IV SA/Wa 405/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwoleń wodnoprawnych postanawia odrzucić skargę.

Skargą z dnia 20 stycznia 2020 r., S. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] udzielającą Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie z siedzibą w [...] pozwoleń wodnoprawnych. Skarżący na etapie postępowania administracyjnego w tej sprawie nie został uznany za jego stronę, co organ wskazał w zaskarżonej decyzji, a także w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odmawiając skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji podkreślił, iż nie ma on interesu prawnego w opisanym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę S. S. należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej oraz skutecznie wniesionej skargi. Zgodnie zaś z treścią art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Stanowi on zatem warunek dopuszczalności skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) Ocenę interesu prawnego dokonywaną przez Sąd poprzedza jego analiza dokonywana w postępowaniu administracyjnym. W świetle art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W konsekwencji przyjmuje się, że elementem kwalifikującym dany podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest interes prawny lub obowiązek. Oznacza to, że samo wniesienie podania celem zainicjowania postępowania, czy też własne przekonanie o posiadaniu statusu strony i żądanie udziału w postępowaniu już prowadzonym, jest niewystarczające aby stać się stroną postępowania administracyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy niezbędnym staje się zatem szczegółowe rozważenie wystąpienia lub nie przesłanki interesu prawnego. Na wstępie ustaleń w tym przedmiocie podkreślić należy, że pojęcie "interesu prawnego" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednakże wielokrotnie było przedmiotem rozważań zarówno doktryny, jak również orzecznictwa. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem, o tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu danej sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Istoty interesu prawnego należy przy tym upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma interesu prawnego, a zatem również przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a., w związku z czym nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Przy czym od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie miało niewątpliwie brzmienie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2020 poz. 310), w wersji obowiązującej w dacie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W przypadku bowiem, gdy przedmiot postępowania administracyjnego uregulowany jest przywołaną wyżej ustawą, wówczas mamy do czynienia z przepisem szczególnym zawężającym pojęcie strony w stosunku do regulacji art. 28 k.p.a. Przepisem szczególnym jest art. 401 ust.1 Prawa wodnego, określający strony postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, a tym samym wskazujący podmioty legitymujące się interesem prawnym w postępowaniach prowadzonych w tym przedmiocie. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, stronami będą wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do merytorycznego rozpoznania skargi. Wnioskodawcą w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym było Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie reprezentowane przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...]. W niniejszej sprawie należało zatem ocenić dwie pozostałe przesłanki uznania danego podmiotu za stronę w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący ani w postępowaniu administracyjnym, ani w skardze wniesionej do WSA w Warszawie nie wykazał jednak, że jest podmiotem na który będzie oddziaływało korzystanie z wód lub z planowanych urządzeń. Powoływał się jednak na decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], w której udzielono mu pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód oraz wykonanie urządzeń wodnoprawnych na prawym brzegu [...], na działkach nr [...] i [...], [...], obręb [...], m. [...]. Nadmienić należy, iż decyzją Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylono wyżej wymienioną decyzję w części dotyczącej korzystania z wód w tym odcinku rzeki. Organ słusznie w odpowiedzi na skargę przywołał art. 393 ust. 4 Prawa wodnego wskazując, że udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji, o czym skarżący został pouczony w decyzji Marszałka Województwa [...], na którą się powołuje podejmując próbę wykazania interesu prawnego w tej sprawie. Nieruchomości, na których urządzenia wodnoprawne miały zostać zrealizowane stanowią własność Skarbu Państwa. Skarżący zatem nie mając praw co do nieruchomości, urządzeń oraz prawa korzystania z wód, nie wykazał interesu prawnego w tej sprawie, co stanowi przesłankę merytorycznego rozpoznania sprawy. Skarżący w swej skardze wskazał również, iż Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej [...] zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżącego, przyjmując za zagadnienie wstępne postepowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, w czym dostrzega on potwierdzenie swojego interesu prawnego. Jak wskazano na wstępie interes prawny musi znajdować swoje oparcie w prawie materialnym, a nie procesowym. Legitymację uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, a także do wniesienia skargi ma jedynie osoba, której uprawnienia lub obowiązki znajdą odbicie w przepisach prawa materialnego. Interes procesowy, tudzież faktyczny nie stanowi takiej podstawy. Na marginesie należy jednak podkreślić, iż strona, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym może na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. żądać wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Skarżący wprawdzie taki wniosek złożył w tej sprawie pismem z dnia 12 listopada 2019 r., jednak dokonał tego jeszcze przed uzyskaniem przez zaskarżoną decyzję przymiotu ostateczności, stanowiącej przesłankę do skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Pismo to zostało rozpatrzone jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który został rozstrzygnięty przez Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ze względu na brak legitymacji procesowej. Skarżący, któremu jego zdaniem niesłusznie odmówiono udziału w postępowaniu administracyjnym winien zaskarżyć to postanowienie albo decyzję wydaną na skutek poprawnego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, a nie decyzję, którą wydano z jego pominięciem. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak sentencji.