IV SA/Wa 392/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

B. S. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 16 czerwca 2014 r. zwrócił się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W związku z tym, że mocą postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 marca 2014 r. skarżący został już w przedmiotowej sprawie zwolniony od kosztów sądowych, a przyznane zwolnienie jest skuteczne w toku całego postępowania, zarówno przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, pismem z dnia 17 czerwca 2014 r. wezwano go do wskazania w terminie 14 dni, czy wnosi zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jaki i ustanowienie adwokata, czy tylko o ustanowienie adwokata. Poinformowano przy tym, że brak odpowiedzi na wezwanie spowoduje, że wniosek zostanie rozpoznany w zakresie wskazanym w rubryce nr 4 formularza, to jest w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ponadto, tym samym pismem wezwano skarżącego do złożenia w terminie 14 dni dodatkowego oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy. W szczególności zobowiązano go do udzielania informacji, skąd obecnie czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, czy nadal otrzymuje pomoc socjalną dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, czy uzyskuje środki finansowe za wykonywanie prac dorywczych, czy korzysta może z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych. Wezwanie z dnia 17 czerwca 2014 r., doręczone skarżącemu w dniu 24 czerwca 2014 r. (potwierdzenie odbioru na karcie nr 90 akt sprawy), pozostaje bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. W świetle art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata jest formą przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). Jak wskazano, postanowieniem dnia 3 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 392/14, po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomowcy złożonego w przedmiotowej sprawie, referendarz sądowy zwolnił B. S. od kosztów sądowych. Postanowienie to jest prawomocne. Zatem już od dnia złożenia wskazanego wniosku skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...]. Jak już nadmieniono, przyznane zwolnienie jest skuteczne od tego właśnie momentu poprzez cały dalszy tok postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym - jak i przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W sytuacji wcześniejszego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy postanowienia referendarza sądowego, które ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu, strona nie jest zobowiązana do ponownego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, jeżeli ma zamiar dokonać w postępowaniu czynności podlegającej opłacie. W konsekwencji złożony przez stronę wniosek w z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Odrębnie natomiast należało rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata. Z treści powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 1 ppsa wynika, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przywołana regulacja nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. To zatem wnioskodawca zobowiązany jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o sanie rodzinnym, majątku i dochodach, że jego możliwości płatnicze nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W trybie powołanego przepisu wystosowano do B. S. wezwanie do złożenia oświadczenia o źródłach utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy. Złożone przez stronę na urzędowym formularzu oświadczenie z dnia 16 czerwca 2014 r. jest bowiem niewystarczające do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Termin do wykonania wezwania z dnia 17 czerwca 2014 r. bezskutecznie upłynął w dniu 1 lipca 2014 r. Nie składając do akt sprawy wymaganego oświadczenia skarżący uniemożliwił zatem dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Trzeba przy tym podkreślić, że brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny tej sytuacji dokumentów. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Z powyższych względów, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa orzeczono, jak w postanowieniu.