IV SA/Wa 3117/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran Asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi T.H. i A. H. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżących T. H. i A. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. ustalającej odszkodowanie na rzecz skarżących z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości przeznaczonej na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowej. W uzasadnieniu organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z [...] września 2012 r. Wojewoda [...] udzielił zezwolenia na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych i przeznaczył pod odbudowę wału przeciwpowodziowego należącą do skarżących działkę nr ewidencyjny [...] położoną w gminie [...], obręb [...]. Decyzją z [...] listopada 2015 r. Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie na rzecz skarżących T. H. i A. H. w wysokości 5 583 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości (działka nr [...]) przeznaczonej na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowej. Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji z [...] listopada 2015 r., podnosząc że nie zgadzają się z wysokością ustalonego odszkodowania. Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z [...] września 2016 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. Minister wskazał, że przesyłki zawierające decyzję z [...] listopada 2015 r. awizowano w dniu 13 listopada 2015 r., a następnie powtórnie w dniu 23 listopada 2015 r. Przesyłki nie zostały podjęte przez skarżących w terminie przewidzianym w art. 44 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zatem należy uznać, że doręczenie nastąpiło w dniu 26 listopada 2015 r. Zdaniem organu, skutek fikcyjnego doręczenia decyzji, o którym mowa w art. 44 § 4 K.p.a., następuje z upływem 14 dnia liczonego od dnia pisemnego zawiadomienia (awizo), który to dzień wlicza się do biegu czternastodniowego terminu. Wobec powyższego czternastodniowy termin na wniesienie odwołania, określony w art. 129 § 2 K.p.a. upłynął z dniem 10 grudnia 2015 r. Tymczasem odwołanie skarżących zostało nadane przesyłką poleconą w placówce pocztowej w [...] w dniu 14 grudnia 2015 r., a zatem z uchybieniem tereminu. W skardze T. H. i A. H. zaskarżyli w całości postanowienie z [...] września 2016 r., podnosząc że odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. nadali pocztą elektroniczną na oficjalny adres mailowy [...] Urzędu Wojewódzkiego ([...]) w terminie w dniu 11 listopada 2015 r. W załączeniu do skarżący przedstawili wydruk odwołania oraz wydruk potwierdzenia emisji danych z adresu [...] na adres [...] Zdaniem skarżących, organ powinien odnieść się do kwestii przesłania odwołania pocztą elektroniczną, a w przypadku braków formalnych takiego odwołania wezwać skarżących do złożenia dodatkowych wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wskazując że w aktach sprawy brak było dokumentów, na które powołują się skarżący. Ponadto termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 10 grudnia 2015 r., a załączone do skargi pismo zostało wysłane w dniu 11 grudnia 2015 r., czyli po upływie terminu. Skarżący w piśmie z [...] grudnia 2016 r. wskazali, że korespondencja w tej sprawie była kierowana na błędny adres w [...], podczas gdy powinna być wysyłana na adres w [...], gdzie skarżący mają stałe miejsce zamieszkania, a ponadto posiadają obywatelstwo [...]. Organ powinien pouczyć skarżących odnośnie możliwości wysyłania korespondencji na adres w [...]. Tym samym doręczenia w tej sprawie, w szczególności doręczenie decyzji z [...] listopada 2015 r. dokonywane były w sposób nieprawidłowy. Ponadto skarżący podnieśli, że doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 27 listopada 2015 r., a nie jak błędnie przyjął organ w dniu 26 listopada 2015 r. W konsekwencji termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 11 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty są zasadne. Nietrafny jest podnoszony przez skarżących zarzut, że decyzja i inne pisma w tej sprawie doręczane były na nieprawidłowy adres skarżących. Postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości przeznaczonej na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych jest powiązane z postępowaniem w sprawie pozwolenia na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, które regulowane jest przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. Nr 143, poz. 963 ze zm.). Ustawa ta ma szczególny charakter, ponieważ jej celem jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych. Specyfika uregulowań ustawowych wyraża się w szczególności w kwestii zawiadomienia o wszczęciu takiego postępowania i o wydaniu decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, które doręcza się na adres wskazany w katastrze nieruchomości (art. 7 ust. 2 i art. 10 ust. 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych). Zatem na adres wskazany w katastrze nieruchomości skarżącym wysłano zawiadomienie o wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] września 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych i przeznaczeniu pod odbudowę wału przeciwpowodziowego działki skarżących. W konsekwencji organ, wszczynając postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz skarżących za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], miał podstawy do doręczania pism na adres (ul. [...], [...]), na który wcześniej wysyłane były zawiadomienia w postępowaniu w sprawie realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowej. Skarżący nie kwestionowali, że otrzymywali przesyłki z organu ani tego, że wiedzieli o toczącym się postępowaniu zarówno w sprawie realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, jak i ustalenia wysokości odszkodowania. Ponadto, w piśmie z 31 maja 2013 r. (k. 61, tom I akt administracyjnych,), zawiadamiającym o wszczęciu z urzędu postepowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz skarżących za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], skarżący zostali poinformowani o treści art. 40 § 2 K.p.a., a także o obowiązkach wynikających z art. 41 § 1 i 2 K.p.a. zawiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu, jak również o skutkach zaniedbania tego obowiązku. Pismo to zostało doręczone skarżącym osobiście w dniu 10 czerwca 2013 r. (potwierdzenia odbioru k. 62 i 63, tom I akt administracyjnych). Skarżący nie informowali organu o zmianie adresu do doręczeń, w szczególności nie zwracali się o doręczanie korespondencji na adres w [...] ([...]). Wprost przeciwnie, w pismach kierowanych do organu skarżący, jako adres zamieszkania podawali ul. [...], [...] (m.in. pisma k. 25, k. 26, k. 39). Mając powyższe względy na uwadze, nie można zgodzić się z zarzutami skarżących, że pisma doręczane były na nieprawidłowy adres. Zasadne są natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 44 § 4 K.p.a. Racje mają skarżący, że doręczenie decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. nastąpiło w dniu 27 listopada 2015 r., a nie jak wadliwie przyjął Minister Infrastruktury i Budownictwa w dniu 26 listopada 2015 r. Nieprawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skutek fikcyjnego doręczenia decyzji, o którym mowa w art. 44 § 4 K.p.a. następuje z upływem 14 dnia liczonego od dnia pisemnego zawiadomienia, który to dzień wlicza się do biegu czternastodniowego terminu. Termin 14-dniowy, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 i 44 § 4 K.p.a., nie biegnie od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie (zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej), tylko od następnego dnia. Zgodnie bowiem z art. 57 § 1 K.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Nie ma podstaw, aby wyłączać stosowanie art. 57 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., przy obliczaniu terminu określonego w art. 44 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 767/14, odnośnie obliczania terminu, o którym mowa w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Skoro zatem przesyłka zawierająca decyzję z [...] listopada 2015 r. awizowana była w dniu 13 listopada 2015 r. (piątek), a następnie w dniu 23 listopada 2015 r. (poniedziałek), to doręczenie uważa się za dokonane skarżącym w dniu 27 listopada 2015 r. (piątek). W wyniku błędnego ustalenia terminu doręczenia decyzji z [...] listopada 2015 r. organ odwoławczy wadliwie przyjął, że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał z dniem 10 grudnia 2015 r. (czwartek), zamiast z dniem 11 grudnia 2015 r. (piątek). W konsekwencji, organ odwoławczy nie odniósł się do twierdzeń skarżących, że w dniu 11 grudnia 2015 r. (a zatem w terminie) nadali drogą elektroniczną na oficjalny adres mailowy [...] Urzędu Wojewódzkiego ([...]) odwołanie od decyzji z [...] listopada 2015 r. Minister przyjął, bowiem, że skoro termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 10 grudnia 2015 r., a odwołanie skarżących zostało wysłane w dniu 11 grudnia 2015 r., to nastąpiło to po upływie terminu. Prawidłowe rozpatrzenie sprawy wymaga ustalenia przez organ odwoławczy, czy skarżący nadali drogą elektroniczną w dniu 11 grudnia 2015 r. odwołanie. Z akt sprawy wynika jedynie, że skarżący wnieśli odwołanie za pośrednictwem polskiego operatora pocztowego w dniu 14 grudnia 2015 r. Jakkolwiek w aktach sprawy brak jest informacji w kwestii tego, czy skarżący wnieśli odwołanie także drogą elektroniczną w dniu 11 grudnia 2015 r., to w kontekście przedstawionych przez skarżących w załączeniu do skargi dokumentów (odwołania i wydruku potwierdzenia emisji danych, z którego wynika, że w dniu 11 grudnia 2015 r. o godz. 18:10 skarżący wysłali z adresu [...] na adres [...] to odwołanie), okoliczność ta wymaga wyjaśnienia (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 63 § 1 K.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Przesłanie odwołania do organu drogą elektroniczną na dowolny adres elektroniczny organu nie jest tożsame ze złożeniem dokumentu na elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Przepis art. 63 § 1 K.p.a. uzależnia złożenie podania środkami komunikacji od skorzystania przez wnioskodawcę z elektronicznej skrzynki podawczej organu administracji. Ponadto, zasadą jest w postępowaniu administracyjnym, że strona, która składa pismo zobowiązana jest je w prawidłowy sposób podpisać (art. 63 § 3 K.p.a.), a braki w tym zakresie uniemożliwiają nadanie pismu biegu. Jeżeli pismo nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Nie można przyjąć, że pismo wniesione do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej nie wywołuje żadnych skutków. W przypadku ustalenia, że odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. zostało przesłane do właściwego organu za pośrednictwem poczty elektronicznej dnia 11 grudnia 2015 r., a brak jest podpisu pod odwołaniem stanowiącym załącznik do wiadomości e-mail, to brak ten jest usuwalny. Odwołanie wysłane na adres elektroniczny Wojewody [...] powinno być wydrukowane i potraktowane jako złożone w formie pisemnej. Brak podpisu na takim odwołaniu można uzupełnić poprzez przesłanie odwołania z własnoręcznym podpisem, bądź wniesienie go ustnie do protokołu (podobne stanowisko zostało wyrażone w wyrokach WSA w Gorzowie Wlkp. z 27 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 147/14 oraz WSA w Bydgoszczy z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 1370/15). Stwierdzając zatem uchybienie terminu do wniesienia odwołania Minister Infrastruktury i Budownictwa naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane będą rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu wyroku, będąc związanymi oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 P.p.s.a). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.