IV SA/Wa 863/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 863/16 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji: 1) zwolnić J. S. od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla J. S. adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18.05.2017 r oddalił skargę J. S. (skarżącego) na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...].08.2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 25.01.2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 863/16 przyznał J. S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 26.02.2018 r. skarżący wniósł sprzeciw, w którym "gorąco i kategorycznie" sprzeciwił się treści uzasadnienia. W sprzeciwie podniósł, iż zostało naruszone jego konstytucyjne prawo do żałoby, prywatności, poufnych danych jego sytuacji rodzinnej, zawodowej, finansowej i spraw bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie sąd pragnie wyjaśnić, iż w myśl art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015, poz. 658), zmieniającej ustawę z dniem 15.08.2015 roku przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." w brzmieniu dotychczasowym stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem 15.08.2015r. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte 12.09.2013r. (data wpływu skargi do organu k. 3), zatem w przypadku wniesienia sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. – w brzmieniu nadanym ustawą p.p.s.a. przed dniem 15.08.2015r., znajdującym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że J. S. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od postanowienia z 25.01.2018r. Sprzeciw nie zawiera braków skutkujących jego odrzuceniem. Oznacza to, że postanowienie referendarza sądowego utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Na gruncie przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem (art. 199 p.p.s.a.). Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają jednak stronom postępowania nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego dochody i sytuacja majątkowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie uzyskuje żadnego dochodu, opiekuje się swoją ciężko chorą (leżącą) matką. Jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jest właścicielem mieszkania o pow. 56 m2 oraz współwłaścicielem mieszkania o pow. 43 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że jego matka uzyskuje dochód w wysokości ok. 5.000 zł z tytułu emerytury, skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienił: kredyty bankowe na łączną sumę ok. 16 000 zł, koszty utrzymania mieszkania i mediów – ok. 1200 zł miesięcznie, koszty leczenia i rehabilitacji ok. 3 500 zł miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 22.09. 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: udokumentowanie uzyskiwanego przez matkę skarżącego dochodu, udokumentowanie wydatków, nadesłanie wyciągów z kont bankowych, udokumentowanie zobowiązań kredytowych, złożenie zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Przy piśmie z dnia 13 października 2017 r. skarżący nadesłał żądane dokumenty oraz ponownie nadesłał wypełniony formularz PPF, w którym poinformował, że jego sytuacja uległa zmianie, obecnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, bowiem jego matka zmarła w dniu [...] września 2017 r. w wieku 92 lat. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Wniosek jest zasadny w całości. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia przede wszystkim ta okoliczność, iż skarżący jako osoba bezrobotna nie posiada źródła dochodu, które pozwoliłoby mu ponieść koszty związane z udziałem w postępowaniu sądowym oraz zastępstwem profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto należy uznać, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu ma szczególne znaczenie z uwagi na etap, w którym znajduje się postępowanie w sprawie. Wyrokiem z dnia 18.05.2017 r. Sąd rozpoznał skargę w niniejszej sprawie. Od przedmiotowego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 P.p.s.a.). Powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez wnioskodawcę konstytucyjnego prawa do sadu. Na marginesie sąd stwierdza, iż zarzuty podniesione przez wnioskodawcę w sprzeciwie są całkowicie bezzasadne. W żaden sposób nie zostało naruszone konstytucyjne prawo skarżącego do żałoby, prywatności, poufności jego sytuacji rodzinnej, zawodowej, finansowej i spraw bankowych. Dokumenty złożone przez skarżącego w sądzie, znajdują się w aktach sprawy i mają do nich dostęp tylko osoby upoważnione czyli pracownicy sądu, których obowiązuje bezwzględna tajemnica zawodowa. Referendarz sądowy w pełni przychylił się do wniosku skarżącego przyznając mu prawo pomocy w zakresie całkowitym, Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu. Wniesiony sprzeciw, nie zmienił w żaden sposób sytuacji skarżącego, a jedynie spowodował przedłużenie postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.