IV SA/Wa 772/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. M., K. R., H. P., E. B., J. Z., S. K., M. J., W. P., K. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego postanawia:’ - odmówić przyznania prawa pomocy.

J. Z. wnioskiem z dnia 28 lipca 2014r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie wszczętej ze skargi E. M., K. R., H. P., E. B., J. Z., S. K., M. J., W. P., K. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] lutego 2014r. nr [...]. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że jest jedynym żywicielem rodziny (jego żona jest inwalidą, syn studentem) i z wynagrodzenia za pracę w wysokości 4400 zł. brutto utrzymuje trzyosobową rodzinę. Pismem z dnia 30 lipca 2014r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania: a) wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącego i członków jego rodziny, uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy (ew. oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), b) oświadczenia wyjaśniającego wysokość wydatków ponoszonych w skali miesiąca na utrzymanie konieczne rodziny, tj. koszty leczenia, zakup żywności, środków czystości, energii elektrycznej, inne wydatki o charakterze niezbędnym, oraz nadesłania dowodów potwierdzających ponoszenie tych kosztów, c) wyjaśnienia czy rodzina lub którykolwiek z jej członków otrzymuje świadczenia pieniężne lub niepieniężne od instytucji publicznych, d) dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu skarżącego. W piśmie z dnia 30 sierpnia 2014r. sporządzonym w odpowiedzi na wezwanie referendarza przez skarżącego, J. Z. oświadczył, że w sposób klarowny i czytelny wypełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W przekonaniu skarżącego, informacje udzielone przez niego we wniosku są wystarczające do rozpoznania wniosku o przyznania prawa pomocy. Stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1, § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym przyjęto, iż "wykazanie" oznacza rzetelne udokumentowanie, że podstawy przyznania prawa pomocy rzeczywiście zachodzą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 511/07). Przyjmuje się, że strona ma przekonać referendarza (Sąd), że znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011r., sygn. akt II FZ 721/10). W praktyce za niewystraczające, jest uznawane samo tylko oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Referendarz stwierdza, że o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej przez prawo współpracy skarżącego w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej. J. Z. nie wykazał w przekonujący sposób, że poniesienie kosztów sądowych tej sprawy zachwieje jego sytuacją materialną i bytową w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Trzeba tymczasem podkreślić, że prawo pomocy nie może zostać przyznane jeżeli nie ma pewności, że strona wnioskująca o tę pomoc nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub pełnych (prawo pomocy w zakresie częściowym) kosztów postępowania. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Powołany przepis uprawnia referendarza (Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy do domagania się od wnioskodawcy informacji innych niż te, które ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Trzeba podkreślić, że dokumenty źródłowe, o które został wezwany J. Z. wymieniają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245), a postępowanie uzupełniające w sprawie zostało przeprowadzone ze względu na wątpliwości, jakie zrodziły się przy ustalaniu okoliczności majątkowych opisanych we wniosku PPF. Skierowane do strony wezwanie obligowało do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mających przedstawiać operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Na podstawie tych rachunków referendarz sądowy zamierzał ustalić rzeczywiste wpływy i wydatki strony wnioskującej. Ponadto strona nie udzieliła informacji o wysokości wydatków. Tymczasem zestawienie kwoty, którą miesięcznie dysponuje skarżący i jego rodzina z jego (ich) stałymi, miesięcznymi wydatkami, pozwoliłoby ocenić, czy wnioskodawca spełnia warunki do otrzymania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym jak i w zakresie częściowym. Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy musi się więc liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Ma oczywiście prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji (dokumentów), niemniej skutkuje to niekorzystnym dla niej załatwieniem wniosku, a brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12 dostępne na stronie: www.orzecznia.nsa.gov.pl). J. Z. nie współpracując z Sądem w wyjaśnianiu swej pozycji majątkowej i osobistej nie wykazał, że nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) ani też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.