IV SA/Wa 2624/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M., K. M., A. P., A. P., W. S. i M. D. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: odrzucić skargę M. D.

W dniu 7 września 2017 r. J. M., K. M., A. P., A. P., W. S. i M. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wnieśli za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] sierpnia 1961 r. nr [...] – o przyznaniu odszkodowania w kwocie 7.449,13 zł za nieruchomości położone w [...] przy ul. [...], nr parceli [...] o pow. 7840 m2 i nr [...] o pow. 2670 m2 stanowiące współwłasność A. S. i M. P., wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1954 r. nr [...], sprostowanego postanowieniem Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. nr [...] – oraz postanowienia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. nr [...]. Składając skargę profesjonalny pełnomocnik nie dołączył do niej pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie do wniesienia skargi i występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie w imieniu skarżących. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 9 października 2017 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała profesjonalnego pełnomocnika skarżących do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez nadesłanie pełnomocnictw uprawniających do reprezentowania skarżących w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie. Wezwanie to, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 17 października 2017 r. W odpowiedzi na to wezwanie profesjonalny pełnomocnik skarżących przy piśmie z dnia 20 października 2017 r. (nadanym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 24 października 2017 r.) złożył pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania skarżącego J. M. w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie. Jednocześnie w piśmie tym pełnomocnik wniósł o przedłużenie o kolejne 7 dni terminu na złożenie pełnomocnictw od pozostałych skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga M. D. podlega odrzuceniu, ponieważ w dniu wnoszenia skargi, tj. w dniu 7 września 2017 r. M. D. nie posiadał zdolności prawnej, albowiem zmarł on w dniu [...] stycznia 2016 r., a więc przed wniesieniem skargi, co potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku, notarialnie poświadczone za zgodność z oryginałem, z którego wynika, że spadek po M. D., zmarłym w dniu [...] stycznia 2016 r. w [...], na podstawie ustawy wprost nabyli syn T. D. i córka J. Z. po 1/2 części spadku każde z nich. W nadesłanych do sprawy aktach administracyjnych znajduje się także kopia wierzytelna notarialnie poświadczona za zgodność z okazanym oryginałem decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] orzekająca o zmianie nazwiska noszonego po zawarciu małżeństwa J. Z. rod. D. na nazwisko M. W myśl art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Według art. 25 § 1 tej ustawy, osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Wyjaśnienia wymaga, że w rozumieniu powołanego art. 25 § 1 ustawy zdolność sądowa to zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, czyli zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Konsekwencją powyższego jest wymóg zachowania zdolności prawnej i jej atrybutu – zdolności sądowej przez taki podmiot, bowiem z brakiem zdolności prawnej osoby fizycznej nierozerwalnie łączy się brak zdolności sądowej (procesowej), który jest brakiem nieusuwalnym. Zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego, zdolność sądową mają osoby fizyczne, zaś osobą fizyczną jest człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci. W sytuacji gdy osoba fizyczna umrze przed wszczęciem postępowania sądowego, to nie może ono zostać wszczęte z powodu braku strony. Brak zdolności sądowej strony, ujawniony w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego lub nawet po jej wniesieniu, stanowi podstawę do odrzucenia skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 powołanej ustawy. W doktrynie przyjmuje się szersze określenie zdolności sądowej. Po pierwsze, stanowi ona przymiot danej jednostki pozwalający na przeprowadzenie z jej udziałem jako strony procesu, po drugie zaś oznacza rzeczywiste istnienie jednostki oznaczonej jako strona procesowa. Brak zdolności sądowej może mieć charakter pierwotny, tj. może zachodzić już w chwili wszczęcia procesu, może też mieć charakter następczy, tj. może powstać w toku procesu (W. Broniewicz, Zdolność sądowa w postępowaniu cywilnym, NP 1965, nr 5, s. 574 i 575 oraz tenże, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1987 r., III CZP 71/87, Lex Polonica nr 310689, OSNCP 1989, nr 5, poz. 70, OSP 1990, nr 11-12, poz. 366; M. Jędrzejewska, Problemy wynikające z regulacji zdolności sądowej w kodeksie postępowania cywilnego, PS 1993, nr 10, s. 44-45). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy brak ten zostanie uzupełniony. Takie uzupełnienie powinno nastąpić na wezwanie sądu podjęte w trybie art. 31 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści tego przepisu wynika, że sąd jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia braku w postaci zdolności sądowej tylko wtedy, gdy daje się on uzupełnić. Sytuacja taka ma miejsce, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności np.: wpis do rejestru, a samo dokonanie tej czynności uzależnione jest od woli (aktywności) podmiotu nie mającego zdolności sądowej. Problem ten nie dotyczy z natury rzeczy osób fizycznych (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, s. 180). Zatem w niniejszej sprawie występuje po stronie skarżącego Mieczysława Dykierta brak zdolności sądowej i ma on charakter pierwotny, co oznacza, że wniesienie skargi w jego imieniu przez nieumocowany do tego podmiot, nie może wywrzeć zamierzonego skutku w postaci skutecznego uruchomienia postępowania przed sądem administracyjnym przez tego skarżącego. Stwierdzony brak zdolności sądowej skarżącego M. D. przed wniesieniem skargi, obliguje Sąd do odrzucenia jego skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 powołanej ustawy.