IV SA/Wa 815/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji - oddala skargę -

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 §3 oraz art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267/, art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a, art. 6 ust. 1 pkt 10 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1440) i art. 22 ust 1 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 400) po ponownym rozpoznaniu sprawy: Pani B. B., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...].07.2013r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Kierownik Urzędu potwierdził, iż Pani B. B. w okresie od września 1980 r. do [...] kwietnia 1989 r. świadczyła pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych nielegalnych, w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r., a w okresie [...] października 1983 r. do [...] września 1988 r. pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Jednocześnie Kierownik Urzędu odmówił wnioskodawczyni potwierdzenia okoliczności niewykonywania pracy z przyczyn politycznych w okresie od 1963 r. do 1975 r. Następnie strona wystąpiła z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu w trybie przepisu art. 155 kpa. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Kierownik Urzędu odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. wskazując, że brak jest podstaw do uznania, że strona w okresie od 1968r. do 1973 pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że strona po ukończeniu studiów na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] w latach 1972-1978 odbywała studia doktoranckie i staż asystencki w Instytucie [...], a w latach 1979-80 prowadziła zajęcia na [...]. W ocenie organu strona nie przedstawiła także dowodów na okoliczność świadczenia pracy w latach 1968-1980 na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989r. Duszpasterstwo Weteranów Kawalerii i Artylerii Konnej jak również " Doświadczenie i Przyszłość" nie były zaś organizacjami nielegalnymi w rozumieniu powyższych przepisów. W ustawowym terminie strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając przedmiotowy wniosek organ wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Stosownie bowiem do art. 6 kpa wyrażającego zasadę praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Ustawa z dnia 22.11.20 13 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 poz. 1734) daje obecnie możliwość zaliczenia dłuższego niż 5 lat okresu pozostawania bez pracy na skutek represji politycznych. Wnioskodawczyni podnosi, iż pozostawała bez pracy z przyczyn politycznych w okresie od 1968 r. do stycznia 1973 r. oraz w latach 1978- 80. Pismem z dnia 6 marca 2014 r. strona została poinformowana, iż art. 6 ust 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustanawia warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, co ma być skutkiem represji politycznych. Organ orzekający wezwał więc Panią B. B., aby wskazała kiedy odmówiono Jej podjęcia zatrudnienia z przyczyn politycznych, czy posiada jakiekolwiek dokumenty na tę okoliczność, a także czy starała się o podjęcie innego (poza Uniwersytetem) zatrudnienia we wnioskowanych okresach. W odpowiedzi (pismo z dnia 27 marca 2014 r.) strona złożyła szczegółowe wyjaśnienia do sprawy. Wnioskodawczyni wskazała, iż we wrześniu 1968 r. po uzyskaniu absolutorium odmówiono Jej zajęcia stanowiska asystenta na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Strona twierdzi, iż była zobligowana do zajęcia stanowiska asystenta z uwagi na pobieranie stypendium naukowego. Od listopada 1968 r. do lutego 1969 r. strona była zatrudniona w Ośrodku [...] w W. na stanowisku adiunkta bibliotecznego (dowód - zaświadczenie z Archiwum [...] z [...] listopada 2013 r.). Wnioskodawczyni wskazała, iż w czerwcu 1970 r. po raz kolejny została pozbawiona możliwości wykonywania zawodu [...] i została usunięta z uczelni. W okresie od października 1970 r. do maja 1971 r. strona była zatrudniona w [...] na stanowisku tancerki (dowód - świadectwo pracy). W latach 1972-1978 wnioskodawczyni odbywała studia doktoranckie w Instytucie [...]. Strona podnosi również, iż w latach 1978-1980 została pozbawiona praw pracowniczych - strona pracowała wówczas (w roku akademickim 1979/80) na [...] bez umowy o pracę na zasadzie umowy zlecenia. W ocenie Kierownika Urzędu brak jest zatem podstaw do twierdzenia, iż strona we wnioskowanych okresach pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Art. 6 ust. 2 pkt 6a omawianej ustawy daje możliwość doliczenia do stażu pracy okresu niewykonywania pracy z przyczyn niezależnych od pracownika, tj. na skutek represji politycznych. W praktyce przepis ten dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczno- kulturalną) następnie przez krótszy lub dłuższy okres nie mogły znaleźć zatrudnienia. Badana regulacja, w istocie ustanawia zatem warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych. Zdaniem organu administracji przepisy te odnoszą się do sytuacji wcale nie rzadkich, aie jednak z punktu widzenia ogólnych zasad rządzących systemem ubezpieczeń społecznych wyjątkowych i jako takie - zgodnie z regułą exceptiones non sunt extendende - nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Ponadto w świetle twierdzeń strony trudno uznać, by była ona trwale pozbawiona możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia. Zainteresowana w swoich wnioskach podkreśla, iż odmawiano jej podjęcia pracy na uczelni w charakterze asystenta czy też zawarcia umowy o pracę na uczelni, podczas gdy dyspozycją art. 6 ust. 2 pkt 6a powołanej ustawy objęte są sytuacje trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiącego skutek represji politycznych (vide wyrok WSA w Warszawie z dn. 24.07.2007 r. sygn. V SA/Wa 1724/07). Zdaniem organu ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani B. B., domagając się jej uchylenia i rzetelnego rozpoznania sprawy. W ocenie skarżącej organy winny były uznać jej wieloletnią pracę (od protestów w marcu 1968r.) w prowadzącym nielegalną działalność na rzecz ocalenia tradycji [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w oparciu o art. 155 k.p.a. Zgodnie z art. 155 k.p.a. ostateczna decyzja, na mocy której strona nabyła prawo może być, za zgodą stron uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji lub jej uchylenie może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało wyjaśnione, że przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Stanowcza regulacja prawna w tym przepisie nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Powyższe stoi bowiem w sprzeczności z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. Zmiana przepisów prawa, nie może wiec stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdyż taka przesłanka nie wynika z brzmienia z art. 155 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia [...].07.2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Kierownik Urzędu potwierdził, iż skarżąca w okresie od września 1980 r. do [...] kwietnia 1989 r. świadczyła pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych nielegalnych, w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r., a w okresie [...] października 1983 r. do [...] września 1988 r. pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Jednocześnie Kierownik Urzędu odmówił wnioskodawczyni potwierdzenia okoliczności niewykonywania pracy z przyczyn politycznych w okresie od 1968 r. do 1975 r. Domagając się zmiany powyższej decyzji skarżąca wskazała, że organ powinien uznać represje jakie były stosowane w stosunku do jej osoby w latach 1968 do sierpnia 1980r. (okresy pozostawania bez pracy) oraz zaliczyć jej pracę świadczoną na rzecz [...], działającego przy Kościele [...] w W. Odnosząc się do żądań skarżącej należy wskazać, iż dotyczą one dwóch podstaw prawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania w/w ostatecznej decyzji, tj. 1. art. 6 ust 1 pkt. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym okresem składkowym jest okres świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. 2. art. 7 pkt. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym okresem nieskładkowym jest okres niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat. Na marginesie należy wskazać, iż art. 7 pkt 4 został uchylony przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. (Dz.U.2013.1734) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2014 r. i w art. 6 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dodano pkt 6 a zgodnie z którym okres niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych stał się okresem składkowym. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że słusznie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyjął, że [...], działające od 1969r. przy Kościele [...] w W. nie jest organizacją polityczną, nielegalną w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Tym samym okoliczność świadczenia przez skarżącą pracy na rzecz [...], które w ramach swoich działań prowadziło nielegalną działalność na rzecz ocalenia tradycji [...], nie może zostać jej zaliczona do okresu o którym mowa w art. 6 ust 1 pkt. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy ustawy o emeryturach nie definiują wprawdzie określenia organizacji politycznych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Definicja taka nie znajduje się również w żadnych innych przepisach prawa. Na potrzeby niniejszej sprawy można jednak przyjąć, że za nielegalne organizacje polityczne z pewnością można uznać te, które zostały zdelegalizowane, a więc działały wcześniej legalnie, tj. zostały zarejestrowane w myśl przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. (częściowo por. K. Antonów (w:) Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, ABC, 2007 wyd. II. Komentarz do art. 6). Do takich organizacji można też bez wątpliwości zaliczyć organizacje, których rejestracji odmówiono przed tą datą. Wydaje się również, że za nielegalne organizacje polityczne można uznać również te organizacje, co do których nie były nawet podejmowane próby ich zarejestrowania, gdyż ich założyciele mieli uzasadnione podstawy aby przypuszczać, że ich organizacja nie tylko nie zostanie zarejestrowana, ale jeszcze próba jej rejestracji może spowodować represje skierowane przeciwko nim. Te uzasadnione podstawy nie mogą przy tym wynikać z samego subiektywnego przekonania osoby powołującej się na nielegalny i polityczny charakter takiej organizacji, ale z obiektywnych, możliwych do weryfikacji faktów. Dowodami takimi mogły by być w szczególności statuty takich organizacji, deklaracje programowe, odezwy, apele, itp. Odnosząc się do z kolei do drugiej z badanych przez organ przesłanek tj. okresu niewykonywania przez skarżącą pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, należy wskazać, że powyższy przepis wymaga aby osoba ubiegająca się o potwierdzenie, że niewykonywała pracy na skutek represji politycznych udowodniła łącznie wypełnienie dwu przesłanek: że niewykonywania pracy przed 4 czerwca 1989 r. oraz, że stan ten był spowodowany represjami o charakterze politycznym. W praktyce przepis ten dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną) następnie przez krótszy lub dłuższy okres czasu nie mogły znaleźć zatrudnienia. Badana regulacja, w istocie ustanawia zatem warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych. Przy czym zdaniem Sądu ustawodawca celowo użył szerokiego pojęcia "niewykonywania pracy" aby objąć nim nie tylko zatrudnienie na podstawie umowy o pracę ale także wszelkie inne sposoby wykonywania pracy jak np. umowę zlecenia czy umowę o dzieło. Sąd zauważa, że w praktyce przepisy ustawy o e.r.FUS z punktu widzenia ogólnych zasad rządzących systemem ubezpieczeń społecznych nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W związku z czym stwierdzić należy, że Kierownik Urzędu prawidłowo - interpretując wypełnienie przesłanek z art. 7 pkt 4 ustawy o e.r.FUS (obecnie art. 6 ust. 2 pkt 6a) - badał jedynie to, czy Skarżąca faktycznie w okresie od 1968 do stycznia 1973 r. oraz w latach 1978-80 wykonywała pracę, czy nie. W przedmiotowej sprawie Skarżąca - co jest bezsporne - w okresie od listopada 1968 r. do lutego 1969 r. była zatrudniona w Ośrodku [...] w W. na stanowisku adiunkta bibliotecznego (dowód - zaświadczenie z Archiwum [...] z [...] listopada 2013 r.). Skarżąca wskazała także, iż w okresie od października 1970 r. do maja 1971 r. była zatrudniona w [...] na stanowisku tancerki (dowód - świadectwo pracy). W latach 1972-1978 odbywała studia doktoranckie w Instytucie [...]. W roku akademickim 1979/80, pracowała zaś na [...] bez umowy o pracę na zasadzie umowy zlecenia. Zdaniem Sądu sam fakt, że Skarżąca miała możliwość pozostawania w stosunku zatrudnienia, nie pozwalał na uznanie, iż Skarżąca wypełniła przesłanki z art. 7 pkt 4 w/w ustawy (obecnie art. 6 ust. 2 pkt 6a). Podsumowując Sąd stwierdza, że zaskarżone decyzje odpowiadają warunkom określonym w art. 107 k.p.a. Zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne oraz ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że Kierownik Urzędu prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.