IV SA/Wa 2662/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2018 r. sprzeciwu J. Z. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2662/16, w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie z 21 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2662/16, po rozpoznaniu wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia referendarz sądowy podniósł, że nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ponieważ J. Z. nie wykonał skierowanego do niego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. wezwanie. Ponadto referendarz wskazał, że wnioskodawca uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego, uniemożliwił dokonanie wszechstronnej oceny rzeczywistej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych. J. Z., w ustawowym terminie, wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2662/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw należało uznać za niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie referendarza sądowego podlegało utrzymaniu w mocy. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 260 p.p.s.a, zgodnie z którego treścią, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., a więc także od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy lub umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa (na koszt podatników) i winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem Sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Zauważyć należy, że wnioskodawca nie wykonał wezwania skierowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. i nadesłał wszystkich żądanych dokumentów, a tym samym zaniechał współpracy w zakresie wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, to wnioskodawca ma przekonać sąd administracyjny o tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, a zatem ma obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zaś za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Trafnie zatem uznał referendarz sądowy orzekający w niniejszej sprawie, że powyższe zaniechanie uniemożliwia dokonanie wszechstronnej oceny rzeczywistej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych. Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11). Konkludując należy stwierdzić, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2017 r. jest prawidłowe, a w sprzeciwie nie przedstawiono okoliczności, które uzasadniałyby jego zmianę. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.