IV SA/Wa 3429/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...]

Decyzją z dnia [...] października 2018 r" znak: [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami {Dz.U. z 2018 r. poz. 121, dalej jako: "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], odmawiającej wypłaty odszkodowania w udziale 1/6 części za nieruchomość położoną w W. w [...] zajętą pod część ul. P., stanowiącej dz. ew. nr [...] o pow. [...] m z obrębu [...] pochodzącą z księgi wieczystej KW Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, i Jednocześnie, stosownie do treści art. 73 ust. 4 ww. ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2 jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w terminie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2005r. J. P., H. K., Z. B. oraz w dniu [...] grudnia 2005 r. H. Z. wystąpiły wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Wnioski w przedmiotowym postępowaniu złożone zostały w terminie określonym przez art. 73 ust. 4 ww. ustawy. Prezydent W. rozpatrując niniejszą sprawę do udziału 5/6 części nieruchomości z wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. H. K., Z. B. oraz z dnia [...] grudnia 2005 r. H. Z. wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. przyznającą odszkodowanie za grunt oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Natomiast odnośnie wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. w części dotyczącej J. P. pozostawiono wniosek do osobnego rozstrzygnięcia, z uwagi na podpis złożony na wniosku, różniący się znacznie od jej podpisów składanych na innych pismach w obecności pracowników urzędu. W konsekwencji ww. wątpliwości organu na zlecenie Urzędu W. Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa przeprowadzone zostały badania pismoznawcze. W opinii Nr [...] z dnia [...] października 2017 r., wykonanej przez biegłego sądowego z zakresu badań dokumentów i pisma ręcznego T. L., w oparciu o metodę graficzno-porównawczą stosowaną w analizie pisma ręcznego i podpisów, stwierdzono, że podpis "J. P." figurujący pod treścią wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. kierowanego do Urzędu W., Biura Gospodarki Nieruchomości Skarbu Państwa nie został nakreślony przez J. P. Pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. W. P. poinformował, że [...] grudnia 2017 r. J. P. zmarła. Wcześniej, pismem z dnia 24 listopada 2017 r. została ona zawiadomiona przez organ I instancji o możliwości składania ewentualnych dodatkowych pisemnych wyjaśnień i wniosków oraz zapoznania się zebranym materiałem dowodowym stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. W odpowiedzi, pismem z dnia 7 grudnia 2017 r., J. P. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy, wniosła o doręczenie opinii grafologa oraz oświadczyła, że kwestionowany przez urząd podpis złożyła osobiście, jak również wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego z zakresie oceny, czy choroba [...] ([...]) może spowodować wyraźną zmianę w sposobie składania podpisu. W świetle powyższego organ I instancji rozstrzygnął o odszkodowaniu na rzecz spadkobierców J. P., jednakże z uwagi na okoliczności zaistniałe w niniejszej sprawie, organ ten uznał, że ww. osobie nie można przyznać odszkodowania z uwagi na brak oryginalnego podpisu pod przedmiotowym wnioskiem. Stanowisko to podzielił organ odwoławczy, który dodatkowo za nietrafny uznał zarzut, zawarty w odwołaniu, że organ I instancji nie wykonał obowiązku zawartego w art 64 § 2 k.p.a stanowiącego, że jeżeli podanie nie spełniało innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należało wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Organ uznał, że wniosek nie zawierał braków, bowiem został podpisany. Jednocześnie organ II instancji nie zgodził się z tezą zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 316/17, przytoczonym przez skarżącego, w którym Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy skarżący wniósł odwołanie bez złożenia pod nim własnoręcznego podpisu, organ winien był wezwać go w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. do usunięcia w terminie 7 dni tego braku formalnego, poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W ocenie organu powinność podjęcia powyższego dotyczy sytuacji, w której wniosek nie zawiera żadnego podpisu, a nie gdy wniosek został podpisany, jednakże sam podpis został sfałszowany. Ponadto odwołujący się nie negował ustaleń dokonanych przez organ I instancji zawartych w zaskarżonej decyzji w oparciu o opinię biegłego grafologa. Powyższa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. P., który zarzucił zaskarżonej decyzji: rażące naruszenie prawa, w szczególności 79 k.p.a. polegające na niedoręczeniu stronie dowodu w postaci opinii biegłego, w którym stwierdzono, że podpis nie został złożony przez J. P., naruszenie art. 64 § 2 w związku z art. 7 k.p.a. przez jego niezastosowanie do sprawy w sytuacji, w której organ stwierdził brak formalny wniosku (brak podpisu strony), naruszenie art. 7 k.p.a., przez pominięcie wyjaśnień strony o [...] chorobie J. P., która była przyczyną zmiany sposobu podpisywania się oraz oświadczenia, w którym potwierdziła, że podpis złożony na wniosku z dnia 29 grudnia 2005 r. był jej podpisem. W uzasadnieniu skarżący powołał się na treść art. 64 § 2 k.p.a. oraz ponownie przywołał pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2017 r. II SA/Bk 316/17. W ocenie skarżącego, skoro organ stwierdził, że podpis J. P. został sfałszowany, ale nie ustalił kto tego dokonał, to wskazuje to na istotny brak w postępowaniu dowodowym. Ponadto organ pominął wyjaśnienia strony, że zmiana podpisu wynikała wyłącznie z choroby [...], a także oświadczenie J. P., że kwestionowany podpis złożyła osobiście i potwierdza, że jest to jej podpis. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. W niniejszej sprawie organy obu instancji przyjęły, że skoro z opinii biegłego sądowego z zakresu badań dokumentów i pisma ręcznego T. L. z dnia [...] października 2017 r. Nr [...], wynika, że podpis "J. P." złożony pod wnioskiem z dnia 29 grudnia 2005 r. nie został nakreślony przez J. P., to należało konsekwentnie przyjąć, że w niniejszej sprawie nie został skutecznie złożony wniosek właściciela nieruchomości w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. W związku z tym brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Stanowisko takie należy uznać za błędne. W szczególności należy podkreślić, że organy pominęły w niniejszej sprawie treść oświadczenia złożonego przez J. P. z dnia [...] grudnia 2017 r. (data wpływu do organu - [...] grudnia 2017 r.), a zatem sporządzonego na [...] dni przed śmiercią wnioskodawczyni, w którym jednoznacznie wskazuje ona i potwierdza, że kwestionowany podpis złożyła osobiście, zaś ewentualne zmiany w charakterze podpisu wynikają z choroby [...], z przerzutami do mózgu, na dowód czego przedstawiła zaświadczenie lekarskie ze Stowarzyszenia [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. W związku z powyższym wnioskodawczyni jednoznacznie potwierdziła dokonaną czynność złożenia wniosku wskazując, że wniosek ten jest jej własnym pismem. Abstrahując od ewentualnego wpływu zaawansowanej choroby [...] na charakter pisma wnioskodawczyni, którego na obecnym etapie nie sposób ustalić, ale też wykluczyć, należy przyjąć, że J. P. jednoznacznie potwierdziła treść złożonego wniosku i czynność dokonaną przed organem administracji publicznej w dniu [...] grudnia 2005 r. Sąd rozpatrujący niniejszą nie zgodził się z wykładnią art. 63 § 3 k.p.a. zaprezentowaną przez organ I instancji i Wojewodę [...]. Zgodnie z tym przepisem podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego, jednakże gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć ) podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Stosownie do przepisu art. 64 § 1 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§ 2). W ocenie Sądu obowiązek organu polegający na wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku pojawia się zarówno wówczas, gdy wniosek nie jest w ogóle podpisany, jak i wtedy, gdy zawiera wprawdzie podpis, jednakże z ustaleń wynika, że nie jest to oryginalny podpis strony (por. m. in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1252/18). Przyjęcie odmiennej interpretacji stawiałoby w lepszej sytuacji procesowej stronę, która złożyła podanie w ogóle bez podpisu, w stosunku do podmiotu, który składa podanie wprawdzie opatrzone podpisem, ale, który okazuje się nie być oryginalnym podpisem strony. W niniejszej sprawie taka wykładnia doprowadziła do sytuacji, w której organy prowadząc postępowanie blisko 12 lat po złożeniu wniosku w sprawie odszkodowania, po ustaleniu, że podpis złożony na wniosku nie należy do strony, odmawiają ustalenia prawa do odszkodowania bez wzywania do uzupełnienia braków formalnych podania złożonego w terminie określonym w ustawie. Naruszyły w ten sposób art. 63 § 3 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a., a dodatkowo art. 7 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na zastosowanie art. 9a u.g.n. w zw. z art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę ww. naruszenia dokonane przez organy, należy przyjąć, że złożenie przez stronę wyjaśnienia w dniu 7 grudnia 2017 r. tj na [...] dni przed śmiercią, sanuje brak w postaci braku podpisu na wniosku o ustalenie odszkodowania, a Prezydent W. zobowiązany będzie do merytorycznego rozpoznania wniosku J. P. z dnia 29 grudnia 2005 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.