IV SA/Wa 2112/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2017r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. i W. małżonków B. na postanowienie Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego - uchyliło ww postanowienie w całości i orzekło co do istoty sprawy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. A. i P. małżonkowie M. wnioskiem z dnia 3 lipca 2014 r. wystąpili do Wójta Gminy S. o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości stanowiącej ich własność oznaczonej jako działka nr [...] z sąsiednią działką o nr [...], stanowiącą własność W. B. Wnioskodawcy wskazali, że w dniu 23 czerwca 2014 r. W. B. postawił trwałe ogrodzenie, z którego umiejscowieniem się nie zgadzają, bowiem naruszony został stan posiadania działki stanowiącej ich własność. Działki te nie mają linii rozgraniczającej a sąsiad wcześniej kwestionował wyniki pomiarów geodety przez nich wyznaczonego, z tych też względów uznali, że zasadnym jest wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego i wyznaczenie postronnego geodety z urzędu. Postępowanie administracyjne w sprawie zostało zakończone wydaniem przez Wójta Gminy S. decyzji z dnia [...] lutego 2015r. znak: [...] o rozgraniczeniu nieruchomości. Czynności techniczne rozgraniczenia nieruchomości dokonał wyłoniony w trybie zapytania o cenę upoważniony przez Wójta Gminy S. uprawniony geodeta W. M., za wynagrodzeniem w kwocie [...] złotych. Z czynności rozgraniczenia sporządzony został przez geodetę w dniu [...].01.2015 r. operat techniczny Nr [...], przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. Dokumentacja rozgraniczenia była poprzedzona kontrolą pod względem spełnienia warunków formalnych - ocena geodety uprawnionego z dnia 14.01.2015 r. oraz Wójta Gminy S. Nr [...] dnia [...].01.2015 r. Na poczet powyższych czynności A. i P. małżonkowie M. wpłacili w dniu 6 sierpnia 2014 r. do Urzędu Gminy S. kwotę [...] zł (dowód wpłaty KP). Organ nie żądał podobnej zaliczki od A. i W. małżonków B. W przedmiotowym postępowaniu oprócz kosztów wynagrodzenia geodety uprawnionego nie zaistniały żadne inne okoliczności powodujące powstanie kosztów, które winny zostać poniesione przez strony postępowania. Wójt dokonując rozliczenia kosztów powyższego postępowania wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. I OPS 5/06, w której Naczelny Sąd uznał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262§ 1pkt2 kpa, powinien obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 i 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania (...). Wobec powyższego organ I instancji konsekwentnie przyjął, że koszty rozgraniczenia winne zostać uiszczone po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Zatem w swoim postanowieniu ustalił, iż koszty postępowania w kwocie [...] zł, ponoszą po połowie małżonkowie M. i małżonkowie B. Przy czym z uwagi, że należna kwota została już przez małżonków M. uiszczona, zobowiązanymi co do pozostałej kwoty zostali wyłącznie małżonkowie B. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wnieśli zażalenie zarzucając naruszenie art. 264 § 1, w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na obciążeniu ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego oraz naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. Małżonkowie B. podali, że w 1992 r. zostało przeprowadzone rozgraniczenie działki nr [...], z działką nr [...]. Wówczas ponieśli koszty tego rozgraniczenia w całości. Wówczas małżonkowie M. nie zostali obciążeni kosztami tego rozgraniczenia. Zatem, zdaniem Skarżących, w sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o rozgraniczenia nieruchomości w sprawie, której zakres przedmiotowy jest tożsamy ze sprawą będąca w toku postępowania lub ostatecznie zakończoną, właściwy organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe albowiem ustawodawca wyłączył możliwość dwukrotnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy administracyjnej. Wobec powyższego Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wójta Gminy w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. i o umorzenie postępowania w sprawie obciążenia ich kosztami rozgraniczenia. Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie podkreślił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenie nieruchomości może nastąpić w toku postępowania administracyjnego, bądź też w postępowaniu przed sądem. Czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Z kolei zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W myśl art. 264 § 1 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustalla w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin ich uiszczenia. W rozpatrywanej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek z dnia 3 lipca 2014 r. wniesiony do Wójta Gminy S. przez Państwo A. i P. M. Tak więc, kierując się treścią wymienionych wyżej przepisów zasadniczo koszty postępowania rozgraniczeniowego winny obciążać wnioskodawców, jako poniesione w ich interesie. Kolegium jednak mając na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06, podjętą w powiększonym składzie siedmiu sędziów, w myśl której wójt, burmistrz lub prezydent miasta może obciążyć kosztami rozgraniczenia strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko tego kto wystąpił o wszczęcie postępowanie, uznało, że zasadnie organ pierwszej instancji kosztami rozgraniczeniowymi obciążył po połowie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, ponieważ prace te zostały wykonane także w ich interesie. Ostatecznie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po analizie treści rozstrzygnięcia ww postanowienia uznało za zasadnym jest zweryfikowanie zaskarżonego postanowienia w zakresie stron zobowiązanych do ponoszenia przedmiotowych kosztów, gdyż choć wprawdzie Wójt zobowiązał w pkt 2 postanowienia małżonków B. po uiszczenia kwoty [...] zł, to jednak, powinien był także w pkt 1 dokładnie określić wszystkie strony zobowiązane do ponoszenia opłat postępowania rozgraniczeniowego, czego wymaga treść art. 264 § 1 k.p.a. Wobec powyższego uchylił postanowienie Wójta w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a i ponownie orzekł co do meritum sprawy. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie SKO w [...], Skarżący W. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w punkcie nr 2 oraz postanowienia Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2015 r. A nadto, wniósł o unieważnienie przeprowadzonego postępowania dowodowego w postępowaniu o ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie sfałszowanych dokumentów z udziałem stronniczego geodety uprawnionego W. M., oraz pracowników Starostwa Powiatowego w W. i Wójta Gminy w S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jego uchylenia. Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie określające koszty postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości obciążające strony postępowania. Podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił zaś art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, musi to być interes własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. (...) Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można, więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Zatem, należy stwierdzić, że art. 152 k.c. stanowi podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Zgodnie z przytoczoną przez organy uchwałą podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. I OPS 5/06: "(...) w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu Cywilnego.". Należy w tym miejscu wskazać, iż uchwały poszerzonego składu NSA są wiążące dla innych sądów administracyjnych. Jedną z funkcji uchwał poszerzonych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ujednolicanie orzecznictwa w sprawach, w których zapadają odmienne rozstrzygnięcia. Związanie takie może mieć charakter bezpośredni (uchwałą podjętą w związku z pytaniem sądu administracyjnego w konkretnej sprawie jest związany pytający skład orzekający, co wynika z art. 187 § 2 p.p.s.a.) lub też pośredni, uchwała taka jest wiążąca dla wszystkich innych sądów administracyjnych. Fakt związania tymi uchwałami wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a., bowiem jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi tegoż sądu. W związku z powyższym zasadnie w przedmiotowej sprawie koszty postępowania ustalono po połowie pomiędzy właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Z tych wszystkich względów, mając na względzie przedstawioną wyżej regulację prawną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji ww wyroku.