IV SA/Wa 307/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska – Bigiej po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. C. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1) przyznać na rzecz adwokata A. C. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu M. S. (skarżącemu) prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. poinformowała, że wyznaczyła adwokata A. C. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W piśmie z dnia [...] maja 2018 r. pełnomocnik z urzędu wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W dniach [...] i [...] maja 2018 r. aplikant adwokacki, działający z upoważnienia wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, przeglądał akta sprawy w siedzibie Sądu. W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. pełnomocnik z urzędu złożył pismo, stanowiące uzupełnienie skargi oraz uzupełnienie wniosku o przyznanie kosztów poprzez wskazanie, że wnosi o przyznanie tych kosztów w wysokości 150 % stawki minimalnej (z uwagi na zawiły charakter sprawy i nakład pracy pełnomocnika), powiększonych o kwotę podatku VAT (23%). W dniu [...] lipca 2018 r. aplikant adwokacki, działający z upoważnienia wyznaczonego adwokata z urzędu, stawił się na rozprawie, podtrzymał wnioski i argumenty zawarte w skardze oraz ponowił wniosek o przyznanie wynagrodzenia tytułem zastępstwa procesowego, które nie zostało opłacone w żadnej części. Wyrokiem z dnia 6 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Jak wynika z treści art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem normatywnym określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez radcę prawnego jest rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.) Zgodnie z § 2 powołanego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Stosownie do § 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: nakładu pracy radcy prawnego, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; wartości przedmiotu sprawy; wkładu radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 cytowanego rozporządzenia). Opłatę tę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Zgodnie zaś z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia opłata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi 240 zł. Taka też kwota, powiększona o należny podatek VAT została przyznana działającemu w niniejszej sprawie adwokatowi. Nie uwzględniono wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia w wysokości150 % stawki minimalnej. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż w przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jedynie w nadzwyczajnych, szczególnych okolicznościach, które zwiększają znacząco nakład pracy pełnomocnika niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków, istnieje możliwość podwyższenia stawki wynagrodzenia. W orzecznictwie wskazuje się również, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II FZ 878/12 LEX nr 1244413). W ocenie rozpoznającego wniosek brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia w wysokości zgodnej z jego żądaniem, czyli wynoszącej 150 % przedmiotowej stawki. Jednocześnie zauważyć należy, że pełnomocnik skarżącego nie podał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na zwiększony nakład pracy, ani też nie podał na czym miałaby polegać zawiłość przedmiotowej sprawy. W ocenie referendarza sądowego rozpatrywana sprawa nie wyróżnia się szczególnym stopniem skomplikowania na tle innych spraw rozpatrywanych w sądzie administracyjnym dotyczących odmowy stwierdzenia nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. W sprawie tej była wyznaczona jedna rozprawa, po zamknięciu której, Sąd wydał orzeczenie kończące postępowanie. Oceniwszy zatem działanie pełnomocnika przez pryzmat kryteriów wskazanych w § 4 ust. 2 przywołanego rozporządzenia uznano, że nakład pracy wyżej wymienionego w niniejszej sprawie nie był ponadprzeciętny, zaś charakter tej sprawy nie wskazuje, aby należała ona do szczególnie zawiłych czy skomplikowanych. W rozpatrywanej sprawie zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji był fakt, że organy orzekające o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania dopuściły się przy wydawaniu decyzji w tym przedmiocie naruszenia prawa, poprzez ustalenie że odszkodowanie przysługuje jednemu ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości pomimo, że wiedziały, że przysługuje ono również spadkobiercom drugiego współwłaściciela, czego organy te nie uwzględniły w kwestionowanej decyzji i nie złożyły sumy odszkodowania do depozytu sądowego. Należy podkreślić, że co prawda pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2018 r. powołał się na powyższe okoliczności, jednakże już w skardze, sporządzonej osobiście przez skarżącego, kwestie te były podnoszone. Należy także wskazać, że – jak wynika z treści uzasadnienia wyroku, Sąd nie uwzględnił zarzutów podniesionych w ww. piśmie pełnomocnika z urzędu, dotyczących naruszenia art. 139 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W tych okolicznościach trudno przyjąć, aby działanie pełnomocnika miało zasadniczy wpływ na przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rozpatrywanej sprawie starszy referendarz sądowy nie dopatrzył także się aby nakład pracy pełnomocnika był nadzwyczajny. Jak już wyżej wskazano aplikant adwokacki działający na podstawie stosownego upoważnienia pełnomocnika z urzędu, dwa razy stawił się w sądzie w celu przejrzenia akt sprawy, złożył jedno pismo procesowe, zawierające stanowisko w sprawie (uzupełnienie skargi) oraz stawił się na jednej rozprawie przed Sądem. W ocenie referendarza sądowego nakład pracy pełnomocnika z urzędu w postępowaniu był typowy, nie uzasadniający przyznania wynagrodzenia w wyższej stawce. Przejrzenie akt, sporządzenie pisma procesowego, jednokrotne stawiennictwo na rozprawie są czynnościami typowymi, związanymi z prawidłową realizacją obowiązków pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji. Ponadto jeszcze raz należy podkreślić, ze sam pełnomocnik nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej podwyższenie wynagrodzenia w rozpatrywanej sprawie, poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu, że za podwyższeniem wynagrodzenia przemawia zawiły charakter sprawy i nakład pracy. Z tych względów na podstawie powołanych wyżej przepisów rozporządzenia oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.