Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

IV SA/Wa 2819/17

Wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2018 r., IV SA/Wa 2819/17

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
27 marca 2018
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.) sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ odwoławczy/II instancji, Kolegium) po rozpatrzeniu wniosku wniesionego przez S. S. i T. N. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] września 2010r., nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] o mocy około 1000MW, utrzymanej następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2010r. nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. W dniu 7 sierpnia 2017r. S. S. i T. N. (skarżący) wystąpili (każdy z osobna) z tożsamymi wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] września 2010r., na mocy której ustalono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] o mocy około 1000 MW na gruntach wsi [...] i miasta na prawach powiatu [...]. Zapadłej decyzji zarzucili naruszenie: art. 56 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z tabelą 1 Działu III Załącznika Nr 3 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji, poprzez ustalenie w decyzji wymogu uwzględnienia w projekcie budowlanym zaopatrzenia jednostki produkcyjnej w elektrofiltry zapewniające na wylocie poziom zapylenia art. 52 ust. 1 powoływanej ustawy, poprzez wydanie decyzji środowiskowej w oparciu o raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym nie przeprowadzono wymaganej analizy wariantowej, a to nie określono przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, poprzestając jedynie na wariancie wybranym przez inwestora do realizacji; - art. 56 ust. 1 powoływanej ustawy poprzez wydanie decyzji pomimo, że lokalizacja przedsięwzięcia nie była zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dniu wydania decyzji. Uzasadniając swoje wystąpienie skarżący podkreślili, że w części dyspozytywnej decyzji znajduje się zapis tyczący się uwzględnienia w projekcie budowlanym zaopatrzenia jednostki produkcyjnej w elektrofiltry zapewniające na wylocie poziom zapylenia Finalnie skarżący uznają, iż niezgodność zapadłej decyzji środowiskowej z zapisami miejscowego planu jest niepodważalna, co w konsekwencji stanowi, że decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. Bez znaczenia, w ich ocenie jest późniejsza zmiana planu, która dopuściła realizację inwestycji na terenie tych działek, gdyż przy badaniu przesłanki nieważności decyzji należy ustalić stan prawny obowiązujący w momencie jej wydania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2017r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] września 2010r. o środowiskowych uwarunkowaniach. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że od kwestionowanej w przedmiotowej sprawie decyzji Wójta Gminy [...] ci sami skarżący występujący z wnioskami o stwierdzenie jej nieważności tj. T. N. oraz S. S. złożyli przysługujący im w toku instancji środek zaskarżenia (odwołanie), po rozpoznaniu którego Kolegium wydało decyzję utrzymującą zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy (decyzja z [...] listopada 2010r., nr [...]. Organ odwoławczy zauważył, iż skoro postępowanie w sprawie zakończone zostało decyzją, która zapadła w wyniku rozpoznania odwołania, to wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego winien dotyczyć decyzji organu odwoławczego. Byt prawny decyzji wydanej przez organ I instancji jest bowiem uzależniony w całości od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Jednocześnie Kolegium podało, że od ww. rozstrzygnięcia organu odwoławczego występujący obecnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 26 września 2011r., sygn. akt IV SA/Wa 130/11 skargi oddalił. Kolegium podkreśliło, że w kierowanej do Sądu skardze skarżący podnosili analogiczne jak obecnie zarzuty pod adresem decyzji I instancji, tj.: naruszenie art. 52 ust. 1 Poś poprzez uchybienia w raporcie o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, czy też naruszenie art. 56 ust. 1 tej ustawy, poprzez wydanie decyzji mimo niezgodności lokalizacji zamierzenia inwestycyjnego z ustaleniami miejscowego planu. Kolegium podkreśliło, że w myśl art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej jako P.p.s.a., że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Wskazano, że nie jest to kwestia związania oceną prawną (w sprawie), o której mowa w art. 153 P.p.s.a. lecz związania sądów i organów prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Stosownie do art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zdaniem Kolegium, ocena prawna wiąże w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań, w których te same lub analogiczne fakty są przedmiotem postępowania oraz te same przepisy prawne stanowią podstawę rozstrzygnięcia. Sformułowany w tym przepisie pozytywny skutek prawomocności orzeczeń sadowych, statuujący ich moc erga omnes (wobec wszystkich), wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej, również z urzędu. Nie mogłaby bowiem w tym przypadku zapaść inna decyzja, niż orzeczenie sądu administracyjnego. Próby stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznanej już wcześniej przez Sąd (wyrok oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) są w istocie niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu. W ocenie organu II instancji, nie można zatem w tym trybie destabilizować ładu i porządku prawnego, ustalonego prawomocnym orzeczeniem Sądu. Nadto wskazano, że jeżeli sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, obowiązany był z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, gdyż nie był związany granicami skargi, należy przyjąć, iż sąd ten dokonał kontroli decyzji również pod kątem istnienia wad kwalifikowanych (vide: art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Skoro skarga na decyzję, została oddalona, to uprawnione jest twierdzenie, że zaskarżona decyzja była wolna od wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Na skutek wyroku oddalającego skargę decyzja administracyjna staje się prawomocna, co oznacza, że nie może być zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została ona uznana już za niewadliwą mocą orzeczenia. Organ odwoławczy uznał, że w przypadku kiedy to postępowanie przed sądem zostało zakończone, wówczas wszczęcie administracyjnego postępowania nadzwyczajnego dotyczącego tej samej decyzji jest niedopuszczalne. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. N. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przepisów: art. 170 i 171 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydany po rozpoznaniu skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach uniemożliwia wszczęcie postępowania nadzwyczajnego tyczącego się tej samej decyzji; art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy poprzez niezbadanie zakresu, w jakim orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowaniu ze skargi na przedmiotową decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach; art. 61 a § 1 K.p.a. poprzez niezasadną odmowę wszczęcia postępowania, co było konsekwencją wskazanych powyżej naruszeń przepisów postępowania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uchylenie postanowienia i zasadzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że ww. postanowienie jest błędne, ponieważ Kolegium niewłaściwie zinterpretowało znaczenie powagi rzeczy osądzonej i niedokładnie przeanalizowało treść wyroku Sądu z 26 września 2011r. Ponadto, T. N. wskazał, powołując się na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2018r., sygn. akt I OPS 6/09, że organ odwoławczy nie przeprowadził wstępnej analizy, ale z góry założył, że wyrok oddalający skargę czyni niedopuszczalnym wszczęcie postępowania nieważnościowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Uczestnik postępowania - Elektrownia [...] sp. z o.o. wniosła o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., względnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której zgodność z prawem została potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 130/11. Zatem istota sprawy dotyczy tego, czy organ administracji mógł rozpoznać żądanie co do istoty, zbadać wskazaną przez skarżącego decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2010 r., nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] o mocy około 1000MW, utrzymanej następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...], czy też wobec prawomocnego oddalenia skargi na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności miał zamkniętą drogę do jej weryfikacji w nadzwyczajnym trybie postępowania. Podstawę prawną podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozstrzygnięcia stanowił art. 61a k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tym miejscu podać należy, iż - jak przedstawiono przy omówieniu stanu faktycznego sprawy - decyzja, co do której skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności, była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej i skarga została oddalona. Ponadto, zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd oddala skargę, jeżeli decyzja (postanowienie) nie narusza prawa w zakresie określonym w art. 145 P.p.s.a. Istotną treścią wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że kontrolowany akt administracyjny nie był prawnie wadliwy z punktu widzenia kryteriów zgodności z prawem określonych w art. 145 P.p.s.a. ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Tadeusza Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 513 i n.). Prawomocność decyzji czy postanowienia utrzymanego w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji oraz stronom drogę do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania o stwierdzenie nieważności tego aktu. Pamiętać należy, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i miał obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności aktu na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Z treści wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 130/11 wynika, iż przedmiotem oceny Sądu w tym postępowaniu była decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] o mocy około 1000 MW. Sąd stwierdził wówczas, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego – tj. art. 46 i następnych ustawy Prawo ochrony środowiska oraz przepisów postępowania, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie (wyrok NSA z 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 468/07, publ. Lex 505294), podmioty wymienione w art. 170 P.p.s.a. są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego, statuujący jego moc wobec wszystkich, wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż wyrok sądu administracyjnego. Przepis art. 170 P.p.s.a. wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Skoro sąd oddalił skargę na wskazaną decyzję, to każdy kolejny sąd jest związany tym orzeczeniem i orzekanie na temat decyzji zbadanych uprzednio przez inny sąd stanowiłoby o naruszeniu art. 170 P.p.s.a. Należy przyjąć zatem, że skoro decyzja podlegała ocenie sądu i sąd orzekł, iż decyzja ta nie narusza prawa, to nie narusza ona również art. 156 k.p.a. Nadto, co jest najistotniejsze, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd administracyjny z urzędu poddaje kontroli zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne także i w zakresie ewentualnych przesłanek skutkujących nieważność, wskazanych w art. 156 k.p.a. Zatem wyrok, mocą którego prawomocnie oddalono przez sąd administracyjny skargę, zamyka drogę do stwierdzenia nieważności poddanej uprzednio takiej kontroli sądowej decyzji. Wynika to zarówno z treści wskazanego wyżej przepisu, jak i ze względu na związanie oceną prawną zawartą w takim wyroku, wynikającą z treści art. 170 i art. 171 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z 18 grudnia 1992 r., sygn. akt I SAB 63/92, publ. cbosa). Tym samym nie jest dopuszczalne wszczynanie postępowań nadzwyczajnych co do tej decyzji, chyba że ujawniły się nowe okoliczności istniejące w chwili rozstrzygania sprawy, stanowiące podstawę wznowienia postepowania administracyjnego. Wyjaśnić należy, że żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) w sytuacji, gdy organ jest związany oceną prawną danego rozstrzygnięcia dokonaną już uprzednio przez sąd administracyjny, mieści się w kategoriach przesłanki o charakterze przedmiotowym (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 marca 2004 r., sygn. akt II SA 1628/03, publ. cbosa), tym samym żądanie takie spełnia przesłankę określoną w art. 61a k.p.a. Natomiast zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. (obecnie - postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Jak wyżej wskazano, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2010 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] o mocy około 1000 MW, była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 26 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 130/11 oddalił skargi m. in. T. N.. Sąd zbadał więc w szerokim zakresie (łącznie z ewentualnymi przesłankami nieważnościowymi) kontrolowaną decyzję, skarżący nie może więc ponownie we wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionować raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, poprzez nie przeprowadzenie wymaganej analizy wariantowej oraz podnosić, że lokalizacja przedsięwzięcia nie była zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dniu wydania decyzji. Z kolei powołanie się na naruszenie art. 56 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z tabelą 1 Działu III Załącznika Nr 3 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji, poprzez ustalenie w decyzji wymogu uwzględnienia w projekcie budowlanym zaopatrzenia jednostki produkcyjnej w elektrofiltry zapewniające na wylocie poziom zapylenia Zdaniem Sądu, skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności nie powołał okoliczności, które byłyby poza zakresem kontroli sądów i nie byłyby objęte powagą rzeczy osądzonej. Stwierdzić zatem należy, że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...], niedopuszczalnym było prowadzenie przez organy administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji i podważanie ustaleń dokonanych przez sąd. Tym samym należy zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], iż procedowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z [...] listopada 2010 r. było niedopuszczalne. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela argumentację Kolegium zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i uznaje ją za własną. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
27 października 2017
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Alina Balicka /sprawozdawca/ Anita Wielopolska Tomasz Wykowski /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny