IV SA/Wa 2175/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Monika Stępkowska – Bigiej po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] S.A. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmowy stwierdzenia istnienia nadpłaty w opłacie za brak sieci postanawia odmówić [...] S.A. z siedzibą w W. zwolnienia od kosztów sądowych.

[...] S.A. z siedzibą w W. (dalej skarżąca) wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w opłacie za brak sieci za 2006 r. w wysokości 1 593 123,00 zł. W toku postępowania skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postepowania, w tym wisu od przedmiotowej skargi w wysokości 15. 843,70 zł. Podniosła, że uprzednio skarżąca prowadziła działalność obejmującą handel hurtowy samochodami i częściami zamiennymi, jednakże obecnie działalność firmy jest ograniczona ze względu na wielowątkowy, trwający od lat spór z kontrahentem [...] S.A. z siedzibą w M., H. Składniki majątkowe będące własnością skarżącej, w tym środki trwałe zostały zajęte przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. Egzekucja prowadzona jest na podstawie wyroku [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...], sprostowanego aneksem z dnia 1 lipca 2015 r., w zakresie w jakim [...] zasądziło od [...] na rzecz [..] S.A. kwotę 34.392.682 zł wraz z odsetkami, opatrzonego klauzulą wykonalności. Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i w tej sytuacji nieudzielenie prawa pomocy spowoduje po stronie skarżącej nie możność skutecznego wniesienia skargi na decyzję, którą uważa za niezgodną z prawem. Wysokość kapitału zakładowego wynosi 18.200.000,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 229.409,25 zł. Strata bilansowa brutto wynosi 40.741.635,08 zł. Skarżąca wskazała, że na jednym z rachunków bankowych ma zgromadzone środki finansowe w wysokości 0,21 zł zaś na drugim nie ma środków finansowych, stan środków w kasie wynosi 4,24 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżąca nadesłała: - wyciągi dzienne z rachunku bankowego, - zeznania o wysokości osiągniętego dochodu CIT rok 2014-2015; - sprawozdania finansowe za rok 2013 i 2014; - bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r. - rachunki zysków i strat. - dokumenty potwierdzające zajęcia komornicze środków trwałych spółki (pismo z dnia 5 lipca 2016 r. komornika sądowego – zajęcie wierzytelności, protokoły z dnia 22 września 2016 r. z zajęcia niektórych ruchomości należących do dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku [...] Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 2718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Spółka uzasadniając wniosek wskazała przede wszystkim na swoją złą sytuację finansowa związaną z wyrokiem [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...], którym zasądzono od [...] na rzecz [...] S.A. kwotę 34.392.682 zł wraz z odsetkami. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej, popartych stosownymi dokumentami wobec skarżącej zostało wszczęta postępowanie egzekucyjne o zapłatę należności głównej w kwocie 34.392.682,00 zł (odsetki do 5 lipca 2016 r. wyniosły 1.509.003,89 zł. Jak wynika z protokołu z dnia 22 września 2016 r. dołączonego do wniosku, komornik sądowy dokonał także zajęcia niektórych ruchomości należących do skarżącej. Należy jednak podkreślić, że pomimo sygnalizowanych problemów finansowych, prowadzonej egzekucji z majątku, skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Nic nie wskazuje na to, aby spółka stała się niewypłacalna. Wobec skarżącej nie toczy się postępowanie upadłościowe. Skarżąca wskazuje jedynie, że jej działalność jest ograniczona ze względu na wieloletni spór z [...] S.A. i spółka znajduje się w fazie reorganizacji. Należy także wskazać, że spółka wypracowuje środki, z których finansowane jest chociażby wynagrodzenie fachowego pełnomocnika, reprezentującego spółkę w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Podkreślenia wymaga fakt, że koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztami związanymi z jej prowadzeniem. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Nie bez znaczenia w sprawie niniejszej pozostaje podkreślana w orzecznictwie okoliczność, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub też ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (vide: postanowienia NSA z dnia: 18 stycznia 2008 r., sygn.. akt I OZ 809/07; 03 września 2014 r., sygn. akt II OZ 847/14; 06 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Należy także wskazać, że w oświadczeniu na urzędowym formularzu PPPr skarżąca wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe. Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2016 r. została wezwana m. in. do złożenia wyciągów z wszelkich rachunków bankowych spółki, obejmujących okres ostatnich dwóch miesięcy. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała szereg wyciągów dziennych (nieobejmujących wszystkich dni z sześciomiesięcznego okresu) tylko z jednego ze wskazanych w PPPr rachunków bankowych. Wobec powyższego, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że aktualnie nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy. Należy jeszcze raz pokreślić, że w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że spełnia warunki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.