IV SA/Wa 2763/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie Sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2020 r., nr: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ", organ II instancji") odmówił J. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący", "strona") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ", "organ I instancji"). Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy: Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2020 r., WIOŚ wymierzył stronie administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Przedmiotowa decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu 16 września 2020 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 30 września 2020 r. Pismem z dnia 7 października 2020 r. (data pisma) strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że uchybienie terminowi miało miejsca bez jego winy. Strona podała, że w dniu 28 września 2020 r. miała przygotowane odwołanie ale dnia 29 września 2020 r. skarżący źle się poczuł, miał bóle głowy i wymioty, obawiał się, że zachorował na koronawirusa i przebywał w izolacji, przez co nie miał możliwości terminowego złożenia odwołania w ustawowym terminie. Do przedmiotowego wniosku strona dołączyła odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. GIOŚ odmówił J. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji WIOŚ z dnia [...] września 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że w myśl art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") termin do wniesienia odwołania należy na prośbę zainteresowanego przywrócić, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i wraz z wnioskiem o jego przywrócenie, wniesionym w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, dopełni czynności, dla której określony był termin. Warunki te muszą być spełnione łącznie. GIOŚ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną spowodowane było sytuacją losową związaną ze złym samopoczuciem. W ocenie GIOŚ strona nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. O braku winy w nieterminowym dokonaniu czynności, można mówić w przypadku, kiedy jej dopełnienie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Ponadto, przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Takimi przeszkodami w myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych jest, np. nagła choroba, powódź, pożar, które uniemożliwiają wykonanie czynności osobiście przez stronę lub poprzez osobę trzecią. Żadna z takich przeszkód w niniejszej sprawie nie nastąpiła. Zdaniem organu II instancji niezłożenie odwołania w ustawowym terminie nie było spowodowane zaistnieniem przeszkody nie do przezwyciężenia. GIOŚ uznał, że w zaistniałej sytuacji strona miała możliwość złożenia odwołania w terminie drogą elektroniczną - poprzez platformę ePUAP. Ponadto członek rodziny mógł nadać w placówce Poczty Polskiej odwołanie w terminie. Organ II instancji podkreślił, że decyzja została odebrana przez J. K. w dniu 16 września 2020 r., w związku z czym strona miała świadomość i wiedzę o przysługującym jej prawie. GIOŚ podkreślił, że za brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć sytuację, gdy osoba nie była w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem (własnym bądź innych), życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Taka sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie, a strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. Ponadto strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność złego samopoczucia. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. K., zarzucając naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy oraz poprzez jego niezastosowanie. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że brak winy zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Zakres uprawdopodobnienia, o którym mowa w art. 58 §1 k.p.a. obejmuje zdarzenie (zdarzenia), które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. Skarżący podniósł, że nie miał pojęcia o możliwości złożenia odwołania drogą elektroniczną - poprzez platformę ePUAP, gdyż o takiej możliwości dowiedział się z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Skarżący podał, że nie wie nawet jak korzystać z takiej platformy. Strona podała, że także jego żona źle się czuła w tym okresie, więc nikt z członków rodziny nie mógł nadać w placówce Poczty Polskiej odwołania w terminie. Skarżący podał, że w dobie progresji pandemii COVID - 19 miał prawo w pierwszej kolejności pomyśleć o zdrowiu swoim i żony i pozostać w izolacji, mimo upływu terminu do wniesienia odwołania. Strona podała, że uwadze organu administracji umknął fakt, że skarżący znalazł się w bardzo specyficznej sytuacji i z uwagi na samopoczucie spowodowane stanem pandemii, który to stan sam w sobie jest stanem wyjątkowym po prostu nie mógł wnieść w terminie odwołania od decyzji. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ II instancji powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy termin, na prośbę zainteresowanego, przywrócić jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem aby przywrócić termin muszą zostać spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. uprawdopodobnienie braku winy przez osobę zainteresowaną, 2. wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, 3. zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, 4. dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W ocenie Sądu, w okolicznościach badanej sprawy, organ prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał jednej z przesłanek wynikających z art. 58 § 1 i 2 Kpa, bowiem wniosek skarżącego o przywrócenie terminu nie zawiera uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Za takie uprawdopodobnienie nie można bowiem uznać samej argumentacji skarżącego, że nie wiedział o możliwości złożenia odwołania drogą elektroniczną oraz, że w dzień poprzedzający ostatni dzień na złożenie odwołania miał złe samopoczucie spowodowane stanem pandemii; podobnie źle się czuła w tym samym czasie jego żona. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn. Będzie to miało miejsce tylko wówczas, gdy wystąpi obiektywna uniemożliwiająca dokonanie czynności przeszkoda, niezależna od woli zainteresowanego, której nie mógł usunąć za pomocą sił i środków normalnie dostępnych, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przeszkoda ta ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt: II GSK). A zatem konieczne jest wykazanie braku winy w uchybieniu powyższego terminu. Przy czym, co istotne, art. 58 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Stąd też Sąd uznał za całkowicie zasadne stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca uznanie braku winy skarżącego w bezspornym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych w analizowanej kwestii, przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (min. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt: I OSK 1850/17). Samo przekonanie skarżącego o słuszności jego stanowiska nie może być podstawą uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Kodeks wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. [...] Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 135). Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (Postępowanie cywilne, 2000, s. 277) (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano: LEX/el. 2021). W odniesieniu do argumentów strony odwołującej się do tez z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2019 r., sygn. IV SA/Po 308/19 zauważyć należy, że w wyroku tym Sąd stwierdził, iż zarówno organy, jak i Sąd, rozpatrując sprawę muszą każdorazowo wziąć pod uwagę konkretne okoliczności danej sprawy. Tak też jest w niniejszej sprawie. Skarżący pomija fakt, że ww. wyrok z dnia 17 października 2019 r. zapadł w odmiennym stanie faktycznym niż stwierdzony w przedmiotowej sprawie. W sprawie sygn. IV SA/Po 308/19 Sąd stwierdził, że sytuacja skarżącej, przynajmniej w części była znana organowi. Ponadto strona skarżąca załączyła do skargi kserokopie zaświadczenia wystawionego przez lekarza pod którego opieką pozostaje, w którym - wprost - stwierdził on, że właśnie w terminie do wniesienia odwołania skarżąca mogła uchybić terminowi do wniesienia odwołania z powodu problemów z koncentracją i pamięcią związanych ze stanami depresyjnymi. Co więcej, lekarz podpisujący zaświadczenie, którego kserokopię skarżąca załączyła do skargi, na podstawie samej tylko dokumentacji pacjentki oraz znajomości jej problemów zdrowotnych zaświadczył, że we wskazanym okresie u skarżącej mogły wystąpić objawy, które spowodowały uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Lekarz sprecyzował przy tym, że stan taki miał trwać w terminie do wniesienia odwołania. Z powyższą sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący swoje argumenty opiera tylko na gołosłownym twierdzeniu, że nie tylko on, ale i jego żona źle się czuli w tym samym czasie oraz z obawy przed zarażeniem pozostali w izolacji. Podkreślić należy, za przytoczonym przez stronę wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2019 r., że uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił jednak swoich racji w powyższy sposób. Argumenty takie nie zostały przedstawione również w skardze. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w przytoczonym przez stronę wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2019 r., że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi stąd też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Natomiast mając na uwadze treść art. 119 ust. 3 P.p.s.a. Sąd jej rozpoznanie skierował do trybu uproszczonego.