargi W. D. na uchwałę Rady Powiatu T. z dnia 28 listopada 2025 r., nr XXII/151/2025 w przedmiocie określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Powiat T. stwierdza nieważność § 3 ust. 2 oraz § 4 zaskarżonej uchwały.

Skargą nadzorczą z 14 I 2026 r. W. D. (dalej jako "wojewoda") zakwestionował uchwałę nr XXII/151/2025 Rady Powiatu Trzebnickiego z dnia 28 XI 2025 r. w sprawie określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Powiat T. (Dz.Urz. Woj.Doln. z 2025 r., poz. 5363) – dalej jako "Zasady". W skardze wniesiono o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 2 i § 4 Zasad z uwagi na istotne naruszenie art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 91 d pkt 1 ustawy z 26 I 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r., poz. 986), polegające na nieuprawnionej subdelegacji kompetencji na organ wykonawczy powiatu do cofnięcia, w każdym czasie, zniżki godzin lub zwolnienia z obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru zajęć. W uzasadnieniu skargi wojewoda umotywował zarzuty zaznaczając, że w § 3 ust. 2 Zasad rada powiatu postanowiła, że: "Jeżeli warunki funkcjonowania szkoły powodują znaczne zwiększenie zadań dyrektora szkoły lub placówki oświatowej można zwolnić dyrektora szkoły lub placówki oświatowej od obowiązku realizacji tygodniowego, obowiązkowego wymiaru zajęć, określonego w art. 42 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela". Z kolei zgodnie z § 4 Zasad: "Zniżka godzin, o której mowa w § 1, § 2, § 3 ust. 2 lub zwolnienie z obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć, o którym mowa w § 3 ust. 1, może być cofnięte w każdym czasie, bez potrzeby wypowiedzenia, jeżeli zaistnieją przyczyny uzasadniające potrzebę cofnięcia zniżki lub zwolnienia". W ocenie wojewody obie powyższe regulacje w istocie przekazują kompetencje do dokonania wskazanych ustaleń, organowi wykonawczemu powiatu, co wynika z treści § 6 Zasad, w którym wykonanie uchwały powierzono Zarządowi Powiatu Trzebnickiego. Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 42 ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela organ prowadzący szkołę lub placówkę określa zasady udzielania i rozmiar obniżek, o których mowa w ust. 6, oraz przyznaje zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3. Przy czym w myśl art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwalnia się ich od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3. Z kolei zgodnie z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zadania i kompetencje organu prowadzącego określone w art. 42 ust. 7 wykonuje rada gminy. W ocenie wojewody nie ulega zatem wątpliwości, że to organ stanowiący decyduje o tym, czy osobom wskazanym w art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela obniży tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć, czy też w ogóle zwolni je od obowiązku prowadzenia zajęć. Organ stanowiący nie jest przy tym władny do przekazywania kompetencji w tym zakresie innym podmiotom, w tym organowi wykonawczemu. W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu Trzebnickiego (dalej "rada powiatu") stwierdziła, że uznaje skargę za zasadną. Jednocześnie rada powiatu oświadczyła, że w związku ze skargą podjęła uchwałę nr XXVI/174/2026 z dnia 16 II 2026 r. zmieniającą uchwałę nr XXII/151/2025 z 28 XI 2025 r. w sprawie określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Powiat T., poprzez uchylenie jej § 3 ust. 2 oraz § 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 79 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2025 r., poz. 1684, ze zm.) – dalej "UoSP", uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały organu powiatu, może natomiast zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego (art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 UoSP). W okolicznościach sprawy rację ma wojewoda uznając, że rada powiatu wykroczyła poza granice upoważnienia ustawowego. Regulacja zawarta w § 3 ust. 2 i § 4 Zasad stanowi bowiem niedopuszczalną subdelegację upoważnienia ustawowego określonego w art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 91d pkt 1 Karty nauczyciela, z którego jednoznacznie wynika, że zasady udzielania i rozmiar obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć osobom zajmującym kierownicze stanowiska w szkole oraz zwalniania tych osób od obowiązku realizacji zajęć określa organ stanowiący. Dodać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wykonując upoważnienie z art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela organ stanowiący winien określić warunki zwolnienia jednakowe dla osób określonych w tym przepisie, we wszystkich placówkach spełniających określone kryteria, dla którego organem prowadzącym jest gmina. Taki zaś akt normatywny, zawierający normy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, gdzie przez cechę generalności organ uznaje to, że definiuje ona krąg adresatów obejmujący ogół charakteryzujących się określoną, relewantną cechą, jest aktem prawa miejscowego (wyrok NSA z 7 VI 2022 r., III OSK 5192/21 – publ. CBOSA). Z treści art. 42 ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela wynika zatem wprost, że rozmiar obniżek oraz przyznanie zwolnienia ma nastąpić w uchwale podjętej na podstawie tego przepisu. Uchwała podjęta na podstawie art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela ma stanowić bezpośrednie źródło prawa, na podstawie którego dyrektorzy szkół (lub inne podmioty wymienione w art. 46 ust. 3 Karty Nauczyciela) korzystają z obniżonego tygodniowego obowiązkowego godzinowego wymiaru zajęć lub zwolnienia z tych zajęć. Na podstawie tego przepisu organ nie może natomiast tworzyć podstaw prawnych do wydawania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach (wyrok NSA z 28 I 2025 r., III OSK 1412/23 – publ. CBOSA). Nie można zatem zaakceptować regulacji zawartej w § 3 ust. 2 i § 4 Zasad, której sens sprowadza się do możliwości wprowadzenia "w uzasadnionych przypadkach" odstępstwa od określonego w Zasadach tygodniowego wymiaru godzin (poprzez zmianę tego wymiaru lub nawet cofnięcie) w drodze jednostkowego aktu organu wykonawczego, któremu powierzono wykonanie tych Zasad. Oznaczałoby to bowiem w praktyce możliwość pominięcia normatywnych ustaleń zawartych w § 1 Zasad na rzecz jednostkowych rozstrzygnięć w tym zakresie dokonywanych przez organ wykonawczy. To zaś jest niedopuszczalne z uwagi na zakaz subdelegacji kompetencji do stanowienia aktów normatywnych o charakterze powszechnym (zob. np. motywy wyroku NSA z 26 IX 2014 r., I OSK 1387/14 – publ. CBOSA). Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 147 § 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) – dalej "ppsa". Wyjaśnić należy, że w rezultacie orzeczenia stwierdzającego nieważność uchwały dochodzi do jej eliminacji z systemu prawnego ze skutkiem wstecznym (ex tunc), podczas gdy konsekwencją uchylenia uchwały jest jej eliminacja ze skutkiem wyłącznie na przyszłość (ex nunc). Dlatego też wcześniejsze podjęcie przez radę powiatu uchwały "uchylającej" Zasady w zaskarżonym przez wojewodę zakresie nie stanowiło pełnego uwzględnienia żądania skargi i nie skutkowało bezprzedmiotowością postępowania sądowego.