IV SA/Wa 851/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Golat WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu zażalenia T. M., postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] uchyliło w całości postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego, zobowiązanych do poniesienia kosztów oraz sposób rozliczenia i uiszczenia tych kosztów i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], na wniosek J. M., wszczął postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w miejscowości [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] i [...], stanowiącej własność K. i J. małż. M. (KW nr [...] i KW nr [...]), a nieruchomością sąsiednią, położoną w miejscowości [...], oznaczoną nr [...] i [...], stanowiącą własność T. M. (KW nr [...]). Po przeprowadzeniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. postępowania rozgraniczeniowego przez uprawnionego geodetę – R. S., Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego oraz uznał koszty postępowania rozgraniczeniowego za rozliczone. Na powyższe postanowienie T. M. wniósł zażalenie, w którym zwrócił się z prośbą o obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego Wójta Gminy [...], ponieważ geodeta upoważniony przez Wójta do przeprowadzenia czynności rozgraniczenia nie wykonał wszystkich koniecznych pomiarów. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, zobowiązanych do poniesienia tych kosztów oraz sposób ich rozliczenia i uiszczenia. Na to postanowienie, T. M. złożył zażalenie, utrzymując, że geodeta nie ukończył prac rozgraniczeniowych i dlatego nie należą mu się żadne opłaty. Ponadto organ winien przeprowadzić jedno postępowanie rozgraniczeniowe wobec wszystkich spadkobierców po S. M.. T. M. p odniósł również, że nie rozumie podstawy prawnej podziału kosztów. Koszty powinna bowiem ponieść osoba odpowiedzialna za podział rozgraniczenia na kilka postępowań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. uchyliło postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w nim podniesione, które organ odwoławczy zobowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 264 § 1 Kpa, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin ich uiszczenia. Organ odwoławczy podał, że w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] Wójt Gminy [...] umorzył administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał z urzędu sprawę przedmiotowego rozgraniczenia do Sądu Rejonowego w [...]. W związku z uchyleniem tej decyzji przez Kolegium, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], zasadne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. T. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego, w związku z tym, że geodeta R. S. odmówił na wizji lokalnej, w dniu 6 grudnia 2016 r., wykonania brakujących pomiarów, zerwał on umowę zlecenia z Urzędem Gminy na wykonanie rozgraniczenia, a w takiej sytuacji skarżący nie powinien ponosić żadnych kosztów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując prezentowane w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo uchyliło w całości postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego granic działek nr: [...], [...], [...] i [...], w tym i ustalające jako zobowiązanego do poniesienia tych kosztów w wysokości 1.312,00 zł (pk 2 postanowienia organu I instancji ) m.in. T. M.. Nie jest sporne między skarżącym T. M., a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] to, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] r. umorzył przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał z urzędu sprawę do Sądu Rejonowego w [...]. W tym samym dniu Wójt Gminy [...] wydał wskazane wyżej postanowienie nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Trafnie jednak zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że skoro organ ten decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 Kpa, uchylił decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] r. (kończącą sprawę rozgraniczeniową na etapie administracyjnym) i przekazał tę sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania (pismo SKO w [...] z dnia 2 marca 2017 r., nr [...], k-15 akt sądowych), to doszło do sytuacji (czego nie dostrzega skarżący), że na etapie postępowania w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego zainicjowanego zażaleniem T. M. z dnia 3 stycznia 2017 r. zmieniły się w sposób istotny okoliczności sprawy (w stosunku do tych istniejących w dniu wydania przez Wójta Gminy [...] postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...]). Rację ma SKO w [...], wskazując w uzasadnieniu postanowienia zaskarżonego niniejszą skargą, że brak decyzji kończącej sprawę rozgraniczeniową skutkuje tym, iż nie ma podstaw prawnych do wydania postanowienia w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, dotyczącego granic działek nr: [...], [...], [...] i [...]. Zgodnie z art. 264 § 1 Kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Skarżący nie dostrzega tego, że postanowienie ustalające wysokość kosztów postępowania w sprawie może być wydane dopiero wtedy, gdy wpierw zostanie wydana decyzja kończąca postępowanie w danej instancji (w niniejszej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe). Stanowisko, że postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania ściśle łączy się z wydaną w danej sprawie decyzją wyraził już Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Wr 1454/96. Także Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1743/13 wskazał, że uchylenie decyzji kończącej postępowanie w danej instancji, w trybie art. 138 § 2 Kpa, przy jednoczesnym zaskarżeniu zażaleniem postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania, powinno prowadzić do uchylenia także postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania, gdyż jego akcesoryjny względem decyzji charakter nie pozwala na samoistne funkcjonowanie w obrocie prawnym, w sytuacji, gdy nie istnieje już decyzja rozstrzygająca sprawę w danej instancji. Tym bardziej, że treść kolejnej decyzji rozstrzygającej sprawę o rozgraniczenie nieruchomości w danej instancji może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, tak jeśli chodzi o stronę podmiotową jak i przedmiotową owych kosztów. Wobec tego, dopiero, gdy zostanie w niniejszej sprawie wydana decyzja w sprawie rozgraniczeniowej i będzie ona pozostawać w obrocie prawnym, także w dacie wydawania przez organ odwoławczy postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego (gdyby którakolwiek ze stron postępowania zaskarżyła postanowienie organu I instancji w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego), wówczas to będzie możliwa merytoryczna ocena przez organ odwoławczy zasadności zażalenia na postanowienie organu I instancji w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Odnosząc się do zarzutów skargi T. M. Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie SKO w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., które nie rozstrzygało o istocie sprawy – wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, osobach zobowiązanych do uiszczenia tychże kosztów, sposobie ich zapłaty itd. Zaskarżone niniejszą skargę postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 Kpa. Jest to zatem postanowienie o charakterze proceduralnym (kasacyjnym). Postanowienie to uchyliło postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. orzekające merytorycznie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem tego uchylenia było to, że po wydaniu przez Wójta Gminy [...] postanowienia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego została wycofana z obrotu prawnego decyzja w sprawie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości przez co odpadła możliwość merytorycznej oceny zasadności zażalenia T. M. i w konsekwencji rozstrzygania przez organ odwoławczy w drodze postanowienia, co do wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia. Przepis art. 264 § 1 Kpa w swej treści jest jednoznaczny. Zastosowanie przez organ tego przepisu jest uwarunkowane tym, aby przed wydaniem postanowienia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego w obrocie prawnym istniała decyzja kończąca sprawę główną (w niniejszej sprawie sprawę rozgraniczeniową), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca przed wydaniem zaskarżonego niniejszą skargę postanowienia SKO w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Wobec tego, że T. M. zaskarżył niniejszą skargą postanowienie SKO w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., w którym organ odwoławczy nie orzekał o kosztach postępowania rozgraniczeniowego przedwczesna była ocena zasadności jego zarzutów, w szczególności dotyczących błędnego zobowiązania skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, czy prawidłowości podziału kosztów między stronami . Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 25 maja 2017 r. o przesłuchanie świadka T. M. na okoliczność wadliwości pomiarów dokonanych przez geodetę R. S. i wadliwości sporządzenia protokołu rozgraniczenia ponieważ sądy administracyjne nie są właściwe do prowadzenia dowodu z zeznań świadków, a jedynie przeprowadzają dowód z dokumentów (art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). Poza tym zarzuty dotyczące wadliwości ustalenia przez geodetę granic działek w sprawie o rozgraniczenie, wadliwego zgłoszenia po raz drugi przez K. i J. M. wniosku o rozgraniczenie w stosunku do działki nr [...], naruszenia przez J. M. granicy działki skarżącego we wrześniu 2016 r. nie dotyczą niniejszej skargi na postanowienie wydane w postępowaniu ubocznym jakim było postępowanie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w dodatku postanowienie o charakterze proceduralnym, o którym mowa w przepisie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.