IV SA/Wa 1809/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aleksandra Westra (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, asesor WSA Wojciech Białogłowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 czerwca 2023 r. nr DLI-VII.7616.27.2022.ASw w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego R. B. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 czerwca 2023 r. nr DLI-VII.7616.27.2022.ASw, uchylająca decyzję Wojewody [...] i ustalająca odszkodowanie. Stan sprawy przedstawia się następująco: Nieruchomość położona w powiecie w., gminie L., obrębie [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha (wydzielona z działki nr [...] o pow. [...]ha), decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., została przeznaczona pod inwestycję pn.: "Budowa skrzyżowania dwupoziomowego w L., polegającą na budowie skrzyżowania dwupoziomowego (wiaduktu drogowego), w ciągu drogi powiatowej nr [...], nad linią kolejową nr [...] Z. – K. i nad drogą krajową [...], w km około 60+463 linii kolejowej, w związku z likwidacją przejazdu kolejowego w km 60+332 w tej linii". Powyższej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...]. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w łącznej wysokości 34 769,00 zł i przyznaniu go na rzecz R. B., jako właściciela nieruchomości, w kwocie 10 573,00 zł oraz Powiatowego Banku Spółdzielczego w W., jako wierzyciela hipotecznego, w kwocie 24 196,00 zł. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., znak: [...], orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości 39 952,00 zł za prawo własności przedmiotowej nieruchomości i przyznaniu go na rzecz: R. B. w wysokości 22 909,71 zł za prawo własności powyższej nieruchomości i wierzyciela hipotecznego - Powiatowego Banku Spółdzielczego w W. - w wysokości 17 042,29 zł z tytułu zobowiązania hipotecznego obciążającego powyższą nieruchomość oraz w pkt 2 o zobowiązaniu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. do wypłaty ustalonego w pkt. 1 odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez R. B., decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r., znak: DLI-VII.7616.27.2022.ASw, Minister Rozwoju i Technologii, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. w całości i orzekł: w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości 39 952,00 zł za prawo własności przedmiotowej nieruchomości i przyznaniu go na rzecz: - R. B. w wysokości 27 302,07 zł za prawo własności powyższej nieruchomości, - wierzyciela hipotecznego - Powiatowego Banku Spółdzielczego w W. - w wysokości 12 649,93 zł z tytułu zobowiązania hipotecznego obciążającego powyższą nieruchomość; w pkt. 2 o zobowiązaniu PKP Polskie Linie Kolejowe SA do wypłaty ustalonego w pkt. 1 odszkodowania w terminie 14 dni od wydania niniejszej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister powołał art. 9s ust. 3 pkt 1, 9y ust. 1, 3, 3a, 3c, 3d, 3e i 9s ust. 3a specustawy kolejowej. Organ ustalił, że dla działki nr [...] Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził księgę wieczystą nr [...]. W dziale II ww. księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości wpisany był R. B. W dziale III ww. księgi wieczystej brak było wpisów. W dziale IV ww. księgi wieczystej wpisana była hipoteka umowna na rzecz Powiatowego Banku Spółdzielczego z siedzibą w W.. Organ wskazał, że zawiadomienie o wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. R. B. odebrał dnia 18 marca 2019 r. Do dnia wydania niniejszej decyzji do akt sprawy nie złożono oświadczenia właściciela nieruchomości o wydaniu przedmiotowej działki inwestorowi. Wobec powyższego organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dotyczące powiększenia odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości na podstawie art. 9y ust. 3e specustawy kolejowej. Organ powołał również art. 130 ust. 2, art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazując, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości stanowi operat szacunkowy z dnia [...] kwietnia 2022 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. J. (uprawnienia nr [...]), którego aktualność została potwierdzona w dniu 12 czerwca 2023 r. Organ zauważył, że w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu [...] kwietnia 2022 r. biegły wskazał, że szacowana nieruchomość położona jest w miejscowości J., gmina L., przy lokalnej drodze dojazdowej, która jest utwardzona nawierzchnią asfaltową, jest prostopadła do drogi krajowej numer [...]. Najbliższe otoczenie nieruchomości stanowi zwarta zabudowa mieszkaniowa oraz tereny niezabudowane. Nieruchomość oddalona jest od centrum L. o około 3 km. Działka położona jest w centralnej części wsi i znajduje się w bliskiej odległości od centrum miasta L. oraz posiada dogodny do niego dojazd. Na działce znajdują się naniesienia i nasadzenia podlegające wycenie: ogrodzenie z siatki na podmurówce dł. = 4 mb, h = 1,6 m Sz = 10%, ogrodzenie z prętów stalowych na podmurówce dł. = 15 m, h = 1,6 m, Sz = 10%, Tuje - 6 sztuk -10 lat, trawnik 25 m2, przydomowa oczyszczalnia ścieków, osadniki 2 sztuki o pojemności 2000 I każdy, posadowiona na płycie betonowej, Sz = 10%. Organ powołał, że biegły wskazał, że dane o naniesieniach i nasadzeniach przyjął na podstawie własnych oględzin i pomiarów oraz na podstawie dokumentacji udostępnionej przez zleceniodawcę i informacji od PKP. Powołano, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy L. w zakresie wsi J., B., zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w L. z dnia [...] maja 2018 roku wywłaszczana działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 9MN - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Wywłaszczona działka w całości znajduje się poza liniami zabudowy. Do celów wyceny biegły dokonał analizy cen nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod inwestycje kolejowe i cen gruntów budowlanych. Badanie rynku nieruchomości kolejowych w przeciągu ostatnich 2 lat na terenie powiatu w. nie doprowadziło do wyłonienia ani jednej transakcji dotyczącej działek przeznaczonych pod inwestycje kolejowe. Dodatkowo analizę rynku nieruchomości kolejowych rozszerzono na teren województwa m., ale i na tak określonym rynku nie odnotowano transakcji kupna sprzedaży działek przeznaczonych pod inwestycje kolejowe. W związku z brakiem transakcji kolejowych biegły dokonał również analizy rynku nieruchomości drogowych jako najbardziej zbliżonych pod względem pełnionych funkcji do nieruchomości kolejowych i wykorzystywanych do celów komunikacji. Badanie rynku nieruchomości drogowych w przeciągu ostatnich 2 lat na terenie powiatu w. nie doprowadziło do wyłonienia tego typu transakcji, dlatego analizę biegły rozszerzył na obszar województwa m. z pominięciem aglomeracji w. i wydłużył aż do początku 2018 roku. W wyniku czego biegły ustalił, że ceny nieruchomości drogowych lokowały się w przedziale od około 2,80 zł do ok. 48 zł, przy cenie średniej około 16 zł za jeden m2. Kolejno do celów wyceny biegły dokonał analizy rynku budowlanego obejmującego teren gminy L., biorąc pod uwagę przedział ostatnich 2 lat. Na tak określonym rynku biegły odnotował kilka transakcji podobnych. W wyniku analizy biegły nie stwierdził zmiany cen w czasie. Biegły ustalił, że ceny gruntów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną na analizowanym terenie kształtują się za 1 m2 powierzchni działki od ok. 35 zł do ok. 120 zł, przy cenie średniej ok. 62 zł za m2, a więc są wyższe od cen średnich gruntów drogowych. Zgodnie ze zasadą korzyści wartość gruntu określona została na podstawie dotychczasowego przeznaczenia, tj. cen nieruchomości budowlanych. Do celów wyceny biegły wyłonił 5 nieruchomości najbardziej podobnych z dostępnej bazy z przedziału cenowego od 63,90 zł do 119 zł za 1 m2 gruntu, z których następnie do porównań wybrano 3, na podstawie których określił wartość gruntu. Z uwagi na brak transakcji na rynku lokalnym i regionalnym dotyczących nieruchomości o zagospodarowaniu porównywalnym do wycenianego biegły nie mógł określić rynkowej wartości naniesień i nasadzeń. Z tych względów biegły zdecydował się zastosować podejście kosztowe do określenia wartości odtworzeniowej zamiast wartości rynkowej. Wartość odtworzeniową naniesień rzeczoznawca określił przy zastosowaniu podejścia kosztowego techniki wskaźnikowej na podstawie cen z aktualnego na dzień wyceny katalogu Bistyp - Katalog cen jednostkowych robót i obiektów inwestycyjnych I kwartał 2022 r. oraz Sekocenbud "Biuletyn cen obiektów budowlanych" I kwartał 2022 roku. Do wyceny drzew owocowych bylin i krzewów biegły zastosował wzór z publikacji Krzysztofa Zmarlickiego "Określenie wartości plantacji kultur wieloletnich" PFSRM. Do wyceny gruntu szacowanej nieruchomości rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Rzeczoznawca określił następujące cechy rynkowe wpływające na wartość wycenianej nieruchomości i ich wagi - procentowe wpływy poszczególnych atrybutów: lokalizacja (waga 40%), dojazd do nieruchomości (waga 30%) oraz sposób zagospodarowania nieruchomości sąsiednich (waga 30%). Ponadto dla każdej cechy ustalił skalę ocen, definiując jednocześnie każdą z nich. Biegły dokonał również charakterystyki nieruchomości porównawczych w aspekcie przyjętych cech rynkowych, zcharakteryzował przedmiotową nieruchomość z przedstawieniem jej ocen w odniesieniu do przyjętej skali cech rynkowych i określił współczynnik korygujący dla szacowanego gruntu. Po dokonaniu stosownych obliczeń, wartość rynkową gruntu szacowanej nieruchomości rzeczoznawca określił na kwotę 2 630,00 zł (93,92 zł/m2). Wartość naniesień na kwotę 35 545,00 zł. Natomiast wartość nasadzeń na kwotę 1 777,00 zł. Łączna wartość nieruchomości została określona na kwotę 39 952,00 zł. W takiej wysokości Wojewoda [...] ustalił należne odszkodowanie. Minister uznał, że analiza operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2022 r. w konfrontacji z brzmieniem przepisów u.g.n. i rozporządzenia wykonawczego pozwalają stwierdzić, że sporządzony operat szacunkowy nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiłyby dalsze jego wykorzystywanie dla celów ustalenia odszkodowania. Organ ustalił, że w przypadku wycenianej działki uwzględniono przede wszystkim cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości oraz stan jej zagospodarowania, a także stan prawny nieruchomości. Minister uznał, że autor operatu wyczerpująco wyjaśnił przyjęty przez siebie wybór metody szacowania nieruchomości oraz scharakteryzował przyjęty rynek transakcyjny. Organ ocenił, że rzeczoznawca prawidłowo dokonał wyceny nieruchomości uwzględniając jej stan na dzień [...] marca 2019 r., tj. na dzień wydania przez Wojewodę [...] decyzji Nr [...] o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, a wartość nieruchomości rzeczoznawca określił na dzień sporządzenia operatu szacunkowego. Minister uznał, że przyjęte do porównania nieruchomości spełniają kryterium podobieństwa i tym samym operat z dnia [...] kwietnia 2022 r. może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości na cel publiczny. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Minister zauważył, że Skarżący kwestionuje podobieństwo przyjętych do wyceny nieruchomości, jednakże nie wskazał transakcji nieruchomościami bardziej podobnymi, które miałyby miejsce na badanym rynku w badanym okresie czasu. Dodatkowo organ wskazał, że biegły odniósł się do zarzutów Strony w piśmie z dnia 4 stycznia 2022 r. i wyjaśnił, że rynek obrotu nieruchomościami jest rynkiem bardzo niejednolitym i jest praktycznie niemożliwe odnalezienie nieruchomości o identycznych cechach. Ponadto pojęcie "nieruchomości podobne" nie oznacza, że nieruchomości mają być identyczne. Podobne to takie, które można porównać czyli uchwycić ich różnicę i ustalić ich wpływ oraz wpływ na wartość nieruchomości wycenianej. Organ powołał, że z wyjaśnień biegłego wynika, że do analizy przyjęto możliwie najbardziej podobne nieruchomości jakie udało się odnaleźć na analizowanym rynku w badanym okresie czasu i do ostatecznej wyceny przyjęto nieruchomości z rynku lokalnego, to jest z gminy L.. Minister zauważył, że Skarżący nie przedstawił na poparcie swoich ustaleń żadnych miarodajnych dowodów i argumentów. Organ stwierdził, że nie można zakwestionować prawidłowości operatu szacunkowego tylko na podstawie subiektywnego przekonania strony skarżącej o nieprawidłowym ustaleniu odszkodowania. Minister podkreślił, że wartość każdej nieruchomości przejętej na cel publiczny szacowana jest indywidualnie, a zatem nie było podstaw do uwzględniania w niniejszym postępowaniu wycen innych nieruchomości położonych w L.. Organ wyjaśnił, że do zakwestionowania wartości dowodowej środka dowodowego w postaci operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej może dojść zasadniczo wyłącznie w wypadku wykazania, że operat zawiera ewidentne błędy, które w sposób nie budzący wątpliwości dyskwalifikują jego walory dowodowe. Czynności dokonywane przez biegłego w zakresie doboru nieruchomości porównawczych oraz cech wpływających na wartość nieruchomości, a także wyboru właściwego podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości mają charakter specjalistyczny. Sama metodyka szacowania nieruchomości nie może być zatem przedmiotem oceny ani organu administracyjnego, ani też sądu. Minister powołał również, że z pisma Powiatowego Banku Spółdzielczego w W. z dnia 11 kwietnia 2023 r. wynika, że aktualna wysokość wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na przedmiotowej działce wynosi 12 649,93 zł. W związku z tym organ uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzję i orzekł o wysokości odszkodowania na rzecz dotychczasowego właściciela oraz wierzyciela hipotecznego. Zaskarżając w całości ww. decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zarzucił organowi: 1. naruszenie art. 138§ 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie prowadzące do wniosku, że w przedmiotowej sprawie należy uchylić poprzednią decyzję Wojewody [...] i należy uaktualnić operat szacunkowy poprzez oświadczenie biegłego rzeczoznawcy i wydać nową decyzję w sprawie po uzyskaniu dodatkowych oświadczeń z Banku Spółdzielczego w W., gdy tymczasem organ II. instancji nie był uprawniony do zastosowania w sprawie takiego rozstrzygnięcia, chociażby z uwagi na fakt, iż ze względu na aktualną sytuację na rynku związaną z inflacją, która uzasadnia, iż poświadczenie przez biegłego aktualności sporządzonego operatu jest niewłaściwe i nie odpowiada prawdzie, skoro każdy przeciętny człowiek wie, że cena materiałów i robocizny w 2021 r. była inna niż jest teraz, więc jeśli biegły ma za zadanie sporządzić operat szacunkowy, w którym wskaże wysokość odszkodowania należnego stronie, to powinien opierać się na aktualnych cenach a nie na cenach z I. kwartału 2022 r, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji; 2. art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przeprowadzeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie wbrew obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a przez to obrazę naczelnych zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, 7, 8, 9, 15, 16 k.p.a. a w szczególności art. 10 k.p.a., a w szczególności poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, praworządności, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym - całkowite pominięcie Skarżącego w podejmowanych czynnościach na ostatnim etapie postępowania odwoławczego, nie poinformowanie go o zwróceniu się do rzeczoznawcy z wnioskiem o uaktualnienie operatu, po doręczeniu tego oświadczenia rzeczoznawcy nie zapewnienie stronie zapoznania się z jego treścią i złożenia stosownych wniosków i zastrzeżeń, nie zawiadomienie strony o zakończeniu prowadzenia postępowania odwoławczego i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, złożenia stosownych uwag i zastrzeżeń do zebranego materiału dowodowego w wyznaczonym terminie; 3. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez pominięcie w zaskarżonej decyzji opisu dotyczącego prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie, brak uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego i nie odniesienie się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności podniesionych w złożonym odwołaniu od decyzji Wojewody [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a). Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 19 czerwca 2023 r., ustalającą na rzecz Skarżącego odszkodowanie za prawo własności nieruchomości. Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – doszedł do przekonania, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organ nie wypełnił obowiązków wynikających z treści art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. i 15 k.p.a. i 10 § 1 k.p.a. Organ nie dokonał czynności niezbędnych do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie rozpoznał wszystkich zarzutów strony zgłoszonych w odwołaniu i nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu, czym uniemożliwił zgłoszenie zastrzeżeń i ewentualnych wniosków dowodowych w odniesieniu do materiału dowodowego pozyskanego w toku postępowania odwoławczego. Powyższe doprowadziło do ustalenia wysokości odszkodowania za utratę prawa własności przy niewyjaśnionym stanie faktycznym sprawy w zakresie wartości wycenianej nieruchomości. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 602) oraz przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2023 poz. 344 tj.). Zgodnie z art. 9s ust. 3 pkt 1 specustawy kolejowej nieruchomości, objęte decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa - w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez PLK S.A. Natomiast na podstawie art. 9y ust. 1 specustawy kolejowej, za nieruchomości oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, o których mowa w art. 9s ust. 3 i 3a oraz art. 9x ust. 4. od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, przysługuje odszkodowanie dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, a także osobom, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości. Stosownie do art. 9y ust. 3 specustawy kolejowej, wysokość odszkodowania ustala się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z art. 134 ust. 1 u.g.n., podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Stosownie do treści przepisu art. 134 ust. 2 u.g.n., przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. W przedmiotowej sprawie organ ustalił wysokość należnego odszkodowania na podstawie operatu sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2022 r. przez M. J., którego aktualność została potwierdzona w dniu [...] czerwca 2023 r. Jak wynika z treści operatu, biegły ustalił wartość nieruchomości na 39 952 zł, w tym wartość gruntu na 2 630 zł, wartość naniesień na 35 545 zł i wartość nasadzeń na 1 777 zł. Biegły m.in. przyjął do wyceny, że długość ogrodzenia z siatki na podmurówce miała 4 mb, ogrodzenie z prętów stalowych na podmurówce 15 mb. oraz ilość 6 tuj. Natomiast z akt sprawy wynika, że Skarżący podczas całego prowadzonego postępowania kwestionował przyjętą na 15 m długość ogrodzenia z prętów stalowych wskazując, że miało ono więcej niż 16 m, jak również wskazywał na inną liczbę tuj. W aktach sprawy (przy pierwszym operacie z dnia [...] czerwca 2019 r., po sprostowaniu z dnia [...] października 2019 r.) znajduje się protokół z wizji lokalnej spisany w dniu [...] czerwca 2019 r., w którym widnieje wpisana długość 15 m ogrodzenia frontowego i 8 sztuk tuj w wieku około 10 lat. Ww. protokół z wizji został sporządzony przez rzeczoznawcę I. C. i przez nią podpisany. W pierwszym złożonym przez Skarżącego odwołaniu w sprawie wskazał on, że wycenie podlegać m.in. powinno 13 tuj. Do odwołania załączył m.in. zdjęcia ww. roślin. W kolejno sporządzonym w dniu [...] listopada 2021 r. operacie przez rzeczoznawcę M. J., biegły do wyceny przyjął również 15 m długości ogrodzenia frontowego i 8 sztuk tuj, dokonując wizji lokalnej w dniu [...] listopada 2021 r. W piśmie z dnia 20 grudnia 2021 r. skierowanym do organu, pełnomocnik Skarżącego zarzucił, że nie miała miejsce żadna wizja w terenie, nikt się ze Skarżącym nie kontaktował, nie odbierano od niego żadnych wyjaśnień, a biegły pozyskał dane zawarte w protokole wizji tylko od zleceniodawcy. Kolejno w piśmie z dnia 4 lutego 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wskazał, że długość ogrodzenia frontowego to 16 m, bocznego 5,40 m, ilość tuj to 11 sztuk a nie 7. Zarzucono, że biegły nie dokonywał żadnych pomiarów odległości i powierzchni na gruncie. Z akt sprawy wynika również, że w odpowiedzi na wezwanie organu, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w piśmie z dnia 18 marca 2022 r. poinformowało, że po przeanalizowaniu dokumentacji wizualnej będącej własnością Spółki tj. zdjęć i nagrań video sprzed oraz po usunięciu nasadzeń i naniesień ustalono, że usunięto 6 sztuk tuj w ciągu ogrodzenia od strony ul. [...] i 7 segmentów przęseł ogrodzenia stalowego wraz z furtką oraz 2 segmenty ogrodzenia z siatki. PKP potwierdziło równocześnie wskazane długości ogrodzeń podane w operacie szacunkowym rzeczoznawcy M. J.. Wskazano również, że wydzielona działka [...] posiada w przybliżeniu kształt trójkąta prostokątnego o wymiarach 3,75 m oraz 14,97 m, w granicach których znajdowały się ogrodzenie stalowe i z siatki. Do pisma załączono dokumentację fotograficzną i ksero mapy. W aktach sprawy znajduje się również pismo rzeczoznawcy z dnia 6 kwietnia 2022 r., skierowane do organu, w którym rzeczoznawca wskazał, że podał prawidłowy wymiary oraz powierzchnię i ilość nasadzeń i naniesień, ale ze względu na różne stanowiska stron wnosi, aby organ rozstrzygnął te kwestie i ustalił konkretne dane. W nowym operacie z dnia [...] kwietnia 2022 r., stanowiącym podstawowy dowód na okoliczność należnego Skarżącemu odszkodowania za utratę prawa własności, biegły do wyceny przyjął 15 mb. długości ogrodzenia frontowego, 4 mb. ogrodzenia bocznego i 6 sztuk tuj. Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie w oparciu o ww. operat. Natomiast dnia 15 czerwca 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo peł. Skarżącego, w którym zarzucono, że rzeczoznawca sporządził operat bazując wyłącznie na informacjach PKP. Pełnomocnik wniósł o zobowiązanie inwestora do przedstawienia nagrań wideo, które powołuje w piśmie z dnia 18 marca 2022 r., celem weryfikacji usunięcia 6 a nie 8 tuj. Podniesiono również, że po zajęciu nieruchomości [...] Skarżący zakupił nowe tuje, które posadził wzdłuż ogrodzenia i na przedstawionej fotografii z dnia 10 września 2020 r. w miejscu usuniętych krzewów mogły być nowe. Wskazano również, że Skarżący nigdy nie był wzywany przez organ do wypowiedzenia się w ilości usuniętych krzewów. Zakwestionowano również prawidłowość przyjętych pomiarów. W złożonym odwołaniu m.in. zakwestionowano operat w zakresie przyjętych przez biegłego pomiarów ogrodzenia, ilości nasadzeń, podnosząc również, że bez odpowiedzi pozostał wniosek Skarżącego o udostepnienia nagrań video. W toku postepowania odwoławczego, na wezwanie organu, biegły w dniu [...] czerwca 2023 r. sporządził aktualizację operatu, potwierdzając wartość nieruchomości. Do aktualizacji została dołączona analiza rynku w zakresie zmiany cen. Załączona analiza dotyczy rynku nieruchomości, cen transakcyjnych gruntami inwestycyjnymi – terenami zabudowy mieszkaniowej na terenie gminy L. w okresie ostatnich 2 lat. Biegły wskazał, że ceny gruntów budowalnych, mimo niewielkich wahań, kształtują się na podobnym poziomie, na potwierdzenie czego biegły przedstawił wykres z linią trendu czasowego. Rzeczoznawca podał również, że wartość naniesień i nasadzeń jest również aktualna. Organ odwoławczy w dniu 19 czerwca 2023 r. wydał decyzję w sprawie. Przed wydaniem decyzji Minister nie poinformował Skarżącego o tym, że do akt sprawy wpłynęła aktualizacja operatu szacunkowego, Skarżący nie został również poinformowany w trybie art.10 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji Minister nie odniósł się w żaden sposób do wniosku Strony o udostępnienie nagrania video na okoliczność ilości nasadzeń, jak również nie odniósł się do zarzutów z odwołania w zakresie błędnych pomiarów długości ogrodzeń oraz ilości tuj. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, do obowiązków organów administracji publicznej jest podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., który nakazuje organom w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednocześnie, zgodnie z art. 15 k.p.a. organ odwoławczy winien w toku postępowania odwoławczego rozpoznać sprawę od nowa, w jej całokształcie. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił w pełni okoliczności związanych ze stanem nieruchomości istniejącym na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Pomimo zgłaszanych przez Skarżącego zastrzeżeń, organ nie wyjaśnił w pełni ani kwestii długości ogrodzeń na wywłaszczanej części nieruchomości ani ilości nasadzeń. Dodatkowo organ całkowicie zignorował wnioski Skarżącego zmierzające do zweryfikowania twierdzeń uczestnika – PKP, które to zostały przyjęte przez biegłego i na podstawie których został sporządzony operat szacunkowy. W ocenie Sądu organ błędnie ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest pełny i wystarczający do wydania decyzji. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że sam biegły zwracał się do organu w celu ustalenia danych dotyczących powyższych kwestii. Organ nie wezwał PKP do nadesłania powoływanych przez inwestora dowodów, czym w konsekwencji uniemożliwił Skarżącemu nie tylko zapoznanie się powoływanym nagraniami, ale również zajęcie jednoznacznego stanowiska w kwestii długości ogrodzeń i ilości nasadzeń podlegających wycenie. Ponadto niepoinformowanie Skarżącego o aktualizacji operatu szacunkowego i niezastosowanie art. 10 § 1 k.p.a. spowodowało, że Skarżący nie miał wiedzy, że taka aktualizacja miała miejsce, nie mógł się zapoznać ze sporządzoną przez biegłego a załączoną do aktualizacji analizą rynku, nie mógł zgłosić w tym zakresie zastrzeżeń i ewentualnych wniosków dowodowych. Powyższe uchybienie organu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że wycenie podlegał nie tylko grunt, ale naniesienia (ogrodzenia), które to stanowiły przeważającą część ustalonego odszkodowania, oraz nasadzenia. Tak więc kwestie ilości nasadzeń i rzeczywistej wartości naniesień były istotnymi składnikami ustalonego odszkodowania. Zwrócić należy uwagę, że przy aktualizacji operatu biegły przedstawił analizę rynku w zakresie zmiany cen. Załączona analiza dotyczyła rynku nieruchomości, cen transakcyjnych gruntami inwestycyjnymi – terenami zabudowy mieszkaniowej na terenie gminy L. w okresie ostatnich 2 lat i na potwierdzenie swych wniosków biegły przedstawił wykres z linią trendu czasowego. Rzeczoznawca podał również – w jednym zdaniu - że wartość naniesień i nasadzeń jest również aktualna. Twierdzenie to nie został jednak w żaden sposób rozwinięte ani uzasadnione, a nie można odmówić racji zarzutom Skarżącego, który podniósł, że powszechnie wiadomym jest, że z uwagi na wysoką inflację ceny materiałów budowalnych i robocizny niewątpliwie wzrosły od I kwartału 2022 r. do daty aktualizacji operatu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 9y ust. 3 specustawy kolejowej, wysokość odszkodowania ustala się według wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. W przedmiotowej sprawie biegły zastosował podejście kosztowe do określenia wartości odtworzeniowej naniesień, na podstawie katalogu ceny jednostkowych robót i obiektów inwestycyjnych I Kwartał 2022, natomiast zaskarżona decyzja została wydana 19 czerwca 2023 r., a więc po upływie roku czasu, w czasie którego miała miejsce wysoka inflacja. W ocenie Sądu stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Ponieważ zachodzi konieczność dokonania prawidłowych ustaleń stanu faktycznego w zakresie stanu wywłaszczonej nieruchomości na dzień wydania decyzji przez organ I. instancji w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej co do nasadzeń i naniesień, oraz sporządzenia nowego operatu, zachodziła konieczność uchylenia również decyzji organu I. w trybie art. 135 p.p.s.a., która to decyzja również została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę i przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem jego zasad ogólnych, podejmując działania wynikające z przyznanych mu kompetencji w dążeniu do wyjaśnienia wszystkich przesłanek istotnych dla określenia wysokości należnego stronie odszkodowania. W tym celu organ winien w pierwszej kolejności wezwać PKP do złożenia do akt sprawy wszystkich dowodów powoływanych w piśmie z dnia 18 marca 2022 r., w szczególności nagrania video. Po analizie nadesłanych dowodów, organ winien umożliwić Skarżącemu zapoznanie się z nadesłanymi dowodami i wypowiedzenie się co do ilości nasadzeń i długości ogrodzeń, jak również zobowiązać Skarżącego do złożenia wszelkich posiadanych dowodów na potwierdzenie jego twierdzeń. Po zebraniu materiału dowodowego organ winien zlecić rzeczoznawcy sporządzenie operatu, wskazując w zleceniu ilość nasadzeń i długości ogrodzeń. Z uwagi na upływ czasu i zrealizowanie inwestycji, nie istnieją już wyceniane ogrodzenia, ale można wyliczyć ich długość na podstawie wymiarów wywłaszczonej nieruchomości i na podstawie wyliczonych długości można również przyporządkować ilość usuniętych tuj, biorąc po uwagę odległości pomiędzy pozostałymi tujami nasadzonymi wzdłuż ogrodzenia. W celu poczynienia powyższych ustaleń organ winien przeanalizować cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Dopiero po ustaleniu stanu nieruchomości rzeczoznawca będzie mógł oszacować wartość wywłaszczonej nieruchomości, która to wartość będzie stanowiła podstawę ustalenia odszkodowania. Natomiast nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący niewłaściwej metody wyceny w kontekście pominięcia przez organ wycen nieruchomość należących do matki Skarżącego. Jak słusznie organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czynności dokonywane przez biegłego w zakresie doboru nieruchomości porównawczych, wyboru właściwego podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości mają charakter specjalistyczny i w tym zakresie nie podlegają ocenie organu ani sądu. Również w toku prowadzonego postępowania dowodowego organ nie może brać pod uwagę operatów sporządzonych w celu oszacowania wartości innych nieruchomości. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składa się wpis od skargi.