Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

IV SA/Wa 988/25

Wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2025 r., IV SA/Wa 988/25 – melioracje wodne

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
20 sierpnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Asesor WSA Michał Sułkowski Protokolant spec. Piotr Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Starosty P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego oddala skargę. Do orzeczenia zgłoszono zdanie odrębne

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 10 marca 2025 r., nr W.RPU.533.9.2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: kpa) w związku z art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087; dalej: Prawo wodne) po rozpatrzeniu odwołania Starosty P. (dalej: Starosta, strona lub skarżący) od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor ZZ lub organ I instancji) z dnia [...] września 2024 r., nr [...], w przedmiocie: I. nakazania właścicielowi działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], obręb N., gmina R., udrożnienie urządzenia wodnego poprzez wykoszenie skarp oraz dna na całej długości rzeczonego urządzenia; II. nakazania właścicielowi działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...], obręb N., gmina R., udrożnienie urządzenia wodnego poprzez oczyszczenie przepustów w pasie dróg gminnych: ul. [...], ul. [...]oraz ul. [...]; III. określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku określonego w punktach I i II do 30 kwietnia 2025 r.; IV. niezwłocznego poinformowania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w L. o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz podjętych działaniach – Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZ, organ II instancji, organ odwoławczy lub organ): I. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie punktu I, tzn. w części nakazującej właścicielowi dziatek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] udrożnienie urządzenia wodnego poprzez wykoszenie skarp oraz dna całej długości rzeczonego urządzenia; II. wyznaczył nowy termin wykonania wyżej wskazanych prac do dnia 30 czerwca 2025 r.; III. uchylił i umorzył decyzję organu I instancji w zakresie punktu II, tzn. w części nakazującej właścicielowi działek nr [...], nr [...] i nr [...] udrożnienie urządzenia wodnego poprzez oczyszczenie przepustów w pasie dróg gminnych: ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...]. Stan sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 10 marca 2023 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Starosty przekazujące wniosek Z C. z 13 września 2022 r., dotyczący wykonania robót zabezpieczających fragment Kanału [...] położonego na działce nr [...], przylegającego do działki nr [...], należącej do wnioskodawczyni. Z kolei pismem z 28 września 2023 r. kierowanym do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Starosta przekazał zgodnie z właściwością pismo Wójta Gminy [...] z 5 września 2023 r., dotyczące zgłoszeń napływających od mieszkańców miejscowości N. na temat braku konserwacji rowu melioracyjnego pn. Kanał [...] w miejscowości N. , gmina R. na odcinku od ul. [...] do ul. [...] (działki nr [...], nr [...] i nr [...]). Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym – Ewidencji Gruntów i Budynków (dalej: EGiB) w zakresie działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], a następnie wystąpił do Dyrektora ZZ z prośbą o przekazanie informacji na temat wyżej wskazanego urządzenia wodnego. Dyrektor ZZ poinformował w szczególności, iż według ewidencji urządzeń melioracji wodnych, prowadzonej na podstawie art. 196 Prawa wodnego, na terenie działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] znajduje się rów melioracyjny o nazwie Kanał [...], natomiast Starosta udostępnił dane pochodzące z rejestru danych EGiB dla działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Po dokonaniu wstępnej analizy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przekazał niniejszą sprawę do procedowania zgodnie z właściwością do Dyrektora ZZ, jednoczenie wskazując, że przedmiotowy rów melioracyjny utracił swoją funkcję i nie może być traktowany jako urządzenie melioracji wodnej, w związku z czym art. 205 i art. 206 Prawa wodnego w tym przypadku nie znajduje zastosowania. Dyrektor ZZ zawnioskował do Starosty o udostępnienie danych zgromadzonych w EGiB dla działek nr [...] i nr [...], które zostały przekazane 23 stycznia 2024 r. Pismem z 27 listopada 2023 r. skierowanym do Starosty, Dyrektor ZZ poinformował, iż w związku z tym, że właścicielem działek [...], [...], [...] i [...] jest Skarb Państwa, a zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344), organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami niepokrytymi wodami płynącymi jest starosta, to obowiązek udrożnienia rowu na wyżej wskazanych dziatkach należy do Starosty [...]. W dniu 17 stycznia 2024 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Starosty informujące, iż nie posiada on kompetencji ani zaplanowanych środków finansowych na wykonanie prac polegających na oczyszczeniu rowu melioracyjnego pn. Kanał [...]. W odpowiedzi Dyrektor ZZ wskazał w szczególności, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 191 Prawa wodnego, dodatkowo informując, że w przypadku rowu stanowiącego trwale związane z gruntem urządzenie wodne, właścicielem tegoż urządzenia jest właściciel gruntu, na którym się ono znajduje. W związku ze zgłoszeniem dotyczącym nieprawidłowego utrzymania rowu pn. Kanał [...] na odcinku przebiegającym przez działki [...], [...], [...] i [...], Dyrektor ZZ zawiadomił o przeprowadzeniu w dniu 9 lipca 2024 r. oględzin na wyżej wskazanym terenie w celu ustalenia stanu faktycznego. Z protokołu z tych oględzin wynika w szczególności, że: - rów melioracyjny o nazwie Kanał [...] biegnący przez działki [...], [...], [...] i [...] jest silnie zarośnięty, z wyraźnym brakiem konserwacji od lat; w dniu wizji prowadził wodę, stan wody niski; - rów na działce [...] częściowo zarośnięty, z wyraźnymi śladami konserwacji, w dniu wizji swobodnie prowadził wodę, stan wody niski; - przepust na działce [...] przy ul. [...] jest w złym stanie, częściowo zarwany. Wnioskiem z 9 lipca 2024 r. Dyrektor ZZ wystąpił do Starosty o udostępnienie uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działek [...], [...] i [...], który został udostępniony 12 sierpnia 2024 r. Pismem z 10 lipca 2024 r. kierowanym do Józefa Krajewskiego, Dyrektor ZZ wezwał do podjęcia działań zmierzających do udrożnienia odcinka rowu przebiegającego przez działkę [...], która stanowi jego własność. Zawiadomieniem z 26 sierpnia 2024 r. Dyrektor ZZ poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego przebiegającego przez działki [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], dodatkowo informując o możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, a 25 września 2024 r. wydał decyzję opisaną na wstępie. Starosty wniósł odwołanie od tej decyzji w zakresie punktu I orzeczenia, które zostało przekazane wraz z aktami sprawy Dyrektorowi RZ, działającemu jako organ II Instancji. Z uwagi na złożonych charakter sprawy i konieczność pozyskania dodatkowych materiałów dowodowych, organ odwoławczy poinformował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, a pismem z 13 grudnia 2024 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w P. o udzielenie informacji na temat ksiąg wieczystych dla działek [...], [...], [...] oraz [...]. W odpowiedzi Przewodnicząca VI Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P. poinformowała, że w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych nie odnaleziono ksiąg dla wyżej wskazanych działek ewidencyjnych. W toku postępowania organ odwoławczy przeanalizował całe zaskarżone rozstrzygnięcie, nie tylko w odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu. W odwołaniu Starosta wskazał w szczególności, iż z treści decyzji organu I instancji nie wynika kto jest właścicielem działek ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...], a tym samym na kogo nałożono obowiązek udrożnienia urządzenia wodnego. Ponadto zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7 i art. 77 kpa, z uwagi na nie dość wnikliwe ustalenie właściciela wymienionych dziatek, opierające się wyłącznie na informacji zawartych w danych z EGiB, zgodnie z którym właścicielem wyżej wymienionych działek jest Skarb Państwa, podczas gdy ta ewidencja nie tworzy prawa, a ma jedynie charakter rejestrowy. Odnosząc się do zarzutów odwołania oraz po przeanalizowaniu materiałów dowodowych, organ II Instancji wskazał, że rów znajdujący się m.in. na działkach [...], [...], [...] i [...] figuruje w ewidencji urządzeń melioracji wodnych i gruntów zmeliorowanych, jako rów melioracyjny o nazwie Kanał [...]. Zgodnie z danymi pochodzącymi z EGiB na terenie tych działek występuje użytek oznaczony symbolem "W" – rowy. Tereny znajdujące się w bliskim sąsiedztwie tego rowu są zurbanizowane. Aktualnie obowiązujące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego w tym rejonie przeznaczają tereny w szczególności pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, tereny przeznaczone pod cel publiczny, czy tereny dróg. Na rów ten zostały wydane pozwolenia wodnoprawne, w szczególności na odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych z terenów wsi N., w tym z odwodnienia ulic poprzez kanalizację deszczową wraz z wykonaniem wylotów do zrzutów tychże ścieków do rowu pn. Kanał [...]. Mając na uwadze aktualne zagospodarowanie terenu oraz wydane pozwolenia wodnoprawne organ stwierdził, że funkcja melioracyjna jaką pełnił przedmiotowy rów uległa zmianie i obecnie Kanał [...]stanowi odbiornik ścieków deszczowych, gdyż odpowiada w głównej mierze za przejęcie wody spływającej z ulic czy innych terenów utwardzonych. W tym przypadku, rów jako urządzenie wodne stanowi element systemu gminnego odwodnienia. Nie pełni on funkcji, której celem jest poprawa zdolności produkcyjnej gleby. Zgłoszenie Z. C. dotyczyło osypywania się gruntu ze skarpy przedmiotowego rowu. Jak wynika z akt sprawy, brak właściwej konserwacji przyczynił się do ograniczonego przepływu, co w konsekwencji sprawiło, że rów ten aktualnie nie prowadzi wody w sposób prawidłowy, czego skutkiem jest podmywanie przez piętrzącą się wodę gruntu z jego skarp, a zatem doszło do nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, co zaś spowodowało szkodliwe oddziaływanie na grunty. Odnosząc się z kolei do kwestii własności działek [...], [...], [...] i [...] organ wskazał, że z informacji zamieszczonych w EGiB, należą one do Skarbu Państwa. Nie odnaleziono ksiąg wieczystych dla tych działek. Zatem, jeśli nie jest wskazany podmiot władający działkami Skarbu Państwa, to należy przyjąć, że zgodnie z art. 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami nie pokrytymi wodami płynącymi jest starosta, a Prawo wodne nie normuje kwestii związanych z własnością urządzeń wodnych zlokalizowanych na gruncie niepokrytym wodami płynącymi w sposób odmienny. W związku z tym to, co znajduje się na powierzchni gruntu, staje się jego częścią składową, czyli tym samym dzieli jego los prawny. W przypadku rowu stanowiącego trwale związane z gruntem urządzenie wodne, właścicielem jest każdoczesny właściciel gruntu, na którym położony jest rów, bądź jego odcinek. Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie doszło do szkodliwego oddziaływania na grunty w związku z brakiem właściwego utrzymania urządzenia wodnego, tj. rowu pod nazwą Kanał [...], znajdującego się na działkach stanowiących własność Skarbu Państwa, którymi zgodnie z literalną wykładnią aktualnie obowiązujących przypisów prawa winien władać Starosta [...], należało nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie jego poprzedniej funkcji, określając warunki i termin. Rozpatrując sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, odnosząc się do II punktu decyzji Dyrektora ZZ, w którym to został nałożony na właściciela działek o [...], [...] i [...] nakaz udrożnienia urządzenia wodnego poprzez oczyszczenie przepustów w pasie dróg gminnych: ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...], organ odwoławczy poinformował, że przepusty, w rozumieniu art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320), stanowią drogowe obiekty inżynieryjne. Jedną z funkcji, którą pełnią jako element infrastruktury komunikacyjnej, jest sprawne umożliwienie odprowadzania wód pod powierzchnią drogi. Utrzymywanie dróg łącznie ze znajdującymi się pod nimi przepustami drogowymi, zgodnie z art. 20 pkt 4 przywołanej ustawy, należy do zarządcy drogi. Ponadto organ zaznaczył, iż przepusty drogowe (komunikacyjne) nie są urządzeniami wodnymi, dlatego też przepisy Prawa wodnego – w tym przypadku, nie znajdują zastosowania. Funkcjonowanie przepustów drogowych regulują przepisy ustawy o drogach publicznych. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy orzekł jak na wstępie . W skardze na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Skarb Państwa – Starosta [...] reprezentowany przez adwokata zaskarżył jej punkty I i II, tzn. w części nakazującej właścicielowi działek [...], [...], [...] i [...] udrożnienie urządzenia wodnego poprzez wykoszenie skarp oraz dna całej długości rzeczonego urządzenia, jak również w części, w której organ wyznaczył nowy termin wykonania wyżej wskazanych prac do 30 czerwca 2025 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, poprzez nieprawidłowe nałożenie obowiązku udrożnienia urządzenia wodnego poprzez wykoszenie skarp oraz dna całej długości rzeczonego urządzenia na Skarb Państwa – Starostę [...], mimo iż brak jest dowodów pozwalających na uznanie, iż to Skarb Państwa – Starosta [...] jest właścicielem tych działek; b. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, skutkiem czego było błędne przyjęcie, iż to Skarb Państwa – Starosta [...] jest właścicielem działek, mimo iż fakt ten nie został udowodniony; c. art. 2 pkt 8 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez błędne przyjęcie, że ewidencja gruntów i budynków jest podstawą do ustalenia właściciela Działek, podczas gdy dane z ewidencji nie są podstawą ustalania stanu własności nieruchomości. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie punktów I i II, jak również o uchylenie punktu I decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego od organu na swoją rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. Na wstępie wskazać trzeba, że Sąd w całości podzielił ustalenia organu i wyrażoną przez niego ocenę prawną stanu faktycznego. Zwrócić też należy uwagę, że istota zarzutów skargi zasadniczo stanowi powielenie zarzutów odwołania, do których organ odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. art. 191 ust. 1 i 2 Prawa wodnego, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. W decyzji, o której mowa powyżej, określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód. W judykaturze podnosi się, że dla wydania decyzji, o której mowa w art. 191 Prawa wodnego, koniecznie jest ustalenie związku przyczynowego pomiędzy stanem konkretnego urządzenia wodnego, a jego szkodliwym oddziaływaniem na wody lub grunty. Nakazanie właścicielowi urządzenia m.in. przywrócenia jego funkcji może bowiem nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sprawie zostanie jednoznacznie ustalone, że stan urządzenia powoduje szkodliwe oddziaływanie na określone wody lub grunty. Decyzja wydawana na gruncie tego przepisu zwana jest decyzją restytucyjną, mającą na celu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem. Celem zaś nadrzędnym wydawanych na gruncie tego przepisu decyzji restytucyjnych jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz które nie wyrządza szkód (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 663/23, LEX nr 3625481). Dodatkowo należy mieć na względzie, że aby można było zastosować przypis art. 191 Prawa wodnego, organ administracji musi wykazać, że: - na danym terenie występuje urządzenie wodne; - doszło do nienależytego utrzymania tego urządzenia; - nienależyte utrzymanie spowodowało zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, a także jednocześnie: - wskazać kto jest właścicielem, bądź podmiotem władającym tego urządzenia wodnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1348/23, LEX nr 3664617). Dopiero w przypadku pozytywnego ustalenia tych okoliczności możliwe jest nakazanie właścicielowi urządzenia wodnego m.in. przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia. Art. 16 pkt 47 Prawa wodnego definiuje rowy jako sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu. Zgodnie z punktem 65 lit. a przywołanego artykułu, rowy należą do urządzeń wodnych, które służą do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z nich. Rozszerzając powyższe stwierdzenie należy zaznaczyć, że rów jako podstawowe urządzenie wodne, w zależności od jego przeznaczenia pełni kilka istotnych funkcji, do których należy zaliczyć: - regulację stosunków wodnych w glebie, np. poprzez odprowadzanie nadmiaru wód gruntowych z terenów rolnych, leśnych czy zurbanizowanych, bądź w zależności od potrzeb poprzez dostarczanie wody do zbiorników retencyjnych czy nawodnienie pól; - zapobieganie podtopieniom i erozji, tzn. ochronę gruntów przed nadmiernym uwilgoceniem i wypłukiwaniem gleby; - poprawę jakości wód poprzez pełnienie funkcji filtracyjnej, czyli oczyszczając wodę z zanieczyszczeń dzięki roślinności; - podtrzymywanie lokalnych ekosystemów (rowy stanowią siedlisko dla roślin i zwierząt wodnych). W sytuacji, gdy urządzenia wodne odpowiadają za regulację stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy, wówczas mamy do czynienia z melioracjami wodnymi, o których mowa w art. 195 Prawa wodnego. Jak słusznie ustaliły organy, rów znajdujący się m.in. na terenie działek [...], [...], [...] i [...] figuruje w ewidencji urządzeń melioracji wodnych i gruntów zmeliorowanych, prowadzonej przez Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 196 ust. 14 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 15 Prawa wodnego, jako rów melioracyjny o nazwie Kanał [...]. Zgodnie z danymi pochodzącymi z EGiB Starostwa [...] w P., na terenie tych działek występuje użytek oznaczony symbolem "W" – rowy, a tereny znajdujące się w bliskim sąsiedztwie tego rowu są zurbanizowane i w obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczone w szczególności pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, tereny przeznaczone pod cel publiczny, czy tereny dróg. Mając na uwadze aktualne zagospodarowanie terenu oraz wydane pozowania wodnoprawne (w szczególności na odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych z terenów wsi N. w tym z odwodnienia ulic poprzez kanalizacje deszczową wraz z wykonaniem wylotów do zrzutów tychże ścieków do rowu pn. Kanał [...]), trafnie organ stwierdził, że funkcja jaką pełnił przedmiotowy rów uległa zmianie w stosunku do jego pierwotnego przeznaczenia. Aktualnie rów ten stanowi odbiornik ścieków deszczowych, gdyż odpowiada w głównej mierze za przejęcie wody spływającej z ulic czy innych terenów utwardzonych, stanowiąc jako urządzenie wodne element systemu gminnego odwodnienia i nie pełni funkcji melioracyjnej, której celem jest zdolności produkcyjnej gleby. Jak wynika z akt sprawy, brak właściwej konserwacji przyczynił się do ograniczonego przepływu wody przez przedmiotowy rów, co w konsekwencji sprawiło, że aktualnie nie prowadzi on wody w sposób prawidłowy, czego skutkiem jest podmywanie przez piętrzącą się wodę gruntu ze skarp tego rowu. A zatem zasadnie organ przyjął, że w przedmiotowym przypadku doszło do nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, co spowodowało szkodliwe oddziaływanie na grunty. Odnosząc się do istoty zarzutów skargi Sad zgodził się, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie przesądzają o stanie prawnym nieruchomości. EGiB stanowi dokument o charakterze rejestrowo-deklaracyjnym, jednakże w przypadku, gdy dla przedmiotowych nieruchomości gruntowych nie odnaleziono ksiąg wieczystych, które są publicznym rejestrem zawierającym informacje o stanie prawnym nieruchomości, to w niniejszej sprawie należało oprzeć się o dane zamieszczone w EGiB, zgodnie z którymi, działki [...], [...], [...] i [...] stanowią własność Skarbu Państwa. W art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustawodawca wprost wskazał, że organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami niepokrytymi wodami płynącymi jest starosta. Dodatkowo należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 258 ust. 3 i 8 Prawa wodno, Wody Polskie dokonują czynności prawnych w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, tzn. w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych, a także do gruntów pokrytych tymi wodami. Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych posadowionych na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi oraz na gruntach, o których mowa w art. 218 ust. 3 Prawa wodnego, z wyłączeniem urządzeń wodnych, w stosunku do których prawa właścicielskie Skarbu Państwa oraz reprezentację Skarbu Państwa wykonuje starosta realizujący zadania z zakresu administracji rządowej lub podmioty, którym to mienie zostało powierzone. Natomiast, zgodnie z art. 216 ust. 3 i 4 oraz w związku z art. 212 ust. 1 Prawa wodnego, gospodarowanie gruntami pokrytymi śródlądowymi wodami płynącymi wykonują Wody Polskie, zaś gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonuje starosta realizujący zadania z zakresu administracji rządowej lub podmioty, o których mowa w art. 212 ust. 1 Prawa wodnego lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone. Rozwijając powyższe, w myśl art. 7d pkt 1 lit. a tiret pierwsze oraz art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1151), do zadań powierzonych staroście należy w szczególności prowadzenie dla obszaru powiatu ewidencji gruntów i budynków i jej aktualizacji. Z dokumentu jakim jest EGiB wynika, że działki [...], [...], [...] i [...], stanowiące własność Skarbu Państwa, nie zostały powierzone we władnie żadnemu podmiotowi, a skoro organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami niepokrytymi wodami płynącymi jest starosta, to słusznie organ uznał, że czynności względem tych działek powierzone są skarżącemu. Ponadto należy zaznaczyć, iż Prawo wodne nie normuje kwestii związanych z własnością urządzeń wodnych zlokalizowanych na gruncie niepokrytym wodami płynącymi w sposób odmienny. W związku z tym, zastosowanie mają regulacje ogólne dotyczące nieruchomości. W odniesieniu do gruntów niepokrytych wodami płynącymi zastosowanie ma łacińska paremia superficies solo cedit (to, co znajduje się na powierzchni gruntu, staje się jego częścią składową, czyli tym samym dzieli jego los prawny). Zasadę tę określa art. 48 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061), zgodnie z którym, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. W związku z czym, w przypadku rowu stanowiącego trwale związane z gruntem urządzenie wodne, właścicielem jest każdoczesny właściciel gruntu, na którym położony jest rów bądź jego odcinek. Tym samym zaskarżona decyzja w zupełności odpowiada prawu. W ocenie Sądu, organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a wyczerpująco zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazywał, że skarżący jest właścicielem przedmiotowych działek. Zauważyć trzeba, że skarżący nie obalił domniemania wynikającego z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w szczególności nie wnosił w stosownym trybie o modernizację lub aktualizację tej ewidencji. Konkludując, organ odwoławczy szczegółowo zbadał i przeanalizował zebrany materiał dowodowy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe było wyczerpujące, a zebrany materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza, że skarżący ponosi odpowiedzialność za stan przedmiotowego urządzenia wodnego, co było podstawą nakazaniu mu przywrócenia jego poprzedniej funkcji, stąd też materiał ten został prawidłowo oceniony. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, na jakiej podstawie oparł swoje ustalenia, co nie budzi żadnych wątpliwości, natomiast stanowisko skarżącego nie ma oparcia w żadnych dowodach i stanowi jedynie przyjętą przez niego linię obrony przed nałożonym obowiązkiem. Na zakończenie zaznaczyć trzeba, że Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe, skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.

Informacje o sprawie

Data wpływu
25 kwietnia 2025
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Jarosław Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca zdanie odrebne/ Kaja Angerman Michał Sułkowski.

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny