IV SA/Wa 2184/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

UZASDADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...], którym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w W. z dnia [...] października 1975 r., Nr [...]. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 8 stycznia 2013 r. M. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w W. z dnia [...] października 1975 r., Nr [...], uchylającej akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...] marca 1975 r., wydany przez Naczelnika Powiatu N. oraz decyzję tego organu z dnia [...] lipca 1975 r., Nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej wydaniem ww. aktu własności ziemi i o odmowie uznania M. i I. S. za właścicieli nieruchomości rolnej o pow. 2,65 ha, położonej we wsi B. Wnioskodawca we wniosku podniósł zarzut wydania ww. decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...] marca 1975 r. stwierdzał, że własność przedmiotowej nieruchomości nabyli M. S. i I. S. na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu jasności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Regulacja ta oznacza, iż od dnia wejścia w życie tego przepisu (tj. od dnia 1 stycznia 1992 r.) nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych (w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego) decyzji wydanych na podstawie wspomnianej ustawy z dnia 26 października 1971 r., które uzyskały przymiot ostateczności. Złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie, która nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego ze względu na regulację zawartą w art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. uzasadnia odmowę wszczęcia tego postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], wniósł M. S. Skarżący wskazał, że w jego ocenie, w przedmiotowej sprawie art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie ma zastosowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontroli tej dokonuje się pod kątem zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, dokonując tej kontroli, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o powyższe kryteria uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1187, ze zm.) stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Taki stan prawny obowiązuje od dnia 1 stycznia 1992 r. Podkreślić należy, że przytoczone powyżej wyłączenie prawne - w zakresie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - odnosi się do wszystkich decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w tym również do kwestionowanej przez skarżącego decyzji ostatecznej Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w W. z dnia [...] października 1975 r., Nr [...], uchylającej akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...] marca 1975 r., wydany przez Naczelnika Powiatu N. oraz decyzję tego organu z dnia [...] lipca 1975 r., Nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej wydaniem ww. aktu własności ziemi i o odmowie uznania M. i I. S. za właścicieli nieruchomości rolnej o pow. 2,65 ha, położonej we wsi B. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że na gruncie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, zgodnie z wolą ustawodawcy trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszania ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby decyzje te były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie, skutkowałyby stosowaniem tych trybów. Artykuł 63 ust. 2 ww. ustawy zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach uprzednio unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydane były rozstrzygnięcia zwane aktami własności ziemi. Oznacza to, że niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji (aktu własności ziemi) w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 627/98, publ. LEX nr 41779 i z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt II SA 569/99, publ. LEX nr 46213). Z tych też względów Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobligowany był, bez oceny kwestii prawidłowości wydanej decyzji, wydać rozstrzygnięcie o charakterze procesowym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalono. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy.