IV SA/Wa 456/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" z siedzibą w D. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" z siedzibą w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.

Stowarzyszenie Zwykłe "[...]" z siedzibą w D. (dalej "Stowarzyszenie", "wnioskodawca") wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 26 maja 2014 r. Stowarzyszenie w dniu 2 czerwca 2014 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazało, że działa wyłącznie w oparciu o słuszny interes społeczny, o który nie zawsze dbają organy administracji lokalnej. Aspekt społeczny powinien mieć istotne znaczenie w ocenie sytuacji Stowarzyszenia oraz jego członków, którymi są mieszkańcy o niewielkich dochodach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z treści wypełnionego urzędowego formularza PPPr oraz załączonych dokumentów wynika, że strona skarżąca jest stowarzyszeniem zwykłym. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) jest to uproszczona forma stowarzyszenia (nieposiadająca osobowości prawnej), o daleko posuniętych ograniczeniach ustawowych działalności. Stowarzyszenie zwykłe, stosownie do treści art. 42 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Są to środki na działania stowarzyszenia i które uznaje się za majątek stowarzyszenia (por. Z. Radwański, Podmioty prawa cywilnego w świetle zmian kodeksu cywilnego przeprowadzonych ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. PS 2003, nr 7-8, s.7). Skarżące Stowarzyszenie w § 10 pkt 5 regulaminu zobowiązało swoich członków zwyczajnych do regularnego opłacania składek członkowskich. Z wpływów ze składek członkowskich powstaje majątek Stowarzyszenia (§ 13 pkt 1 powyższego regulaminu). Tymczasem strona skarżąca oświadczyła we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz piśmie z dnia 22 kwietnia 2014 r., że nie została ustalona składka członkowska i nie podejmowała żadnych działań w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w regulaminie Stowarzyszenia. Skarżące Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu, a tym samym nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy stowarzyszenie z jednej strony stawia sobie za cel realizację interesów społecznych, a z drugiej pozbawia się możliwości finansowania tych zadań - nie uzyskuje składek członkowskich, to nieuprawnione jest przenoszenie ciężaru ponoszenia kosztów działalności takiego stowarzyszenia na Skarb Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do takiej sytuacji. Zasadą jest, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakłada sobie pewne cele, jasno i precyzyjnie określa sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, ale z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10). Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że za przyznaniem jej prawa pomocy przemawia słuszny interes społeczny. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy przyznawane jest w oparciu o kryterium finansowe, a nie kryterium słusznościowe czy celowościowe. Również okoliczność, że członkowie Stowarzyszenia są zwykłymi mieszkańcami o ubogich dochodach i dotychczas zaniechano obciążania ich finansowo na rzecz Stowarzyszenia, nie może być argumentem przemawiającym za przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowieniem adwokata. Taką okolicznością, nie jest także charakter i stopień skomplikowania sprawy, uzasadniający - zdaniem skarżącego Stowarzyszenia – ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, celem właściwego reprezentowania przed sądem. Strona skarżąca nie podjęła jakichkolwiek kroków na pokrycie, chociażby w części, kosztów inicjowanego postępowania sądowego. Nie wykazała również, że ich zdobycie jest obiektywnie niemożliwe. Wobec powyższego Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji postanowienia.