IV SA/Wa 89/21

Warszawa, 23 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu 23 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

IV SA/Wa 89/21 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2020 r. po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. w pkt: 1. nakazującej M. W., zamieszkałej przy ul. [...], [...], jako posiadaczce odpadów płynnych zgromadzonych w hali magazynowej na terenie działek nr ew. [...] i [...] położonych pod adresem: ul. [...], [...], usunięcie z wyżej wskazanego miejsca wszystkich zgromadzonych odpadów, zgodnie z przepisami obowiązującego w tym zakresie prawa, 2. ustalającej termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt 1 do dnia [...].12.2020r. 3. zobowiązującej M. W. do przekazania Wójtowi Gminy [...] pełnej dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązku określonego w pkt 1 do dnia [...].01.2021r. orzekło: na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa 1/ uchylić zaskarżoną decyzję w pkt 3 i 4 i w tym zakresie a/ ustaliło termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt 1 decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r.: do dnia [...] stycznia 2021 r. b/ zobowiązało M. W. do przekazania Wójtowi Gminy [...] pełnej dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązku określonego w pkt 1 do dnia [...].02.2021r. 2/ w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej. W dniu [...].05.2020r. do Wójta Gminy [...] wpłynęła telefoniczna informacja na temat znacznej ilości odpadów płynnych zlokalizowanych w hali na posesji przy ul. [...] w m. [...]. Weryfikacje terenowe z dn. [...].05.020 r. i [...].05.2020 r. przeprowadzone podczas wykonywania na ww. posesji czynności przez oddzielne służby, tj. policję, straż pożarną oraz prokuratorów, potwierdziły wspomniany fakt. Z oględzin oraz informacji ustnych otrzymanych na miejscu od pracownika Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Środowiska wynikało, iż cały budynek hali magazynowej na ww. posesji wypełniony jest paletami, na których znajdują się pojemniki typu mauser o pojemności 1000 l oraz beczki o pojemności 200 l zawierające nieznane substancje. Hala, o której mowa powyżej, znajduje się na działkach nr ew. [...] i [...] w m. [...], których właścicielką jest M. W.. W dn. [...].05.2020 r. w drodze elektronicznej do tut. Urzędu wpłynęło pismo od WIOŚ opisujące interwencję służb, dotychczasowe ustalenia oraz kompetencje i obowiązki poszczególnych organów w sprawie. Z przedmiotowego pisma wynikało że właścicielka terenu zawarła umowę najmu powierzchni magazynowej o powierzchni 960m2 (wymiary hali 80m x 12m x 3,5m). W przedmiotowej hali ujawniono ustawione na paletach pojemniki typu mauser o poj. 1000 l oraz beczki o poj. ok. 200 l z nieznanymi substancjami w liczbie około 2000 szt. Z jednego z mauserów w środku hali stwierdzono wyciek na betonową podłogę, jednak nie nastąpiła szkoda w środowisku. Pobrana przez funkcjonariuszy PSP z [...] rozlana substancja okazała się niepalna. Ze względu ścisłego magazynowania pojemników oraz możliwości wystąpienia zagrożenia dla życia i zdrowia prowadzących działania, nie było możliwości ustalenia dokładnej ich liczby. Właścicielka terenu nie posiada żadnych uprawnień do gospodarowania odpadami na przedmiotowym terenie. Na kilku pojemnikach i beczkach ujawniono nalepki z napisami UN 1263, lub naniesione czarnym flamastrem oznaczenia kodów odpadów: 08 01 11 *, 07 01 08*, 08 03 12*, co daje podstawy do uznania, że zgromadzone w tym miejscu substancje mogą stanowić odpady farb drukarskich i rozpuszczalników. Potwierdzeniem powyższego jest również fakt, że ze względu na wysokie stężenie lotnych związków organicznych, nikt poza strażakami z [...] nie wchodził do wnętrza wynajmowanej hali. WIOŚ mając na uwadze powyższe ustalenia domniemywał, że wyżej opisane substancje stanowią odpad, wobec czego wskazał, że w celu dogłębnego zbadania sprawy oraz nakazania usunięcia tych odpadów, Wójt Gminy [...] powinien niezwłocznie podjąć działania zgodnie z posiadanymi kompetencjami, o których mowa w art. 26 lub 26a ustawy o odpadach. Przedmiotowe pismo w dalszej części zawiera rozwinięcie zapisów ww. artykułów oraz ich zastosowanie. Ponadto Wojewódzka Inspekcja Ochrony Środowiska poinformowała również o możliwościach uzyskania środków zewnętrznych w przypadku zastosowania art. 26a ustawy o odpadach, wskazała też że obecnie ustalonym posiadaczem odpadów jest M. W. oraz zadeklarował gotowość udzielania, merytorycznego wsparcia w zakresie ustalenia, na podstawie analiz wykonanych w dniu [...].05.2020r. przez CLB GIOŚ, kodów domniemanych odpadów. W dn. [...].05.2020 r. do akt sprawy wpłynęło pismo znak: [...] z Komendy Powiatowej Policji w [...] zawierające kserokopię pisma M. W. z dn. [...].05.2020 r. skierowane do KPP w [...] stanowiące prośbę o zabezpieczenie hali magazynowej oraz znajdujących się w niej substancji przed ewentualnym zagrożeniem pożarowym. Pismo to zostało skierowane do Wójta Gminy [...] w celu podjęcia niezbędnych środków zmierzających do usunięcia i utylizacji ujawnionych w przedmiotowej hali odpadów. Chcąc rozstrzygnąć jakiego rodzaju odpady znajdują się w hali Wójt Gminy [...] pismem z dn. [...].05.2020 r. wystąpił bezpośrednio do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] z prośbą o poinformowanie o wynikach badań próbek oraz podanie kodów substancji pobranych w dn. [...].05.2020 r. z pojemników znajdujących się hali magazynowej na posesji przy ul. [...] w m. [...]. W dn. [...].05.2020 r. M. W. wystąpiła do Wójta Gminy [...] z prośbą (data na piśmie: [...].05.2020 r.) o usunięcie nieznanych substancji płynnych znajdujących się przy ul. [...] w miejscowości [...]. Poinformowała również, że odpady znalazły się tam jej wiedzy i zgody a zgromadziła je tam firma z którą miała umowę najmu na wynajem hali magazynowej. Zawiadomieniem z dn. [...].05.2020r. Wójt Gminy [...] poinformował p. M. W., iż wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, zlokalizowanego na terenie działek nr ew. [...] i [...] położonych pod adresem: ul. [...], [...]. Główny Inspektor Ochrony Środowiska pismem znak: [...] (wpłynęło [...].06.2020 r.) poinformował, iż właścicielem wyników badań jest [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, w związku z czym [...] Oddział w [...] nie może udostępnić wyników badań. Wobec powyższego Wójt Gminy [...] pismem z dn. [...].06.2020 r. wystąpił do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z analogiczną prośbą. W dn. [...].06.2020 r. do tut. Urzędu wpłynęła odpowiedź od WIOŚ na pismo Wójta Gminy [...] z dn. [...].06.2020 r. Wojewódzka Inspekcja przesłała wyniki badań próbek oraz określiła okoliczności ich pobrania oraz warunki jakie panowały w hali. Zgodnie z otrzymaną odpowiedzią urządzenia rozpoznały mieszaninę substancji w trzech pojemnikach. W pierwszej z próbek znajdował się dioctan glicerolu, który wykorzystywany jest jako dodatek do żywności o numerze E1517. W drugiej próbie występowała mieszanina substancji chłodzących (smarów) służących do obróbki powierzchniowej metali. W przypadku trzeciej próby wykazano również mieszaninę m.in. trumatryny, tj. słodkiego białka oraz środka owadobójczego Decis EW50. Substancja ta, zgodnie z kartą charakterystyki posiada właściwości drażniące, toksyczne, zwłaszcza w odniesieniu do organizmów wodnych, powodując długotrwałe skutki. Jednocześnie WIOŚ wskazał, iż zgodnie ze złożonym zawiadomieniem z dn. [...].05.2020 r. Prokuratura Rejonowa w [...] prowadzi w niniejszej sprawie oddzielne postępowanie oraz, że w ramach postępowania przygotowawczego na zlecenie prokuratora powinien zostać powołany biegły, który dokona pełnej oceny zgromadzonych odpadów. Ponadto, WIOŚ zauważył również, iż z ujawnionych innych przypadków wynika, że odpady mieszane są celowo, aby utrudnić określenie ich rodzaju oraz pochodzenie jak też w celu wykorzystania pełnej przestrzeni magazynowej. Wojewódzka Inspekcja Ochrony Środowiska w ww. wystąpieniu poinformowała również, że odpadów, z których pobrano próby do badan nie zakwalifikowano do niebezpiecznych, lecz obecność w hali magazynowej LZOP wskazuje, że mogą znajdować się tam nielegalnie zdeponowane odpady niebezpieczne w postaci zużytych rozpuszczalników, farb lub lakierów itp. W dn. [...].06.2020 r. odbyły się oględziny terenowe. W ich wyniku stwierdzono, że hala gospodarcza jest zamknięta i zabezpieczona taśmami przez policję, co uniemożliwia jej otworzenie. Osoby przeprowadzające oględziny obeszły halę dookoła. Przy frontowych oraz tylnych drzwiach nie stwierdzono wycieków na zewnątrz. Przy drzwiach frontowych wyczuwalny był zapach chemicznych substancji. Okna budynku zasłonięte były od wewnątrz kartonami, jednakże w kilku widać było beczki bądź pojemniki typu mauser. Teren posesji zabezpieczony był ogrodzeniem siatkowym oraz bramą zamykaną na kłódkę. M. W. dodała, iż wg niej zapach unoszący się z hali jest zapachem podobnym do zapachu benzyny. W dn. [...].07.2020 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] pismem znak: [...], w oparciu o art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 poz. 256) Zawiadomieniem przekazał Wójtowi Gminy pismo p. M. W. w sprawie odpadów znajdujących się na jej posesji. W uzasadnieniu Komendant Powiatowy (dalej KPPSP), opisał okoliczności interwencji na posesji p. M. W., wskazał obowiązki właścicieli terenu wobec porzuconych odpadów, właściwości poszczególnych organów oraz poinformował o możliwości uzyskania środków zewnętrznych na utylizację odpadów. Informacje zawarte w uzasadnieniu były zbieżne ze stanowiskiem WIOŚ w piśmie z dn. [...].05.2020 r. KPPSP poinformował także, że na podstawie danych z "Informacji ze zdarzenia" w którym udział brali ratownicy z Jednostki Ratowniczo Gaśniczej w [...] oraz Specjalistycznej Grupy Ratownictwa Chemiczno- Ekologicznego "[...]" wynika, że wstępna próba identyfikacji substancji znajdujących się w pojemnikach nie pozwoliła na jednoznaczne określenie ich rodzaju oraz, że z uwagi na brak bezpośredniego zagrożenia ze strony składowanych materiałów nie podejmowano na miejscu zdarzenia działań ratowniczych mających na celu jego likwidację. Mając powyższe na uwadze, jak również fakt, że gromadzenie substancji łatwo zapalnych stanowi zagrożenie pożarowe, KPPSP poinformował, że w przypadku jeśli zgromadzone odpady nie są przedmiotem czynności wyjaśniających prowadzonych przez inne służby, należy dążyć do niezwłocznego usunięcia z miejsca do tego nieprzeznaczonego. KPPSP poinformował jednocześnie Wójta Gminy, iż zawiadomienie przy którym przekazał pismo M. W. stanowi jednocześnie opinię w sprawie spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów, o której mowa w art. 26a ust. 5 pkt 4 ustawy o odpadach, i która jest niezbędna do wydania decyzji o której mowa w art. 26a ust. 3 cytowanej ustawy. Zgodnie z planem miejscowym dla obszaru części wsi [...] - etap I, zatwierdzonym Uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2016r. Dz. Urz. Woj. [...] z dn. [...]listopada 2016 r. [...]), działki nr ew. [...] i [...] stanowią grunty przeznaczone w planie jako: 6MNU - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy usługowej. Zgodnie z § 33 pkt. 1 ww. planu dla tego terenu ustala się następujące przeznaczenie: a) zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wolnostojąca i w zabudowie bliźniaczej, b) zabudowa usługowa, c) lokale usługowe wbudowane w budynki mieszkalne, d) zabudowa gospodarcza i garażowa. W toku postępowania właścicielka nieruchomości położonej przy ul. [...] w m. [...], przedłożyła umowę najmu z dnia [...] marca 2020 r. z której wynika, iż przedmiotowa hala magazynowa została wynajęta przez firmę [...] z siedzibą w [...], zaś umowa została zawarta przez działającego w jej imieniu Pana J. S.. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] sierpnia 2020 r. w pkt: 1. nakazał M. W., zamieszkałej przy ul. [...], [...], jako posiadaczce odpadów płynnych zgromadzonych w hali magazynowej na terenie działek nr ew. [...] i [...] położonych pod adresem: ul. [...], [...], usunięcie z wyżej wskazanego miejsca wszystkich zgromadzonych odpadów, zgodnie z przepisami obowiązującego w tym zakresie prawa, 2. ustalił termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt 1 do dnia [...].12.202Or. 3. zobowiązał M. W. do przekazania Wójtowi Gminy [...] pełnej dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązku określonego w pkt 1 do dnia [...].01.2021r. Wójt Gminy [...] wydając decyzję oparł się na zebranych w sprawie dokumentach wśród nich brak dokumentu, który jednoznacznie potwierdziłby, że odpady znajdujące się w hali magazynowej pod adresem: ul. [...] należą do niebezpiecznych. Zdaniem organu I instancji wzmianki i opinie organów opisanych w uzasadnieniu decyzji oparte były na przypuszczeniach i dlatego wydając decyzję Wójt oparł się na art. 26 ustawy o odpadach. Mając na uwadze potencjalną ilość odpadów, Wójt Gminy [...] postanowił nadać decyzji niniejszej rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 108 § 1 KPA, gdyż w opinii tut. Organu usunięcie zgromadzonych odpadów jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia ludzkiego i stanowi ważny interes społeczny. M. W. wniosła odwołanie od decyzji. Podniosła w nim, że nie jest posiadaczem odpadów znajdujących się w [...]. Odpady te zostały zwiezione do hali bez jej zgody i wiedzy pod przykrywką składowania części samochodowych przez zorganizowaną grupę przestępczą. Podniosła, że decyzja została podjęta przedwcześnie, ponieważ nie ma jeszcze wyników badań przeprowadzonych przez biegłego które potwierdziłyby jakie to są substancje. Dotychczas wykonane badanie na które powołuje się Wójt Gminy [...] zostało wykonane na 5 próbkach co jest niewystarczające do stwierdzenia rodzaju substancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, który określa zasady postępowania w przypadku, gdy dany podmiot magazynuje odpady w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Organ wskazał, że jak wynika z pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] maja 2020 r. w toku pojętych czynności ujawniono na działce stanowiącej własność strony skarżącej, w hali magazynowej ustawione na paletach pojemniki typu mauser o pojemności 1000 l oraz beczki o pojemności 200 l, zawierające substancje chemiczne, będące odpadami farb drukarskich i rozpuszczalników. Pochodzenia odpadów, ani też osób, które przywiozły przedmiotowe odpady na teren nieruchomości strony skarżącej, nie ustalono w toku prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ ocenił, że w tak określonym stanie faktycznym uznać należy, iż posiadaczem odpadów jest właściciel nieruchomości, na której zostały one ujawnione. Okoliczność ta uzasadnia wszczęcie postępowania na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, jak i przesądza o właściwości Wójta Gminy Prażmów jako organu właściwego do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Obowiązek usunięcia odpadów nakładany jest na posiadacza odpadów, którym, zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 19 powołanej ustawy, jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast w art. 3 pkt 44 ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 z późn. zm.), która pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi" rozumie właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia chociażby wykładnia systemowa (vide: uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o odpadach, dostępne na strome internetowej: www.sejm.gov.pl lub www.mos.gov.pl). Organ wskazał, że omawiane domniemanie zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenia odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Oznacza to, że może być ono obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por.m.in.: W. Radecki, Ustawa o odpadach Komentarz, Wydanie IV, LEX-el, oraz wyroki: WSA w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 889/10; WSA w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 147/14; WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 121/14; a także wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1721/06; z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II OSK 330/12, dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.uov.pl). Na właścicielu nieruchomości spoczywa ciężar obalenia tego domniemania, który winien wskazać innego posiadacza odpadów, tj. wykazać, że to inne osoby umieściły na jego działce odpady albo wykazać, że działką włada inny podmiot, także bez jego zgody, czyli ustalić posiadacza samoistnego nieruchomości. Ustawa o odpadach nie nakłada obowiązku usunięcia odpadów magazynowanych lub składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym na sprawcę tego stanu rzeczy, lecz na posiadacza odpadów. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, obalenie domniemania prawnego, zgodnie z którym posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości jest władający powierzchnią ziemi może nastąpić poprzez wykazanie, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot. Domniemanie wprowadzone zostało przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest możliwości ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości. Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był faktycznym wytwórcą odpadów, choć nie pozwala im zignorować dowodów wskazujących na tę osobę, jeżeli zostaną one zgromadzone, (por. wyrok WSA II SA/Sz 1100/17) Dokonując oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 26 ustawy o odpadach wymaga ustalenia trzech przesłanek: - istnienia odpadów, co potwierdzają wyniki badań WIOS (sprawozdanie nr [...], notatka służbowa [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2020 r., a także inne dowody zgromadzone w sprawie. - składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów, co wynika wprost z zapisów planu obowiązującego dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomości. Nieruchomość położona przy ul. [...] w gminie [...] została wskazana jako miejsce prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej, jednakże działalność ta jest związana z magazynowaniem odpadów. Skarżąca nie posiada też stosownych zezwoleń. Kwestię sporną, jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie stanowi okoliczność wskazania podmiotu zobowiązanego do usunięcia przedmiotowych odpadów z terenu hali magazynowej położonej przy ul. [...] w Gminie [...]. Skarżąca podnosi, iż przedmiotowe odpady zostały nawiezione bez jej wiedzy i zgody przez firmę, która była najemcą hali magazynowej, zaś dowodem wskazującym inny podmiot zobowiązany do usunięcia odpadów, ma być umowa najmu zawarta przez skarżącą z przedsiębiorcą z [...]. W ocenie Kolegium nie jest to wystarczający dowód, pozwalający na obalenie domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Niniejsza umowa została zawarta z podmiotem mającym siedzibę poza granicami RP - na [...], przy czym, wolę jej zawarcia wyraziły obie strony, w tym także skarżąca. Zawierając taką umowę strona skarżąca nie dochowała należytej staranności, poprzez ustalenie czy podmiot zagraniczny posiada zezwolenie na działalność gospodarczą na terenie RP, a także czy osoba uprawniona do jego reprezentacji została prawidłowo umocowana. Z treści umowy nie wynika, by zostały do niej załączone dokumenty potwierdzające wskazane powyżej okoliczności. Organ wyjaśnił, iż zasady podejmowania i wykonywanie działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czasowe oferowanie lub świadczenie usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby zagraniczne będące przedsiębiorcami regulują przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1495 ze zm.). Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania podjął działania mające na celu ustalenie tych okoliczności, jednakże dały one wynik negatywny. W rejestrze KRS i CEIDG nie odnotowano podmiotu o nr NIP wskazanym w umowie ([...]), w wykazie podmiotów zarejestrowanych jako płatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych wskazano, iż jest to nieprawidłowy NIP. Podobne są rezultaty wyszukiwania podmiotu według nazwy [...]. Także w wyszukiwarce podmiotów, dostępnej na stronie GUS (https://wvszukiwarkaregon.stat.aov.pl/appBIR/index.aspx') nie odnaleziono podmiotu. Tym samym, na podstawie dostępnych rejestrów organ odwoławczy ustalił, iż podmiot zagraniczny, wskazany w umowie nie został zarejestrowany na obszarze RP jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Adresatem obowiązku określonego w art. 26 ustawy o odpadach może być wyłącznie podmiot, który w myśl obowiązujących przepisów posiada zezwolenie na prowadzenie działalności na obszarze RP. Podsumowując powyższe, w ocenie Kolegium strona skarżąca nie przedstawiła dowodów i nie wskazała podmiotu, prowadzącego działalność na obszarze RP, na którego mógłby być nałożony obowiązek usunięcia przedmiotowych odpadów, zaś, organy pomimo poczynionych ustaleń, nie są w stanie odnaleźć kontrahenta skarżącej. Obalenie domniemania, o którym mowa art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, wymaga udowodnienia ponad wszelką wątpliwość stanu rzeczy przeciwnego do tego, który wynika z tego domniemania. W orzecznictwie niejednokrotnie zwracano uwagę, że zasadą postępowania dowodowego jest to, że każdy kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić, nie zaś przybierać bierną postawę kontestując jedynie ustalenia poczynione przez organy administracji (por wyroki NSA z 21 czerwca 2011 r., sygn. I FSK 1090/11, z dnia 18 stycznia 2012r. sygn.. akt I FSK 343/11). Oznacza to, że ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Władający powierzchnią ziemi (np. właściciel) nieruchomości może uwolnić się od obowiązku usunięcia odpadów jedynie w jeden sposób - jeżeli wykaże wyraźnie stosownymi dowodami (a nie tylko twierdzi), że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskaże wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por. wyroki NSA z 23 sierpnia 2016r. sygn. II OSK 2936/14, z 6 marca 2019r. sygn. II OSK 816/18, z 30 sierpnia 2019r. sygn. II OSK 2414/17dostępne CBOSA). Wskazanie przez M. W. podmiotu, będącego stroną umowy najmu z dnia [...] marca 2020 r. jako posiadacza odpadów, który składował odpady na jej terenie nieruchomości, jak i oświadczenie skarżącej o braku wiedzy i zgody na składowanie przedmiotowych odpadów, nie jest zatem wystarczające dla wykazania, iż posiadaczem odpadów jest inny podmiot. Zdaniem organu uwzględnienie argumentacji strony skarżącej w istocie przenosiłoby na organy administracji ciężar dowodu - obalenia domniemania, o którym mowa art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, co w niniejszej sprawie wiązałoby się z obowiązkiem poszukiwania kontrahenta skarżącej. Organ stwierdził więc, że M. W. jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek usunięcia przedmiotowych odpadów. Organ odwoławczy uznał, iż sposób, oraz rodzaj usunięcia odpadów zostały przez organ I instancji prawidłowo ustalone. Organ podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż odpady znajdujące się w hali magazynowej (o pow. 960 m2) to beczki o poj. ok. 200 l, pojemniki typu mauser o poj. 1000 l, przy czym z racji ich ścisłego magazynowania oraz możliwości zagrożenia dla zdrowia i życia Inspektorów nie było możliwości określenia ich dokładnej liczby (pismo MWIOŚ z dnia [...] maja 2020 r.). Z tych względów, nie zachodzi konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu ustalenia dokładnej (poprzez ich przeliczenie) ilości beczek i pojemników albowiem wystarczające jest określenie sposobu usunięcia odpadów poprzez wskazanie miejsca ich magazynowania tj. hali znajdującej się na terenie nieruchomości skarżącej. W zakresie rodzaju odpadów wystarczająca jest ocena chemicznego składu pobranych próbek i ich analiza dokonana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (sprawozdanie nr [...]). Oczywistym jest, iż z uwagi na ich sposób składowania w hali magazynowej i istniejące zagrożenie, niemożliwa, a wręcz niecelowa byłaby szczegółowa analiza wszystkich zgromadzonych odpadów. Wyniki analizy chemicznej pobranych próbek wskazują na fakt, iż mamy do czynienia z substancjami toksycznymi, nieznanego pochodzenia, które winny zostać usunięte z terenu przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Kolegium, z racji utrudnień spowodowanych stanem epidemicznym zasadnym jest przedłużenie terminu, wskazanego w zaskarżonej decyzji do dnia [...] stycznia 2021 r. Jest to w ocenie Kolegium 3 miesięczny okres umożliwiający stronie skarżącej usunięcie przedmiotowych odpadów z terenu nieruchomości. Przesunięcie powyższego implikuje także konieczność przesunięcia terminu zobowiązania M. W. do przekazania Wójtowi Gminy [...] pełnej dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązku określonego w pkt 1 do dnia [...].02.2021 r. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu organ stwierdził, iż dla oceny zasadności obowiązku usunięcia odpadów bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż odpady zostały magazynowane bez wiedzy i udziału strony skarżącej. W uzasadnieniu niniejszej decyzji Kolegium wskazało przesłanki, wynikające z przywołanych powyżej przepisów ustawy o odpadach, które przesądzają o konieczności nałożenia na skarżącą obowiązku usunięcia odpadów. Okoliczność czy w przedmiotowej sprawie doszło do przestępstwa nie jest celem postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, a jedynie ustalenie czy istnieje obowiązek ich usunięcia, a także wskazania podmiotu zobowiązanego do jego wykonania. Także kwestia ustalenia daty, w jakiej gmina czy skarżąca dowiedziała się o magazynowaniu odpadów nie ma wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia, skoro kwestia ta nie należy do przedmiotu postępowania. M. W. wniosła skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając w całości decyzję oraz wnosząc o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] lub ewentualnie o uchylenie obu decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji, oraz decyzji ją poprzedzającej zarzuciła naruszenie: - art. 26 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy brak było ku temu podstaw, ze względu na przesłanki zastosowania art. 26a ustawy o odpadach; - art. 7, 77 i 80 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób nie dający podstaw do wydania decyzji zgodnie z podstawą prawną, na jakiej ją oparto (art. 26 ustawy o odpadach), nieprzeprowadzenie wymaganego postępowania wyjaśniającego co do charakteru i rodzaju odpadów, pominięcie wskazań opinii biegłego sądowego o charakterze odpadów i możliwości powodowania przez nie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi - w wyniku czego doszło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów; - art. 77 oraz art. 78 w związku z art. 83 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie okoliczności i twierdzeń strony wskazujących na konieczność pilnego usunięcia odpadów i potrzebę ustalenia ich charakteru, co z uwagi na specyfikę problemów w sposób oczywisty wymagało wiedzy specjalistycznej; W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ramach postępowania wzięte pod uwagę zostały m.in. informacje, jakie organ uzyskał od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska [...] (dalej WIOŚ), które skierował do gminy pismem z [...] maja 2020r. Z treści pisma wynikało, że na ww. nieruchomości znajdują się odpady płynne, zlokalizowane w magazynie na betonowej podłodze, które nie stanowią substancji palnych ale mogą powodować niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi. Wioś wydał wstępną opinię wykonaną na podstawie 5 próbek, która była niewystarczająca do stwierdzenia jakiego rodzaju są to substancje i jakie powodują zagrożenie. Wioś w swojej wstępnej opinii zasugerował, że należy powołać biegłego sądowego z zakresu chemii do dokładniejszego zbadania substancji i stwierdzenia jakiego rodzaju są to substancje, co prokuratura już uczyniła. W toku niniejszej sprawy Wójt podjął niewystarczające działania celem ustalenia z jakimi odpadami ma do czynienia. Mieszkańcy miejscowości [...] zgłaszali do Gminy Nowy [...] fakt zwożenia niebezpiecznych substancji z prośbą o interwencję już w momencie jak substancje te były zwożone przez przestępców. Zwożone substancje wyciekały z samochodów na asfalt rozpuszczając go. Mimo tych zgłoszeń urząd gminy [...] nie podjął żadnych działań i nie powiadomił M. W. ani policji. Gdyby urząd gminy [...] podjął należyte działania to przestępcy byliby złapani na gorącym uczynku. Żaden z organów administracji publicznej - Wójt jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie dającym podstawy do ustalenia, z jakiego rodzaju odpadami mamy do czynienia w odniesieniu do wszystkich zdeponowanych na nieruchomości beczek. Zakres i skala zdarzenia, jakie stanowiło podstawę do wydania zaskarżonych decyzji nie zostało wzięte w żaden sposób przez organy I i II instancji również w kontekście możliwości i warunków w jakich decyzje te mają być wykonywane i czy ich wykonanie jest możliwe, a jeżeli tak, to czy nie będzie powodowało zagrożenia dla środowiska oraz życia i zdrowia ludzi. Wydając zaskarżone decyzje oparto się jedynie na twierdzeniu, że nie ma wystarczających informacji o tym, że zdeponowane na działce odpady mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi. Nastąpiło to w sytuacji, kiedy sam WIOŚ w swoim piśmie wskazał, że zbadano jedynie 5 próbek z kliku beczek i były one po pierwsze różne (wskazywały na występowanie różnych substancji), jak również na to, że substancje te są niebezpieczne dla życia i zdrowia ludzi. Przypuszczenie takie powinno uzasadniać powołanie biegłego albo podjęcie decyzji o oczekiwaniu na wyniki opinii zleconej przez prokuraturę. Co więcej wydana decyzja, ani poprzedzające ją postępowanie nie określają żadnych warunków, w jakich mają zostać usunięte odpady. Brak ustalenia w tym zakresie czyni niemożliwym do potwierdzenia, że wskazane w decyzji organu II instancji terminy jej wykonania są realne do wypełnienia. Zarówno organ I, jak i II instancji nie wziął pod uwagę faktu prowadzenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Policję i prokuraturę, w ramach, którego miało miejsce zabezpieczenie magazynu, które uniemożliwiło M. W. podejmowanie jakichkolwiek działań względem zdeponowanych tam odpadów, jak również to, że zlecona została opinia biegłego. W chwili obecnej, na podstawie wyników badań zleconych przez prokuraturę można z całą pewnością ustalić, że zdeponowane odpady mają charakter niebezpiecznych i mogących powodować zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Ilości w jakich zostały one zdeponowane tj. ponad 2000 beczek są na tyle olbrzymie, że szacowany koszt ich usunięcia to około 8 000 000 złotych (osiem milionów złotych). Wyniki przeprowadzonych badań zostały również doręczone Wójtowi Gminy [...]. Skutkiem skali i specyfiki przedmiotowego zdarzenia jest to, że M. W. nie jest w stanie wykonać nałożonego na nią obowiązku, a wykonane przez biegłego powołanego przez prokuraturę badania (w załączeniu do skargi) potwierdzają, iż charakter odpadów powoduje możliwość zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi na tyle istotną, że w niniejszej sprawie zastosowanie od początku powinien mieć art. 26 a ustawy o odpadach, który na skutek błędnego działania organu I instancji, a następnie II instancji został pominięty i zamiast niego bezzasadnie zastosowano art. 26 ustawy o odpadach. Skarżąca podniosła, że nie jest i nigdy nie była posiadaczem porzuconych odpadów. Niezwłocznie po odkryciu faktu, że złożono u niej niebezpieczne odpady poinformowała o tym policję oraz straż pożarną. Nigdy nie posiadała faktycznego władztwa nad tymi substancjami bowiem zostały one złożone bez jej wiedzy i zgody. Jej zdaniem domniemanie obala fakt, że substancje zostały złożone przez zorganizowaną grupę przestępczą tzw. mafię śmieciową, czego dowodem jest toczące się w prokuraturze rejonowej w [...] postępowanie karne w którym posiada status osoby pokrzywdzonej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, ponieważ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2020 r. narusza przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, obligująca organ do dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Wyrazem tej zasady są wynikające z treści art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. obowiązki nałożone na organ, a zatem zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i jego obiektywna, wszechstronna ocena, obejmująca rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a następnie rzetelne uzasadnienie m.in. dokonanej oceny dowodów i stanowiska organu. W ocenie sądu organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę na skutek wniesionego odwołania naruszył powyższe zasady, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przeprowadził czynności niezbędnych do załatwienia sprawy i nie ustalił sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie wydania decyzji, tym samym ocena o zasadności wydania decyzji administracyjnej dotyczącej nałożenia obowiązku usunięcia odpadów płynnych zgromadzonych na działkach nr ew. [...] i [...] na podstawie art. 26 ustawy o odpadach jest przedwczesna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 26 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2020 r., poz. 797 ze zm.). Według art. 26 ust. 1 ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Stosownie do treści art. 26 ust. 2 w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Należy jednak przypomnieć, że według art. 26a ust. 1 ustawy w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie nie dostrzegł, że w sytuacji, gdy zgromadzone w miejscu nieprzeznaczonym do ich magazynowania odpady mają charakter odpadów stwarzających realne zagrożenie, podstawą wydania decyzji administracyjnej jest art. 26a, a podmiotem zobowiązanym do usunięcia i zagospodarowania odpadów jest właściwy organ administracji publicznej. Konieczność uwzględnienia tej okoliczności wynika wprost z treści art. 26 ust 2 ustawy. W takiej sytuacji właściwy organ wydaje decyzję skierowaną do władającego powierzchnią ziemi, w której określa: 1) zakres i termin udostępnienia przez niego powierzchni ziemi, obiektów lub innych miejsc, w których znajdują się odpady; 2) zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez ten organ; 3) termin rozpoczęcia i zakończenia działań, o których mowa w pkt 2. Skarżąca słusznie zarzuca, że żaden z organów rozpoznających sprawę nie dokonał wystarczających ustaleń co do właściwości zgromadzonych odpadów na działkach stanowiących jej własność. Organy niesłusznie i pochopnie oparły się w tym zakresie na wynikach badania zaledwie 3 próbek pobranych przez WIOŚ, które wskazały, że zbadane substancje nie zostały zakwalifikowane jako niebezpieczne. Jednocześnie zlekceważyły wskazówkę Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Środowiska że obecność w hali magazynowej LZOP wskazuje, że mogą znajdować się tam nielegalnie zdeponowane odpady niebezpieczne w postaci zużytych rozpuszczalników, farb lub lakierów itp. W konsekwencji organ I instancji nie powołał biegłego w celu zbadania rodzaju i charakteru zlokalizowanych nielegalnie na działkach skarżącej odpadów płynnych, których usunięcia nakazał dokonać skarżącej. Organ odwoławczy nie dostrzegł tego braku w zakresie ustaleń faktycznych, nie zlecił opracowania opinii, a co więcej nie uznał za konieczne uzyskania informacji o wynikach badań odpadów zleconych przez Prokuraturę prowadzącą postępowanie karne dotyczące nielegalnego składowania odpadów. W dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy taka opinia już została sporządzona na potrzeby postępowania karnego i wystarczające było zwrócenie się do Prokuratury o jej udostępnienie na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego. Prokuratura udostępniła opinię z [...] września 2020 r. organowi I instancji, który po zapoznaniu się z jej treścią korespondował z Prokuraturą na temat jednego z wątków tj. pochodzenia części odpadów z Zakładów Chemicznych [...] z siedzibą w [...]. Treść opinii biegłych mogła mieć w tej sprawie kluczowe znaczenie dla wyboru podstawy prawnej decyzji i podmiotu, który byłby zobowiązany do usunięcia odpadów nielegalnie zeskładowanych na działkach skarżącej. Wynika z niej, że znajdujące się tam odpady płynne są niebezpieczne, a także mogą zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka, spowodować realne zagrożenie pożarem. Dołączony do skargi dowód w postaci opinii miał znaczenie dla sprawy i nie był znany organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Dowód ten potwierdza okoliczności, które istniały w toku postępowania, tak więc mógłby stanowić podstawę do zainicjowania postępowania wznowieniowego. Skoro jednak znany jest już na tym etapie, a organ niewątpliwie dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, stwierdzone naruszenie należy także kwalifikować jako dające podstawę do wznowienia postępowania i uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu organ odwoławczy przedwcześnie również uznał, że nie zachodzą przesłanki do obalenia domniemania o odpowiedzialności za składowanie odpadów władającego powierzchnią ziemi. Organ uznał tak dlatego, że w jego ocenie skarżąca nie wykazała realnie istnienia podmiotu, który jest posiadaczem nielegalnie składowanych odpadów. Wniosek taki organ wyprowadza stąd, że dokonał próby sprawdzenia podmiotu zagranicznego w polskich rejestrach i bazach, posługując się nazwą i wskazanym w umowie najmu numerem NIP i nie osiągając pozytywnych rezultatów tych poszukiwań. Organ ma rację, że skarżąca z pewnością nie wykazała należytej staranności przy zawarciu umowy najmu. Jednak mimo podjętych przez organ czynności nie podjął on wystarczającej próby ustalenia czy wynikające z umowy najmu dane kontrahenta skarżącej dotyczą osoby realnie istniejącej. Tego typu ustaleń organ mógłby dokonać zwracając się do władz ukraińskich, czy też polskiej Prokuratury, która prowadzi przecież postępowanie karne w sprawie nielegalnego składowania odpadów na tych działkach. Organ w tej sprawie powinien także rozważyć zasadność zwrócenia się do Prokuratury o udostępnienie pomocnych informacji na temat składowania odpadów na działkach skarżącej, które mogłyby przyczynić się do zweryfikowania twierdzeń skarżącej i ustalenia posiadacza odpadów. Stwierdzone uchybienia w zakresie niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną i dokona prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wskazanym, w tym dokona oceny opinii sporządzonej na zlecenie Prokuratury, ewentualnie w sytuacji uznania tej opinii za niewystarczającą, rozważy dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia przesłanek z art. 26a ustawy o odpadach. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.