IV SA/Wa 613/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

Wraz ze skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu obywatel [...] A.K. (skarżący) złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie posiada żadnego majątku ani w Polsce ani na [...]. Podał także, że w Polsce korzysta z pomocy kościoła protestanckiego (z tego tytułu otrzymuje 300 zł miesięcznie) i z pomocy rodziców (w wysokości 400 zł miesięcznie). Koszty ponoszone na mieszkanie wynoszą 400 zł. Zarządzeniem z dnia 9 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego została wezwana do uzupełnienia wniosku - w terminie 21 dni – poprzez: a) złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; b) udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania; c) udokumentowanie faktu otrzymywania pomocy "z kościoła" (np. poprzez złożenie stosownego zaświadczenia); d) złożenia oświadczenia, czy rodzice skarżącego: - uzyskują jakiekolwiek dochody – jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (należy przedłożyć stosowane zaświadczenie w tym zakresie, np. z zakładu pracy o wysokości zarobków) - jeżeli nie – należy wskazać jakie są źródła ich utrzymania (zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych); - czy posiadają jakikolwiek majątek (nieruchomości, zasoby pieniężne), jeżeli tak, należy wykazać jaki, - czy posiadają rachunki i konta bankowe - jeżeli tak należy przedłożyć wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, jeżeli nie posiadają – należy przedłożyć oświadczenie o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych. W piśmie z dni 26 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego poinformowała, że aktualnie nie ma realnej możliwości pozyskania żądanych informacji, wobec czego przedkłada dowód uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 300 zł. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Rozpoznając złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych starszy referendarz sądowy uznał, że zawarte w urzędowym formularzu PPF oświadczenie skarżącego jest niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Skarżący podał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, jednak nie wskazał ich źródeł utrzymania, ponadto podniósł, ze korzysta z pomocy kościoła protestanckiego. W tej sytuacji zasadne było wezwanie do uzupełnienia wniosku. Przedłożenie przez skarżącego żądanych oświadczeń, pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF, ale także mogłoby potwierdzić podnoszoną przez stronę trudną sytuację materialną, w jakiej się znajduje. Skarżący nie nadesłał żądanych informacji, a ponadto uiścił wpis w wysokości 300 zł. W tej sytuacji uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.