IV SA/Wa 1805/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w dniu 4 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. spółka z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz T. spółka z o.o. z siedzibą w C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (dalej: "[...]WLW") z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] (dalej: "zaskarżone postanowienie"). Postanowieniem tym [...]WLW stwierdził uchybienie przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "skarżącą" lub "Spółka") terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. (dalej: "PLW") z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...] II. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. II.1. Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. odmówił skarżącej umorzenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych), nałożonej na Spółkę ostateczną decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] stycznia 2017 r. W decyzji tej pouczono Spółkę, że może w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia wnieść skargę do WSA w Warszawie. Spółka w podanym wyżej terminie wniosła, zgodnie z pouczeniem, skargę do WSA w Warszawie. II.2. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2017 r., V SA/Wa 1287/17, odrzucił skargę Spółki. Sąd podniósł, że nie jest dopuszczalne wniesienie skargi do sądu na decyzję organu wydaną w postępowaniu administracyjnym, od której przysługuje odwołanie. Sąd wskazał równocześnie, że: "Sąd zauważa, że skarżąca zastosowała się do zawartego w zaskarżonej decyzji błędnego pouczenia, wskazującego na możliwość złożenia od tej decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednakże nie powoduje to, że skarga jest dopuszczalna (tak m.in. NSA w postanowieniu z 27 kwietnia 2017 r., I FSK 2213/15 dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazuje, że strona skarżąca powinna zwrócić się z odwołaniem od omawianej decyzji do [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (za pośrednictwem Powiatowego Lekarza Weterynarii w P.), a dopiero po wydaniu decyzji drugiej instancji będzie jej przysługiwała skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie". II.3. W dniu [...] marca 2018 r. Spółka złożyła do [...]WLW odwołanie od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] czerwca 2017 r. (za pośrednictwem organu I instancji). W uzasadnieniu odwołania Spółka odwoła się m. in. do ww. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 13 września 2017 r. II.4. W[...]LW uzasadniając wydanie zaskarżonego postanowienia stwierdził, że warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity, co oznacza, że nie może być ani skracany, ani przedłużany. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., termin na wniesienie odwołania do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w I instancji, wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja była ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wykazała analiza akt sprawy organ I instancji błędnie pouczył stronę o środku zaskarżenia jaki przysługiwał od przedmiotowej decyzji. W wyniku tego pouczenia strona wniosła skargę od ww. decyzji, którą WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt. V SA/Wa 1287/17 odrzucił wskazując, iż skarga jest niedopuszczalna przed wyczerpaniem drogi postępowania instancyjnego. Prawomocne postanowienie WSA wraz z aktami sprawy wpłynęło do PLW w dniu [...] listopada 2017 r. Natomiast odwołanie Spółki zostało wniesione dopiero w dniu [...] marca 2018 r., a więc co najmniej trzy miesiące od powzięcia informacji o konieczności złożenia odwołania. Błędne objaśnienie stronie, co do przysługującego jej środka zaskarżenia i terminu jego wniesienia w przypadku gdy strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych (w przedmiotowej sprawie taka informacja zawarta była w uzasadnieniu postanowienia WSA), stanowi podstawę do przywrócenia terminu. Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest jednak złożenie wniosku w trybie art. 58 § 2 k.p.a., czego strona nie dokonała. Zgodnie z tym przepisem wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a więc od dnia, w którym strona odebrała orzeczenie z WSA z dnia 13 września 2017 r. (V SA/Wa 1287/17). W tym miejscu podkreślić należy, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, w związku z czym termin na wniesienie odwołania nie może zostać przywrócony. Mając zatem powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż ustawowy termin do wniesienia odwołania nie został przez stronę zachowany, a dokonanie tej czynności po jego upływie jest bezskuteczne. Uchybienie terminu powoduje bezskuteczność wniesienia odwołania, gdyż decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. Następstwem tego jest pozostawienie odwołania bez jego merytorycznego rozpoznania przez organ odwoławczy. III.1. W skardze na postanowienie W[...]LW Spółka wskazała w szczególności, że wnosi ją z tych względów, że nie ma profesjonalnej obsługi prawnej i jeżeli doszło do ewentualnego uchybienia, to było to spowodowane od samego początku błędnym pouczeniem przez organ I instancji. Zdaniem Spółki, skutek nieprawidłowości w działaniu organów Inspekcji Weterynaryjnej nie powinna być pozbawiona możliwości dochodzenia swych praw przed sądem administracyjnym. III.2. W odpowiedzi na skargę W[...]LW wniósł o jej oddalenie. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 8, 9 oraz art. 112 k.p.a.). IV.2. W sprawie jest bezsporne, że Spółka została błędnie pouczona przez organ I instancji co do sposobu i terminu zaskarżenia decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. Spółka zastosowała się do tego pouczenia i we wskazanym terminie 30 dni wniosła skargę do WSA w Warszawie. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten stanowi uszczegółowienie takich ogólnych zasad postępowania administracyjnego, jak zasada zaufania (art. 8 k.p.a.) oraz zasada informowania (art. 9 k.p.a.). Zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powołane przepisy k.p.a. stanowią istotną gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP). W realiach niniejszej sprawy Spółka nie została dotychczas prawidłowo pouczona przez organy administracji publicznej o terminie wniesienia odwołania. Strona takiej informacji nie powzięła również z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 13 września 2017 r., gdzie poinformowano ją tylko ogólnie o tym, że przysługuje jej prawo zwrócenia się z odwołaniem (pamiętać przy tym należy, że Spółka nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika). Wymaganie w takim przypadku, aby Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od otrzymania wyroku WSA w Warszawie, zwłaszcza w świetle rygorów przewidzianych w art. 58 § 3 k.p.a.), doprowadziłoby po raz kolejny do naruszenia wobec Spółki zasady zaufania do działań organów władzy publicznej. W realiach niniejszej sprawy, kierując się wskazaniami zawartymi w art. 112 k.p.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. oraz wskazaniami zawartymi w prawomocnym postanowieniu WSA w Warszawie z 13 września 2017 r. (art. 170 p.p.s.a.), należy przyjąć, że Spółka zachowała termin do wniesienia odwołania. Raz jeszcze należy przypomnieć, że skarżącą wniosła, w terminie określonym przez PLW, skargę do WSA w Warszawie. Podejmując tę czynność zgodnie z zaleceniami organu I instancji, jakkolwiek wadliwą w świetle przepisów p.p.s.a., Spółka w wystarczającym stopniu zamanifestowała wolę wniesienia odwołania od decyzji PLW. W takim przypadku odwołanie z [...] marca 2018 r. uznać należy w istocie za uzupełnienie pierwotnego odwołania Spółki. Reasumując, W[...]LM winien rozpoznać co do istoty odwołanie Spółki od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] czerwca 2017 r. W realiach niniejszej sprawy ewentualne zobowiązywanie W[...]LM do informowania Spółki o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w świetle istnienia oczywistych podstaw do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony w tej materii, byłoby przejawem nadmiernego formalizmu, generowałaby dodatkowe czynności organu II instancji, a tym samym godziło również w zasadę szybkości postępowania. Tego rodzaju podejście do kwestii przywrócenia terminu w razie błędnego pouczenia strony, oparte na zasadzie zaufania i racjonalizacji działań organów władzy publicznej (mającej aktualnie swe opacie m. in. w zasadzie dobra wspólnego – art. 1 Konstytucji RP), było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie (por. np. postanowienia NSA z 26 października 2017 r., II OZ 1206/17; z dnia 10 listopada 2017 r., II OZ 1382/17 oraz z 6 grudnia 2017 r., II OZ 1483/17 – CBOSA oraz uchwałę połączonych izb, tj. Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 6 marca 1972 r., III CZP 27/71, OSNC 1973/1/1). IV.3. Rozpoznając sprawę ponownie W[...]LM będzie miał na uwadze powyższe oceny prawne. Równocześnie Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe formułowanie jakichkolwiek ocen prawnych co do zasadności odwołania Spółki od decyzji PLW z dnia [...] czerwca 2017 r. IV.4. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie [...] zł. IV.5. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.