IV SA/Wa 2318/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. H. od postanowienia referendarza sądowego z 29 grudnia 2017 r. dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy

Z. H. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną w sentencji decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z 20 września 2017 r. podano, że wnioskodawca nie osiąga dochodu, nie posiada majątku nieruchomego, nie ma oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Ponieważ oświadczenie z 20 września 2017 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego oraz budziło wątpliwości, w piśmie z 19 października 2017 r. skierowano do reprezentującego go radcy prawnego wezwanie do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia potwierdzających aktualną sytuację finansową skarżącego. Zobowiązano do nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, albo jednoznacznego oświadczenia, że nie posiada on rachunku bankowego. Ponadto, z uwagi na to, że z akt sprawy wynikało, że w toku postępowania administracyjnego skarżący przebywał w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, a okres pobytu został przedłużony (postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...]) do [...] lipca 2017 r., wezwano do udzielenia informacji, czy Z. H. nadal przebywa w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, a jeśli nie, to jakie są obecnie źródła jego utrzymania. O udzielenie informacji, czy skarżący nadal przebywa w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, zwrócono się także do Kierownika Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców [...], który w pismach z 26 października 2017 r. i z 30 listopada 2017 r., potwierdził tę okoliczność. Doręczone pełnomocnikowi skarżącego wezwanie z 19 października 2017 r. pozostało bez odpowiedzi. W związku z tym, postanowieniem z 29 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że oświadczenie skarżącego było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a ponadto - w kontekście informacji podawanych przez Z. H. w toku postępowania administracyjnego - budziło wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. W pierwszej kolejności zastrzeżenia budziła informacja o opłaceniu przez skarżącego czesnego za pierwszy rok studiów. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie S. A., w którym wymieniony zobowiązał się do wspomagania skarżącego drobnymi kwotami na wydatki przez okres postępowania przez organami administracji i sądami. Ponadto referendarz zaznaczył, że pomimo faktu przebywania skarżącego w ośrodku dla cudzoziemców, nie uniemożliwia to kontaktu z pełnomocnikiem, a tym samym wyjaśnienia kwestii posiadania przez skarżącego konta bankowego, a także innych okoliczności mogących zobrazować sytuację majątkową. Tymczasem pełnomocnik w ogóle nie odpowiedział na wezwanie Sądu, a z toku postepowania przed organami administracyjnymi referendarz wywnioskował, że skarżący odmiennie przedstawia swoją sytuację w zależności od celu, jaki chce osiągnąć. Powyższa postawa, wraz z niewyjaśnionymi wątpliwościami dotyczącymi możliwości płatniczych skarżącego, uzasadniała odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Oświadczył, że cudzoziemiec nie posiada żadnych źródeł dochodu oraz utrzymania i w dalszym ciągu przebywa w Ośrodku Strzeżonym w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Przechodząc do oceny postanowienia referendarza z 29 grudnia 2017 r. w zakresie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, Sąd zauważa, że w kwestionowanym postanowieniu referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na niewystarczające dane i niedostatecznie udokumentowanie okoliczności, na jakie powoływał się Skarżący, uzasadniając swój wniosek. Niedostatki te wynikły z braku odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego. Wobec niepełnego udostępnienia informacji na temat swojego stanu majątkowego – do czego Wnioskodawca był zobowiązany ma mocy art. 255 p.p.s.a. – referendarz nie miał możliwości dokonania oceny faktycznej sytuacji skarżącego, a informacje zdobyte w oparciu o analizę akt postępowania administracyjnego wzbudziły wątpliwości co do zasadności złożonego wniosku. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w sprzeciwie, Sąd stwierdza, że referendarz sądowy zwrócił się o udostępnienie danych dotyczących konta bankowego. Jest to podstawowa okoliczność badana w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Wezwanie pozostało bez żadnej odpowiedzi, również na etapie złożonego sprzeciwu, co pozostaje niezrozumiałe w kontekście dalszego domagania się przyznania zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania. Brak odpowiedzi na tak podstawowe pytanie w istocie uniemożliwia jakąkolwiek ocenę wniosku. Samo oświadczenie dotyczące stanu majątkowego musi być wiarygodne, a w razie wątpliwości co do tej wiarygodności, musi zostać poparte stosownymi dokumentami źródłowymi. Tymczasem pełnomocnik skarżącego uchyla się od przedłożenia jakichkolwiek bliższych informacji i dokumentów i poprzestaje na lakonicznych oświadczeniach, co czyni niemożliwym ocenę możliwości poniesienia kosztów postępowania przez cudzoziemca. Referendarz sądowy, a także Sąd, podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy opierać się może jedynie na materiałach przedstawionych przez wnioskującą stronę skarżącą. To na niej spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jeśli zarówno przed referendarzem, jak i przed Sądem, Skarżący uchyla się przed pełnym wykazaniem swojej sytuacji majątkowej, niemożliwe jest pozytywne rozpatrzenie wniosku. W takim stanie rzeczy, zdaniem Sądu postanowienie referendarza sądowego nie zasługuje na uchylenie, albowiem odmowa przyznania prawa pomocy została prawidłowo uzasadniona. W świetle wszystkich powyższych okoliczności, Sąd podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.