IV SA/Wa 2237/15

Dnia 22 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. O. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2016 roku odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G., H. O. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2016r.

G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G., H. O. wnieśli do Sądu skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 22 maja 2015 roku w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (zarządzenie k. 44). W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioski skarżących G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G. o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania (zarządzenie k.59 – 60). Skarżącej H. O. odmówiono przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 listopada 2015r. k. 83 - 87, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2016 roku k. 96 – 102 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2016r. k. 113 – 116). W dniu 9 maja 2016r. skarżący G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G., H. O. złożyli kolejny (drugi) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (wniosek k. 126). Wobec tego, że pierwotny wniosek skarżącej H. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego został już prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2016r. odmawiającym przyznania prawa pomocy, ponownie złożony w piśmie z dnia 9 maja 2016r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym należy rozpatrzyć w kontekście normy art. 165 p.p.s.a. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 25 listopada 2016r. Sąd przesłał skarżącej H. O. urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i zobowiązał skarżącą do dokładnego wypełnienia i odesłania Sądowi, wzywając jednocześnie skarżącą do wykazania, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych w sytuacji materialnej wnioskodawczyni, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy zmiany postanowienia z dnia 12 stycznia 2016r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Odpis zarządzenia z dnia 25 listopada 2016r. został doręczony skarżącej w dniu 12 grudnia 2016r. (potwierdzenie odbioru k. 177). W dniu 19 grudnia 2016r. upłynął bezskutecznie termin do wykonania zarządzenia z dnia 25 listopada 2016r. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżąca H. O. nie przedłożyła w Sądzie wypełnionego formularza wniosku po przyznanie prawa pomocy i nie wykazała, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych w jej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a". postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie, kolejny wniosek tej samej strony nie może zostać uwzględniony. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 1995r., sygn. akt SA/Rz 461/95 ONSA 1995/4/190). W przypadku postępowania o przyznania prawa pomocy chodzi więc o takie zmiany okoliczności, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialno-bytową strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Dla porządku należy jeszcze raz skarżącej wskazać, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005r. sygn. akt FZ 478/04 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/). Przenosząc powyższe rozważania na kanwę rozpoznawanego wniosku o zmianę postanowienia z dnia 12 stycznia 2016r. odmawiającego przyznania skarżącej H. O. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 maja 2016r. zawiera tożsame oświadczenia, co we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w Sądzie w dniu 30.09.2015r. Dodatkowo, we wniosku z dnia 9 maja 2016r., skarżąca podniosła, iż przed Sądem Okręgowym w Suwałkach toczą się postępowania o odszkodowania i w związku z tym skarżąca ponosi znaczne koszty na opłaty sądowe oraz na bieżącą pomoc prawną. Skarżąca nie była jednak w stanie udokumentować poniesionych wydatków. Skarżąca H. O. wskazała, że utrzymuje się z dochodów męża W. O., nie uzyskuje świadczenia emerytalnego z KRUS. Wywłaszczona nieruchomość stanowi majątek osobisty skarżącej H. O. (k. 126). Powyższe stwierdzenia są powtórzeniem argumentacji skarżącej H. O. przedstawionej w postępowaniu zainicjowanym pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (wniosek k. 54 – 56, sprzeciw k. 92, zażalenie k. 106) i nie wskazują na okoliczności, pozwalające na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Należy mieć również na uwadze, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja materialna uległa zmianie. Zignorowała bowiem sądowe wezwanie do wykazania zmiany okoliczności faktycznych we własnej sytuacji materialnej z dnia 25.11.2016r. Nie przedłożyła również wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który obrazowałby aktualną sytuację rodzinną i materialną skarżącej. W świetle powyższego Sąd nie miał możliwości dokonania oceny czy sytuacja materialna skarżącej H. O. uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 12 stycznia 2016r. Z tych względów, na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.